Chiều 4/8, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội họp xem xét, thông qua Nghị quyết thành lập các phường của tỉnh Bắc Ninh; cho ý kiến về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập thành phố Bắc Ninh; xem xét, quyết định về chủ trương đối với việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh.
Trình bày tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nêu rõ, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định.
Bên cạnh đó, thực tiễn phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy, tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng; 2 tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển trở thành những địa phương có quy mô kinh tế lớn, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
"Việc thành lập thành phố và phường sẽ tạo tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Bắc Ninh tiếp tục phát triển theo định hướng tại các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, các quy hoạch có liên quan đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt", Bộ trưởng Nội vụ nhấn mạnh.
Về phương án cụ thể, Chính phủ đề xuất thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.
Việc thành lập thành phố Bắc Ninh được thực hiện trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh (sau khi thành lập 12 phường). Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 54 xã và 45 phường.
Chính phủ cũng đề xuất thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã, gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.
Đối với phương án bố trí trụ sở, tài sản công, sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy, tờ trình của Chính phủ nêu rõ tiếp tục sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có của tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh và 12 xã hiện nay; cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị 2 tỉnh và 12 xã; thực hiện sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ của tổ chức và quy định của pháp luật.
Về sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trước mắt, giữ nguyên trạng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của 2 tỉnh và 12 xã thuộc tỉnh Bắc Ninh. Đồng thời, thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định bảo đảm phù hợp với chính quyền đô thị.
"Việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường đã bảo đảm 5/5 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; đã đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và 5/5 tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15", Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải khẳng định.
Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, Ủy ban tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thành lập thành phố Bắc Ninh với các lý do như đã nêu trong Tờ trình và các đề án của Chính phủ. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng tán thành với đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trên cơ sở kế thừa Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh.
Cần quan tâm đến đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
Cho ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đề nghị hai địa phương đặc biệt quan tâm đến đời sống của người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và những địa bàn còn khó khăn.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Quảng Ninh hiện có 12 xã với hơn 160.000 người dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 12,31% dân số. Bắc Ninh có 29 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với khoảng 390.000 người, chiếm khoảng 11,02% dân số. So với các khu vực trung tâm của Quảng Ninh và Bắc Ninh, những địa bàn này vẫn còn khoảng cách nhất định về kết cấu hạ tầng, điều kiện phát triển và đời sống của nhân dân.
Vì vậy, sau khi trở thành thành phố, Quảng Ninh và Bắc Ninh cần dành sự quan tâm thỏa đáng trong phân bổ nguồn lực đầu tư; hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo việc làm, sinh kế cho người dân; bảo đảm sự phát triển hài hòa, đồng đều giữa các địa bàn.
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, phát triển kinh tế - xã hội phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống của người dân, để người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển. Việc địa phương được nâng cấp lên thành phố không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hay mô hình đơn vị hành chính, mà phải tạo ra những chuyển biến cụ thể về hạ tầng, việc làm, thu nhập, dịch vụ công và chất lượng cuộc sống, nhất là đối với người dân tại những địa bàn còn khó khăn.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, làm rõ hơn vị trí, sứ mệnh của Quảng Ninh và Bắc Ninh trong liên kết với Hà Nội, Hải Phòng, qua đó hình thành những cực tăng trưởng lớn, đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển của khu vực phía Bắc và cả nước. Vai trò của hai thành phố không chỉ giới hạn trong phạm vi vùng mà còn phải được đặt trong tổng thể phát triển của nền kinh tế cả nước. Vì vậy, hồ sơ cần làm rõ hơn sứ mệnh dẫn dắt, khả năng liên kết vùng và những đóng góp của Quảng Ninh, Bắc Ninh đối với tăng trưởng quốc gia.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng thời gian tới Bắc Ninh cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, phường. Hiện Bắc Ninh vẫn còn hơn 90 đơn vị hành chính cấp cơ sở. Do đó, địa phương cần tính toán phương án tổ chức theo hướng tinh gọn hơn, hình thành các đơn vị có quy mô hợp lý, đủ năng lực quản lý và thực sự phát huy vai trò động lực phát triển.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ phạm vi tiếp tục áp dụng các cơ chế, chế độ và chính sách đặc thù hiện hành tại Quảng Ninh và Bắc Ninh. Điển hình là, chính sách đối với xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, xã hải đảo; các cơ chế, chính sách ưu đãi dành cho Khu kinh tế Vân Đồn và những khu vực đặc thù khác.
Liên quan đến việc chuyển đổi giấy tờ sau khi thay đổi đơn vị hành chính, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị Hội đồng nhân dân các địa phương cần kịp thời ban hành nghị quyết về việc không thu những khoản phí, lệ phí thuộc thẩm quyền. Các nghị quyết của Hội đồng nhân dân cần có hiệu lực cùng thời điểm với nghị quyết của Quốc hội, qua đó bảo đảm quyền lợi của người dân và không làm phát sinh thêm chi phí do việc thay đổi mô hình, tên gọi đơn vị hành chính.
Tại phiên họp, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái và Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định tỉnh sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau khi thành lập thành phố Bắc Ninh, thành phố Quảng Ninh.
Tại phiên họp, 100% các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết về việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh theo bản đã được tiếp thu, chỉnh lý. Nghị quyết này dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, sau khi Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh.
Tiếp đó, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt cũng đã biểu quyết tán thành thông qua về nguyên tắc các dự thảo nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh. Các nghị quyết này sẽ có hiệu lực cùng thời điểm với các nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với nội dung các hồ sơ do Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trình; tán thành việc trình Quốc hội xem xét, thông qua các nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Trong đó, Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua các nghị quyết thuộc thẩm quyền; đồng thời thống nhất thông qua hồ sơ để trình Quốc hội xem xét, quyết định việc thành lập hai thành phố.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hoàn thiện các dự thảo nghị quyết, bảo đảm đúng kỹ thuật lập pháp, chặt chẽ về pháp lý.
