Thêm một địa chỉ đỏ về nguồn ở Nam Trung bộ

Trong nắng cuối tháng ba, chúng tôi về xã Ninh Sơn, thị xã Ninh Hòa (Khánh Hòa) chứng kiến hình ảnh từng nhóm thợ xây dựng đang tất bật thi công hoàn thiện dự án Khu lưu niệm chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn để đảm bảo tiến độ hoàn thành vào dịp kỷ niệm 70 năm chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn (20/4/1953 - 20/4/2023).

Ngược dòng lịch sử 70 năm về trước, vào mùa xuân năm 1953, Quân đội Nhân dân Việt Nam chiến thắng trên nhiều chiến trường, tác động người dân ở những vùng địch tạm thời kiểm soát nổi dậy phá thế kìm kẹp. Tại huyện Ninh Hòa - nay là thị xã Ninh Hòa (Khánh Hòa), các đồn Tân Phong, Nhỉ Sự, Ninh Ích, Cầu Lớn bị quân ta đánh phá khiến cho binh lính địch ở các tháp canh, bót gác đều lâm vào tình trạng hoang mang lo sợ…

vuongon1.jpg -0
Khu lưu niệm chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn đang thi công hoàn thiện.

Sau đó, chỉ huy người Pháp cùng sĩ quan ngụy ở khu Nam Trung bộ huy động lực lượng (hơn 4.000 sĩ quan, binh lính Pháp, Âu, Phi và quân ngụy với sự hỗ trợ của phi cơ, pháo binh tham chiến) tấn công một số căn cứ cách mạng, trong đó có căn cứ Đá Bàn.

Từ trận địa Xuân Sơn, địch bắn pháo mở đường cho ba cánh quân tấn công căn cứ Đá Bàn, nhưng phía địch không thể ngờ được rằng trước đó Quân khu 5 đã điều Tiểu đoàn 59 vào chiến trường Khánh Hòa và đã có mặt tại căn cứ Đá Bàn, phối hợp lực lượng địa phương triển khai phương án đánh địch từ xa, cài mìn, cắm chông để "đón" địch.

Dưới sự chỉ huy của đồng chí Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Lựu, Tiểu đoàn 59 bí mật hành quân qua Eo Gió phục kích trên đoạn đường Cầu Gỗ, Suối Sâu trong Vườn Gòn, cách Bến Ghe nửa cây số để chặn đường rút quân của địch. Sáng 20/4/1953, địch huy động máy bay ném bom, giội pháo vào khu rừng phía Tây căn cứ Đá Bàn để bộ binh tiến vào nhưng đã dính phải mìn, chông và bị du kích đánh chặn, khiến nhiều binh lính địch thương vong. Địch chỉ dò dẫm vào rừng khoảng 50-70m, đồng thời đốt phá nhà dân, lán trại sản xuất - chăn nuôi… Đến 11h trưa cùng ngày, được máy bay L-19 dẫn đường, toàn bộ địch rút quân.

Khi cánh quân thứ ba của địch trên đường rút lui đã lọt vào trận địa phục kích, Tiểu đoàn 59 đồng loạt sử dụng hỏa lực tấn công khiến địch không kịp trở tay, những binh lính sống sót lao xuống Suối Sâu cũng bị tiêu diệt bởi mìn và lựu đạn. Sau trận chiến khoảng 20 phút, hơn một đại đội Âu, Phi do Pháp huy động đã bị tiêu diệt, 1 khẩu đại liên và hơn 100 khẩu súng các loại cùng nhiều quân trang khác bị thu giữ. Phía Tiểu đoàn 59 có 14 chiến sĩ bị thương và hy sinh. Đến 14h chiều cùng ngày hôm đó, máy bay địch ập đến dội pháo, ném bom vùng ven trận địa để trực thăng chở binh lính địch thương vong về Nha Trang.

Chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn trở thành cơn ác mộng đối với Pháp và quân ngụy ở Ninh Hòa, từ đó cho đến khi Hiệp định Genève ký kết tháng 7/1954 không có cuộc hành quân càn quét nào của địch vượt qua Cầu Gỗ, Suối Sâu, Vườn Gòn, Đá Bàn. Trận chiến Vườn Gòn - Đá Bàn mãi âm vang chiến công hào hùng trên quê hương Ninh Hòa trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

Để tưởng niệm và tri ân những chiến sĩ cách mạng năm xưa, Khu lưu niệm chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn được đầu tư xây dựng trên diện tích hơn 1ha, tọa lạc bên đường Tỉnh lộ 7, gần hồ Đá Bàn và Khu di tích căn cứ kháng chiến Đá Bàn. Với tổng kinh phí đầu tư 15 tỷ đồng, công trình được khởi công từ tháng 2/2023 với các hạng mục Đài tưởng niệm Chiến thắng, Nhà lưu niệm, Công viên, Không gian ghi công những anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh trong trận chiến Vườn Gòn - Đá Bàn năm xưa...

Điểm nhấn của Đài tưởng niệm Chiến thắng được thiết kế xây dựng với ý tưởng phần gốc bám rễ, ăn sâu vào lòng đất, dựa vào sức mạnh lòng dân, đỉnh tháp vươn cao là ngôi sao vàng năm cánh tỏa sáng thể hiện chiến công của các chiến sĩ cách mạng luôn lấp lánh tự hào. Kiến trúc đỉnh đài với hình ngôi sao năm cánh là biểu tượng chiến thắng hào hùng với nghệ thuật điêu khắc tạo hình ảnh ngôi sao chuyển động, luôn hướng về phía trước thể hiện ý chí, tinh thần quyết chiến và quyết thắng của người chiến sĩ cách mạng. Trong Nhà lưu niệm sẽ được trưng bày, lưu giữ nhiều tư liệu lịch sử, hiện vật, hình ảnh về những chiến công của Tiểu đoàn 59. Bên cạnh đó, tên tuổi 14 anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh trong trận chiến Vườn Gòn - Đá Bàn ngày 20/4/1953 sẽ được khắc ghi trong khu lưu niệm.

Trong chuyến công tác tại Khánh Hòa giữa tháng 11/2022, đồng chí Nguyễn Hòa Bình - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TAND tối cao cùng lãnh đạo Tỉnh ủy Khánh Hòa đã đến thăm Khu di tích căn cứ kháng chiến Đá Bàn, khảo sát địa điểm và đánh giá cao chủ trương xây dựng Khu lưu niệm chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn.

Ông Nguyễn Vĩnh Thạnh - Chủ tịch UBND thị xã Ninh Hòa cho biết, dự án Khu lưu niệm chiến thắng Vườn Gòn - Đá Bàn không chỉ có ý nghĩa ghi dấu chiến công của Tiểu đoàn 59 anh dũng, mưu trí đánh địch, góp phần mở rộng vùng kháng chiến, lan tỏa ý chí kiên trung và tinh thần quyết thắng của quân và dân địa phương trong kháng chiến chống Pháp; mà khu lưu niệm này còn là một địa chỉ đỏ về nguồn để giáo dục truyền thống cách mạng kiên cường cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Hữu Toàn

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.