Theo ghi nhận của phóng viên vào những ngày cuối tháng 8/2026 khi mùa mưa bão đang cận kề ở miền Trung, tại nhiều vị trí Hoàng thành Huế, thân tường gạch xuất hiện các vết nứt kéo dài, gạch xây bị bong bật, mũ tường hư hỏng, nhiều đoạn có dấu hiệu nghiêng lún và xô lệch. Không ít vị trí bị xói lở phần chân móng do tác động của thời tiết khắc nghiệt, mưa lũ kéo dài và tình trạng ngập úng nhiều năm qua.
Không chỉ hệ thống tường thành, khu vực hồ Ngoại Kim Thủy - hào nước bao quanh phía ngoài Hoàng thành Huế cũng ghi nhận nhiều dấu hiệu xuống cấp. Nhiều đoạn kè đá của hồ bị sụt lún, mất đá, mất liên kết; lan can xuất hiện tình trạng nứt gãy, cong vênh và biến dạng, ảnh hưởng đến cảnh quan cũng như độ an toàn của công trình.
Để hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố, Trung tâm Bảo tồn Di tích (BTDT) Cố đô Huế đã triển khai giải pháp gia cố tạm thời bằng hệ thống khung thép hình khối. Các kết cấu này được lắp đặt áp sát thân thành, nhằm chống đỡ, giảm áp lực lên những khu vực mất ổn định kết cấu của tường Hoàng thành Huế.
Tường Hoàng thành là vòng thành thứ hai bao bọc khu vực Đại Nội Huế, nơi bảo vệ các cung điện quan trọng, miếu thờ và không gian sinh hoạt dành riêng cho vua cùng Hoàng gia triều Nguyễn. Công trình được khởi dựng năm 1804 dưới thời vua Gia Long, có chu vi khoảng 2.456 m, được xây bằng gạch, vữa truyền thống và nền đất gia cố.
Theo Ban Quản lý dự án di tích (BQLDADT) Cố đô Huế, hiện có 12 vị trí tường thành được chống đỡ bằng khung thép. Trong đó có 2 vị trí ở mặt Bắc, 4 vị trí mặt Đông, một vị trí mặt Nam và 5 vị trí mặt Tây. Đây đều là những điểm xung yếu, có hiện tượng nghiêng lún, nứt vỡ và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu không được xử lý kịp thời.
Bên cạnh việc dựng khung thép, đơn vị quản lý còn cắm biển cảnh báo “khu vực nguy hiểm”, hạn chế người dân và du khách tiếp cận các đoạn thành xuống cấp. Theo cơ quan chuyên môn, sau hơn 220 năm tồn tại, nhiều đoạn tường Hoàng thành đã xuống cấp nghiêm trọng do tác động của thời tiết khắc nghiệt, phong hóa tự nhiên và ảnh hưởng từ con người. Một số vị trí mất tới khoảng một nửa kết cấu ban đầu. Nếu không có giải pháp căn cơ, nguy cơ tái diễn tình trạng nứt gãy, sạt lở hoặc sập đổ trong các mùa mưa lũ tiếp theo là rất lớn.
Trước đó, tại TP Huế, đợt mưa lũ kéo dài khiến một đoạn tường Hoàng Thành dài gần 15m, cao trung bình 4,3m tại mặt Bắc Hoàng Thành (phường Phú Xuân, TP Huế) bất ngờ bị sập đổ vào đầu tháng 11/2025. Qua kiểm tra hiện trường, tường thành được xây bằng nhiều lớp gạch vồ liên kết bằng vôi, trong đó lớp vữa đã mất khả năng kết dính…
Sau sự cố này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) có công văn đề nghị UBND TP Huế chỉ đạo các cơ quan chức năng kiểm tra hiện trạng kỹ thuật của các công trình di tích, hạng mục, tường thành, mái ngói, nền móng và hạ tầng kỹ thuật của Di sản thế giới Quần thể Di tích Cố đô Huế và các di tích trên địa bàn thành phố. Từ đó đánh giá mức độ hư hại nhằm phục vụ cho công tác tu bổ, phục hồi…'
Bộ VH-TT&DL cũng đề nghị UBND TP Huế chỉ đạo Sở VH-TT&DL TP Huế phối hợp với các cơ quan chuyên môn trên địa bàn xây dựng kế hoạch quản lý nguy cơ thảm họa. Việc này nhằm chủ động hơn nữa trong công tác nhận diện, phòng ngừa, ứng phó, giảm thiểu và phục hồi sau rủi ro thiên tai cho các di tích trên địa bàn.
Tháng 4/2026, TP Huế phê duyệt dự án tu sửa cấp thiết đoạn Hoàng thành bị sập vào tháng 11/2025 với kinh phí hơn 1,8 tỷ đồng. Theo BQLDADT Cố đô Huế, điều quan trọng nhất trong quá trình thi công là tận dụng tối đa vật liệu nguyên gốc để đảm bảo tính chân xác của di tích. Công trình được thực hiện dựa trên quy trình nghiên cứu, khảo sát và tuân thủ các nguyên tắc bảo tồn quốc tế. Đây cũng là công trình mang tính thí điểm để đánh giá các giải pháp kỹ thuật trước khi triển khai dự án tu bổ tổng thể Hoàng thành trong thời gian tới.
Trước thực trạng đáng báo động đó, Trung tâm BTDT Cố đô Huế đang triển khai các thủ tục đầu tư dự án bảo quản, tu bổ và phục hồi đồng bộ hệ thống tường Hoàng thành cùng kè đá hồ Ngoại Kim Thủy. Mục tiêu không chỉ xử lý các điểm hư hỏng hiện hữu mà còn bảo tồn lâu dài những yếu tố gốc, bảo đảm an toàn cho di tích trọng điểm nằm ở trung tâm Quần thể di tích Cố đô Huế.
Theo kế hoạch, đầu năm 2027, Dự án “Bảo quản, tu bổ, phục hồi tường Hoàng thành và kè đá hồ Ngoại Kim Thủy xung quanh Đại Nội” dự kiến được tu bổ khoảng 2.400m tường Hoàng thành cùng 5.700m hệ thống kè đá và lan can hồ Ngoại Kim Thủy nhằm xử lý tình trạng nứt gãy, nghiêng lún, sạt lở, bảo đảm an toàn lâu dài và bảo tồn các yếu tố gốc của di tích.
Trong quá trình thực hiện, đơn vị quản lý sẽ lấy ý kiến chuyên gia, nhà nghiên cứu, nghệ nhân và cộng đồng để có phương án tu bổ tốt nhất, đảm bảo nguyên tắc bảo tồn. Đồng thời, cơ quan quản lý đang nghiên cứu ứng dụng công nghệ số trong khảo sát hiện trạng…
