Thực hiện nhiều giải pháp ngăn chặn tội phạm mua bán người ở TP Hồ Chí Minh

Nhiều nạn nhân của tội phạm mua bán người

Theo Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh, năm 2025, đã khám phá 7 vụ việc (24 đối tượng) liên quan đến MBN. Đáng chú ý, cơ quan chức năng ghi nhận xuất hiện hành vi MBN vì mục đích vô nhân đạo. Nạn nhân chủ yếu trong các vụ việc là trẻ em dưới 16 tuổi, phụ nữ không việc làm, trẻ em gái nghỉ học không có người quản lý, nên đã bị các đối tượng lợi dụng làm quen trên mạng, tuyển mộ, giới thiệu việc làm nhưng thực chất là bán họ vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ "nhạy cảm", thậm chí bị ép bán dâm. Đáng chú ý, nạn nhân là nam giới có xu hướng tăng, bị mua bán nhằm mục đích bóc lột lao động. Trong số 7 vụ việc nêu trên, cơ quan chức năng ghi nhận việc xuất hiện các hành vi MBN vì mục đích vô nhân đạo, như mang thai hộ vì mục đích thương mại.

Cùng nhận định, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cũng cho rằng tình hình tội phạm MBN diễn biến ngày càng phức tạp, với các phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi và chủ yếu lợi dụng mạng xã hội để thực hiện các hoạt động như: tuyển dụng lao động có thu nhập cao không cần bằng cấp (nhưng thực chất là đưa nạn nhân xuất cảnh trái phép sang các nước lân cận như: Campuchia, Philippines, khu vực Tam Giác Vàng... hoặc bán các trẻ em gái vào các cơ sở massage, karaoke); mua bán trẻ sơ sinh thông qua hình thức "cho - nhận con nuôi" hợp pháp; tham quan, du lịch; tổ chức kết hôn với người nước ngoài thông qua môi giới; thu lợi bất chính từ mua bán bộ phận cơ thể người.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Chi cục trưởng Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội - Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, nếu trước đây nạn nhân MBN chủ yếu là trẻ em và phụ nữ thì hiện nay nam giới chiếm tỷ lệ ngày càng lớn nhằm thực hiện hành vi lừa đảo, thao túng tâm lý và tống tiền. Khó khăn lớn nhất là nhiều nạn nhân nam muốn ẩn danh, không tiếp cận cơ quan chức năng, gây trở ngại cho hỗ trợ chính sách. Đáng lưu ý là khi không thể bóc lột sức lao động, các đường dây tội phạm có thể chuyển sang mua bán nội tạng, đồng nghĩa bất kỳ ai cũng có nguy cơ trở thành nạn nhân.

Trong khi đó, theo cơ quan chức năng, nhận thức của người dân chưa thật sự được nâng cao, chưa ý thức được sự phức tạp, tính chất nguy hiểm của tội phạm MBN mặc dù trong thời gian qua công tác tuyên truyền, truyền thông về các thủ đoạn, phương thức hoạt động của tội phạm MBN đã được các ngành, các cấp từ thành phố đến cơ sở quan tâm đẩy mạnh.

Kết quả khảo sát thực trạng tiếp cận thông tin của cán bộ làm công tác hỗ trợ nạn nhân và người dân về chính sách hỗ trợ nạn nhân, các phương thức, thủ đoạn của tội phạm MBN trên địa bàn TP Hồ Chí Minh gần đây (tháng 12/2025) của Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội (Sở Y tế TP Hồ Chí Minh) đã cho ra những kết quả đáng chú ý. Theo đó, khảo sát được thực hiện với 760 người, bao gồm 556 người dân thuộc các nhóm nguy cơ cao (sinh viên, học sinh, công nhân, lao động tự do, tài xế, phụ xe…) và 204 cán bộ thuộc các cơ quan, đoàn thể. Kết quả khảo sát cho thấy, nhận biết giữa các nhóm nguy cơ cao về tội phạm MBN còn chênh lệch. Ở nhóm cán bộ, tất cả đều khẳng định đã từng nghe về tội phạm MBN, thể hiện nhận biết đầy đủ trong lực lượng trực tiếp làm công tác xã hội và phòng, chống tệ nạn. Tuy nhiên, ở các nhóm khác nhận biết nguy cơ chưa đầy đủ.

