Về hệ thống cầu lớn vượt sông, tuyến sông Đồng Nai được quy hoạch xây mới 9 cầu, sông Sài Gòn xây mới 14 cầu; các sông Thị Vải, Lòng Tàu, Nhà Bè sẽ xây dựng mới 1 cầu trên mỗi tuyến sông. Sau nhiều năm được quy hoạch, trên sông Đồng Nai còn một loạt cầu đường bộ hiện mới đang được triển khai như cầu Thủ Biên của tuyến Vành đai 4, cầu Thạnh Hội, Thái Hòa, Bạch Đằng 2, Hiếu Liêm. Ngoài ra hướng kết nối quan trọng bằng đường bộ giữa 2 thành phố là cầu Cát Lái với mức đầu tư khoảng 18,3 nghìn tỷ đồng; cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2) với mức đầu tư 11,5 nghìn tỷ đồng bắc qua sông Đồng Nai cũng mới chỉ được phía địa phương này động thổ gần đây.
Trong khi đó, cầu Cát Lái được xác định là công trình giao thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong mạng lưới kết nối liên vùng giữa TP Hồ Chí Minh và TP Đồng Nai. Không chỉ thay thế phà Cát Lái vốn thường xuyên quá tải, dự án còn hình thành trục giao thông đường bộ trực tiếp, liên tục, góp phần giải tỏa áp lực giao thông tại cửa ngõ Đông Nam TP Hồ Chí Minh - khu vực có mật độ lưu thông hàng hóa, hành khách và hoạt động logistics thuộc nhóm cao nhất cả nước. Thông tin tại lễ động thổ xây dựng cây cầu này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hoà khẳng định: Cầu Cát Lái là một trong những dự án giao thông kết nối Đồng Nai với TP Hồ Chí Minh được người dân mong chờ suốt hơn ba thập kỷ qua. Sự chờ đợi ấy không chỉ đến từ nhu cầu đi lại, mà còn là mong mỏi về một trục kết nối xứng tầm cho sự phát triển của cả Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Đối với Dự án đầu tư xây dựng cầu Đồng Nai 2, công trình này sẽ đáp ứng nhu cầu kết nối giao thông ngày càng gia tăng giữa khu vực phía Đông TP Hồ Chí Minh với TP Đồng Nai. Đồng thời chia sẻ áp lực cho các tuyến giao thông huyết mạch như xa lộ Hà Nội, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây. Trong khi loạt cây cầu cũ đã quá tải, thì các cây cầu mới xây dựng được hoàn thành gần đây như cầu Bình Khánh, Phước Khánh, cầu Phước An trên tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành - một loạt đường Vành đai 3 hầu như vẫn chưa được khai thác.
Về phía TP Hồ Chí Minh, trong khi các tuyến quốc lộ (QL) kết nối giữa 2 thành phố như QL1, QL1K, QL13 chưa được mở rộng hoàn chỉnh, thì phải đến cuối năm ngoái, Dự án xây dựng cầu Phú Mỹ 2 mới được UBND thành phố trình HĐND quyết định chủ trương đầu tư xây dựng. Phân tích trong tờ trình gửi HĐND TP Hồ Chí Minh về tính cấp thiết xây dựng cầu Phú Mỹ 2, ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND thành phố thừa nhận, kết nối giao thông giữa TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai - 2 trung tâm kinh tế năng động của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đang đối mặt với thách thức và áp lực ngày càng lớn. Hạ tầng hiện hữu dù đã được đầu tư nâng cấp vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển kinh tế - xã hội và sự gia tăng nhanh chóng của lưu lượng phương tiện. Điều này dẫn tới quá tải thường xuyên trên nhiều trục đường huyết mạch.
Các tuyến QL chính như QL1, QL51 đều chịu gánh nặng hạ tầng và có những điểm nghẽn cố hữu. QL51 ghi nhận lượng xe cao và đã vượt tải từ cách đây 5 năm, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây dù là tuyến huyết mạch nhưng thường xuyên ùn tắc. Đặc biệt, đoạn cao tốc từ TP Hồ Chí Minh - Long Thành đã vượt quá năng lực thông xe tới 25% và không đảm bảo yêu cầu đi lại khi sân bay Long Thành đi vào khai thác. Hiện nay, việc kết nối từ khu vực phía Nam thành phố sang Đồng Nai, nhất là hướng đi sân bay Long Thành còn nhiều hạn chế. Các phương tiện chủ yếu phải dồn về cầu Phú Mỹ hiện hữu hoặc các tuyến đường khác trong nội đô TP Hồ Chí Minh vốn đã thường xuyên ùn ứ. Cầu Phú Mỹ hiện tại là một trong những cây cầu huyết mạch nhưng đã thường xuyên quá tải do lượng xe container, xe cá nhân lớn. Cầu Đồng Nai trên tuyến QL1 và cầu Long Thành trên cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây cũng đang hoạt động trong tình trạng vượt tải.
Từ thực trạng trên, ông Nguyễn Công Vinh cho rằng, sự thiếu vắng một trục kết nối trực tiếp, hiệu quả từ khu Nam TP Hồ Chí Minh sang phía Nam của Đồng Nai là địa bàn Nhơn Trạch và sân bay Long Thành đang là một điểm nghẽn lớn, cản trở sự phát triển của cả 2 địa phương. Đặc biệt, với hướng tuyến bắt đầu từ đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Nhà Bè, cầu Phú Mỹ 2 sẽ vượt sông Đồng Nai để kết nối với đường Liên Cảng của TP Đồng Nai, sau đó nối vào đường 25C đi sân bay Long Thành tạo thành trục giao thông kết nối quan trọng. Khi được kết nối với các tuyến đường trên cao số 2 và 3 của TP Hồ Chí Minh, sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành sẽ được kết nối trực tiếp.
Theo quy hoạch phát triển giao thông đường bộ của TP Hồ Chí Minh trước và sau năm 2020, giữa 2 thành phố có các tuyến cao tốc kết nối trực tiếp với bề rộng từ 60-120m, gồm cao tốc Bến lức - Long Thành; cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây; cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành. Ngoài ra còn có 2 tuyến cao tốc hoàn chỉnh là Vành đai 3 và Vành đai 4 với quy mô 6-8 làn xe. Hiện tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu với chiều dài 54km đã chính thức thông xe trên toàn tuyến vào ngày 18/5 vừa qua. Việc này đã góp phần giảm áp lực giao thông cho khu vực, nhất là tuyến QL51 đang quá tải trrầm trọng. Nhưng dù giai đoạn 1 của dự án có quy mô 4 làn xe, thì hiện tại việc khai thác cao tốc này cũng mới dừng lại ở mức khai thác tạm, chỉ cho xe ô tô dưới 9 chỗ lưu thông, vận tốc tối đa 80km/h, tối thiểu 60km/h. Mặc dù đầu tư chưa đồng bộ, nhưng tuyến Vành đai 3 cũng đang được chờ đợi sẽ thông xe giai đoạn 1 vào cuối năm nay. Việc mở rộng giai đoạn 2 đoạn cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành lên 8-10 làn xe đồng bộ với việc đầu tư xây dựng cầu Long Thành cũng đang được kỳ vọng sẽ kịp khai thác đồng bộ vào đầu năm 2027.
Vì vậy, trước nhu cầu bức thiết trong kết nối giao thông đường bộ trực tiếp giữa 2 thành phố và liên vùng, các địa phương và chủ đầu tư cần đẩy nhanh tiến độ triển khai, hoàn thành dự án. Đảm bảo sớm đưa các công trình này vào khai thác đồng bộ, hiệu quả để giảm tải cho hạ tầng giao thông trong khu vực và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của 2 địa phương.
