Thực hư về cuộc chạy đua vũ trang ở Đông Bắc Á

Cuộc chạy đua vũ trang trên vùng biển ở khu vực Đông Bắc Á, đặc biệt là giữa Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản đang ở mức độ nghiêm trọng. 4 cường quốc láng giềng, đặc biệt là Mỹ, đã “góp phần” rất lớn vào cuộc chạy đua quân sự này.

4 nguyên nhân cốt lõi

Nhà nghiên cứu cấp cao Park Jeong-jae tại Viện Hợp tác và Chiến lược toàn cầu đã đưa ra một số nguyên nhân cho sự chạy đua này trong một bài bình luận gần đây. Nguyên nhân thứ nhất là chính sách của Mỹ đối với Bán đảo Triều Tiên. Mỹ đã tổ chức 2 hội nghị thượng đỉnh chính thức và đàm phán cấp chuyên viên về phi hạt nhân hóa với Triều Tiên song không thể tìm ra một giải pháp.

Việc phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên đang bị sa lầy trong bí ẩn. Triều Tiên mong muốn đánh đổi phi hạt nhân hóa lấy sự ổn định chế độ và bù đắp về kinh tế. Trong khi đó, có thể Mỹ không nhất thiết cần phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên. Mỹ có thể thích giữ nguyên tình thế hiện nay hơn. Trung Quốc dường như cũng có một quan điểm tương tự. Washington và Bình Nhưỡng đã không thay đổi lập trường. Ngày 4-12, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gián tiếp ngụ ý tấn công Triều Tiên.

Bầu không khí trên bờ vực chiến tranh như vậy đã làm cho các nước láng giềng như Hàn Quốc và Nhật Bản bất an và họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc đưa ra các kế hoạch tự giải cứu mình, đó là củng cố quân đội. Việc Washington yêu cầu Seoul trả nhiều tiền hơn cho các lực lượng Mỹ đóng quân ở đây, gây áp lực buộc Seoul phải gia hạn hiệp ước chia sẻ thông tin tình báo với Nhật Bản và ngay cả việc xem xét rút quân Mỹ ra khỏi khu vực này càng làm tăng thêm sự ngờ vực của Hàn Quốc đối với Mỹ. Điều này đã làm tăng nhu cầu có một quân đội mạnh hơn của Hàn Quốc. Một số người thậm chí còn đặt vấn đề Hàn Quốc trang bị vũ khí hạt nhân.

Nguyên nhân thứ hai là chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc. Kể từ năm 2009, sự tăng cường lực lượng hải quân nhanh chóng của Trung Quốc đã khiến Mỹ tiếp tục hoạt động đảm bảo “tự do hàng hải” ở Biển Đông. Ngày 17-12 vừa qua, Trung Quốc đã chính thức đưa tàu sân bay tự đóng hoàn toàn đầu tiên, tàu Sơn Đông, đi vào hoạt động tại căn cứ hải quân Tam Á ở Hải Nam.

Sự kiện quan trọng này có sự tham dự của Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là tàu sân bay thứ hai của Trung Quốc, một sự bổ sung quan trọng cho năng lực hàng hải của quốc gia này. Hơn thế nữa, việc tàu Sơn Đông chính thức đi vào hoạt động còn mang tính biểu tượng mạnh mẽ bởi nó cho thấy Trung Quốc có khả năng phát triển công nghệ tàu sân bay nội địa.

Mỹ cũng đã đưa ra Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương để đối trọng với Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc cũng như tranh chấp thương mại với Trung Quốc. Bên cạnh đó, sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) ngày 2-8, những tin đồn về việc triển khai tên lửa tầm trung ở châu Á cũng thúc đẩy cuộc chạy đua vũ trang ở khu vực Đông Bắc Á.

Nguyên nhân thứ ba là sự bình thường hóa quân đội Nhật Bản. Nhật Bản đang nỗ lực sửa đổi “Hiến pháp hòa bình” cấm các lực lượng vũ trang rơi vào các cuộc chiến tranh. Đối với Nhật Bản, sẽ không dễ dàng vượt qua ký ức về cuộc chiến Trung-Nhật, do đó, Nhật Bản sẽ không kiên nhẫn với sự tăng cường lực lượng hải quân Trung Quốc. Về phần mình, Mỹ sẽ không chỉ theo dõi sự bành trướng của hải quân Trung Quốc mà sẽ làm ngơ hoặc giúp Nhật Bản xây dựng lực lượng hải quân của mình.

Nguyên nhân thứ tư là chương trình hạt nhân hóa của Triều Tiên. Vũ khí hạt nhân của Triều Tiên có thể châm ngòi việc trang bị vũ khí hạt nhân ở Đông Bắc Á. Trung Quốc đã có vũ khí hạt nhân. Hàn Quốc không thể bỏ qua khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của riêng mình nếu sự bảo vệ của Mỹ đối với Hàn Quốc trước vũ khí hạt nhân trở nên không chắc chắn, trong khi Nhật Bản có thể chế tạo vũ khí hạt nhân nếu muốn. Trong hoàn cảnh này, các nước ở khu vực Đông Bắc Á chắc chắn sẽ trang bị vũ khí hạt nhân.

Hợp tác Hàn Quốc - Trung Quốc có thể là giải pháp cho cuộc chạy đua.
Hợp tác Hàn Quốc - Trung Quốc có thể là giải pháp cho cuộc chạy đua.

Hợp tác - chìa khóa để hạn chế chạy đua

Trước tình thế này, các nước Đông Bắc Á nên tìm kiếm bất kỳ cơ hội nào để vượt qua cuộc chạy đua vũ trang bằng các mối quan hệ hợp tác. Có thể nghĩ tới sự hợp tác quân sự Hàn Quốc-Trung Quốc. Tuy nhiên, Hàn Quốc và Trung Quốc đã và đang rơi vào tình trạng căng thẳng kể từ khi Hàn Quốc cho phép Mỹ triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) năm 2017. 

Trong khi Hàn Quốc hiểu rằng vấn đề này đã được giải quyết ở một mức độ nào đó bởi Tổng thống Moon Jae-in đã cam kết thực hiện “Chính sách 3 không”: Không tham gia hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ, Không triển khai thêm THAAD và Không theo đuổi liên minh quân sự giữa Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản, Trung Quốc vẫn cho rằng khó có thể hàn gắn vết thương hoàn toàn vì THAAD vẫn được triển khai tại Hàn Quốc.

Để có bất kỳ sự hợp tác quân sự nào giữa Hàn Quốc và Trung Quốc, nên loại bỏ hệ thống THAAD và triển khai các hệ thống vũ khí khác thay thế THAAD. Hàn Quốc có thể xem xét việc triển khai liên tục hệ thống phản ứng tầm cao trên cơ sở hệ thống chiến đấu Aegis tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật là không dễ dàng bởi cần một vũ khí để bảo vệ lực lượng Mỹ trước mọi mối đe dọa từ vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

Hợp tác quân sự giữa các quốc gia là tương đối khả thi nếu có những mối đe dọa chung. Song hợp tác quân sự giữa Hàn Quốc và Trung Quốc vẫn là một hành trình dài. Trong tình thế hiện nay, hai nước có thể bắt đầu từ sự hợp tác quân sự rất cơ bản, chẳng hạn như ngăn chặn các cuộc đụng độ vô tình trên biển và trên không, hợp tác tìm kiếm - cứu hộ hay tiến hành các hoạt động ngăn chặn thảm họa quy mô lớn.

Hai nước cũng có thể nghĩ đến việc tiến hành các chuyến thăm viếng cấp bộ trưởng quốc phòng, các cuộc họp cấp chuyên viên hay bất kỳ sự giao lưu cấp thấp khác, ví dụ, giao lưu sinh viên đại học quốc phòng, lắp đặt đường dây điện thoại trực tiếp giữa hai quân đội và mời tàu chiến tới thăm cảng.

Hà Phương (tổng hợp)

Các tin khác

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.