Về nhận diện thủ đoạn MBN, kết quả khảo sát cho thấy người dân nhận diện khá rõ và toàn diện 3 thủ đoạn được lựa chọn nhiều nhất là giới thiệu việc làm, bắt cóc (bao gồm cả hình thức "bắt cóc online") và đánh thuốc mê. Đây là những phương thức thường xuất hiện trong thực tế và truyền thông đại chúng, nên mức độ nhận biết cao. Bên cạnh đó, nhiều người dân cũng nhận diện được các thủ đoạn tinh vi hơn như làm quen, kết bạn để rủ đi chơi, lợi dụng môi giới việc làm, hôn nhân và lợi dụng việc cho - nhận con nuôi.

Khảo sát ghi nhận việc nhận biết pháp luật, chính sách hỗ trợ nạn nhân, cơ quan hỗ trợ, đường dây nóng... còn hạn chế đối với người dân - đặc biệt ở lao động tự do, tài xế, nội trợ và học sinh, sinh viên… Bên cạnh đó, hiện nay truyền thông về phòng, chống MBN chưa thật sự hướng đến đúng nhóm nguy cơ cao, chưa đủ sâu và chưa gần gũi, trực quan đối với đời sống.

Phần lớn người tham gia khảo sát mong muốn Nhà nước tăng cường kiểm tra, giám sát các lĩnh vực nhạy cảm, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế, điều tra - xử lý nghiêm các đường dây, tăng nặng hình phạt và ngăn chặn hiệu quả các hành vi lợi dụng công nghệ cao.

Vấn đề liên quan đến chính sách hỗ trợ nạn nhân cũng được người tham gia khảo sát nhấn mạnh, như giải pháp nền tảng giúp giảm nguy cơ bị dụ dỗ, tái bị hại, đặc biệt đối với nhóm người nghèo, thất nghiệp, lao động nhập cư và thanh niên…

Phòng, chống tội phạm gắn với chương trình an sinh xã hội

Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, MBN (đặc biệt ở người dưới 16 tuổi) là hành vi vi phạm đạo đức xã hội, gây tác động xấu đến an ninh, trật tự, lối sống, nhân cách và sự phát triển lành mạnh của trẻ em.

Tâm lý nạn nhân trong các vụ MBN thường trải qua những giai đoạn khủng hoảng sâu sắc, do bị bóc lột, lừa gạt hoặc cưỡng bức lao động. Nạn nhân thường bị ám ảnh bởi những trải nghiệm kinh hoàng trong quá trình bị giam cầm hoặc bóc lột. Nhiều trường hợp bị rối loạn căng thẳng sau sang chấn, thường xuyên gặp ác mộng hoặc mất ngủ.

Khi tiếp nhận các vụ việc, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh đã tiến hành nhiều biện pháp hỗ trợ, như: động viên, ổn định tâm lý cho các nạn nhân; làm việc với nạn nhân tại các phòng làm việc thân thiện; trợ giúp pháp lý. Đặc biệt, cán bộ chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự còn tự góp kinh phí hỗ trợ nhu cầu thiết yếu cho các nạn nhân (như ăn uống, quần áo...), trợ giúp chi phí đi lại (tiền xe) cho nạn nhân về với gia đình.

Xác định MBN là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến quyền con người, gây ra những hệ lụy lâu dài cho toàn xã hội, những năm qua công tác phòng, chống MBN luôn được UBND TP Hồ Chí Minh quan tâm chỉ đạo quyết liệt.

Với Sở Y tế thành phố, trong năm 2025 cơ quan này đã chủ động tham mưu, ban hành và triển khai nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán, cũng như phối hợp tổ chức các hoạt động truyền thông, tập huấn.

Mới đây, trong báo cáo kết quả công tác phòng, chống MBN và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030 trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, Sở Y tế thành phố nhấn mạnh, trước thực trạng trên, để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác hỗ trợ nạn nhân bị mua bán, những năm qua, các sở, ngành có liên quan tăng cường sự phối hợp với các địa phương; thực hiện tốt công tác kiểm tra, thanh tra; đẩy mạnh các hoạt động về phòng ngừa và phòng, chống tội phạm MBN gắn với thực hiện chương trình an sinh xã hội trên địa bàn thành phố; kết hợp việc bố trí ngân sách nhà nước cùng với tăng cường huy động đa dạng hóa các nguồn lực xã hội đối với công tác hỗ trợ nạn nhân bị mua bán.

Theo Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, cần có sự chung tay của cả hệ thống chính trị, nhất là từ cấp cơ sở trong công tác phát hiện, tố giác các loại tội phạm liên quan đến MBN và tham gia giúp đỡ, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán tại địa phương để họ sớm vượt qua sự mặc cảm, tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống.