Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có buổi gặp mặt vào Thứ tư (15/11) tại San Francisco (Mỹ), bên lề Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC). Đây là cuộc gặp trực tiếp lần thứ hai trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Biden. Cuộc gặp này có thể giúp ổn định quan hệ Mỹ-Trung nhưng vẫn còn nhiều trở ngại lớn cản trở bước đột phá ngoại giao.
Đây là một cuộc họp quan trọng bởi nó đề cập đến nhiều chủ đề như xung đột Israel-Hamas, vấn đề Đài Loan hay chiến sự ở Ukraine. Trong khi hai nhà lãnh đạo dường như đã trở nên thân thiết hơn trong cuộc gặp cuối cùng vào năm ngoái thì một vài tình tiết sau đó đã làm xấu mối quan hệ Mỹ-Trung, khởi nguồn từ vụ khinh khí cầu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Mỹ Joe Biden tại San Francisco, bên lề Diễn đàn APEC 2023.
Hàn gắn từ những đổ vỡ
Đã đến lúc phải xoa dịu căng thẳng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Đây là thông điệp mà Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Joe Biden muốn truyền tải trong buổi gặp mặt tại San Francisco (Mỹ), bên lề Diễn đàn APEC.
Cả Mỹ và Trung Quốc đều muốn nối lại tình hữu nghị, đặc biệt là để tránh căng thẳng leo thang vì có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh giải thích: “Mọi nỗ lực nhằm định hình một quốc gia khác theo ý muốn và mô hình của riêng họ từ đầu sẽ chỉ là một điều ước viển vông và không thể thành hiện thực. Trung Quốc không tìm cách thay đổi Mỹ và Mỹ cũng không nên tìm cách định hình hay thay đổi Trung Quốc”.
Phái đoàn Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ tại Woodside (California), ngày 15/11/2023.
Bất chấp tình hình địa chính trị và an ninh căng thẳng, bất chấp cuộc chiến thương mại đã và đang diễn ra, Mỹ và Trung Quốc đều đồng lòng cho rằng nền kinh tế của cả hai quốc gia không thể tách rời. Có một điều mà tất cả đều phải tôn trọng: Tính thực tế của thị trường. Các chuyên gia Trung Quốc cũng đồng tình như vậy. Ngay cả khi Bắc Kinh và Washington cáo buộc bên kia không tôn trọng quy tắc cạnh tranh tự do, ngay tại đỉnh điểm căng thẳng, tàu container vẫn ra vào tấp nập. Chắc chắn, vào tháng 9/2022, Mỹ nhập khẩu hàng hóa từ Mexico nhiều hơn, vượt mặt cả hàng hóa từ Canada và Trung Quốc. Thế nhưng, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn lệ thuộc lẫn nhau rất nhiều.
Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung diễn ra bên lề APEC 2023.
Sự phụ thuộc lẫn nhau của các nền kinh tế là điều đưa hai nước đến với nhau. Đối mặt với tình trạng kinh tế suy thoái, Chủ tịch Tập Cận Bình và phái đoàn của ông sẽ làm mọi cách nhằm cố gắng trấn an các nhà đầu tư ở Mỹ - những người đang nâng cảnh giác với Trung Quốc. Về phía Mỹ, chính quyền của ông Joe Biden, từ lâu, đã từ bỏ quan điểm “chia cắt” của ông Donald Trump và áp dụng chiến lược của người châu Âu: “Giảm thiểu rủi ro”. Ông Gao Zhikai - Phó Chủ tịch Trung tâm về Trung Quốc và toàn cầu hóa (CCG) chia sẻ: “Chia cắt Trung Quốc và Mỹ, nó giống như cố gắng chia cắt Trái đất và Mặt trăng, điều đó là không thể. Và, nếu làm thật thì sẽ để lại hậu quả cực kỳ nguy hiểm. Cần phải xác định và lên án những thực thể và quan chức Mỹ nào đưa ra ý tưởng này. Trên thực tế, việc xem “Trung Quốc như một rủi ro” mới chính là rủi ro lớn nhất”.
Nhiều vấn đề lớn của thế giới được đưa ra bàn thảo tại APEC 2023.
Jack Sullivan, Cố vấn An ninh Nhà Trắng cho biết: “Hoa Kỳ và Trung Quốc có nền kinh tế phụ thuộc lẫn nhau”. Bà Janet Yellen, Bộ trưởng Tài chính Mỹ cảnh báo, nếu quan hệ Mỹ-Trung sụp đổ hoàn toàn thì nền kinh tế toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho hay: “Chúng tôi phản đối định nghĩa quan hệ Trung-Mỹ theo thuật ngữ cạnh tranh”. Nhật báo Global Times (Trung Quốc) giải thích rằng San Francisco đang quan tâm đến vấn đề ổn định quan hệ kinh tế giữa hai nước, nhằm phục hồi tăng trưởng toàn cầu.
Điều gì đang thôi thúc cả hai bên?
Cả hai nhà lãnh đạo đều đang trải qua giai đoạn nhạy cảm trong nước và họ cần kết quả kinh tế tích cực hơn tại quê nhà. Để duy trì đà tăng trưởng đáng kinh ngạc trong quá khứ, Mỹ cần xoa dịu những căng thẳng có thể gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ. Còn tại Bắc Kinh, ông Tập Cận Bình đang phải đối mặt với sự thật là Trung Quốc không thể thay thế được cường quốc hàng đầu thế giới nhanh như mong đợi. Tốc độ tăng trưởng đang chậm lại, trong khi tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Thị trường Mỹ là một lối thoát để duy trì hoạt động của các nhà máy và khởi động lại hoạt động bị ảnh hưởng do cơn khủng hoảng bất động sản.
Đoàn tuần hành bên ngoài diễn đàn APEC 2023 phản đối cuộc xung đột Israel-Hamas.
Vài ngày trước, Bắc Kinh đã thể hiện thiện chí bằng cách nhập khẩu 3 triệu tấn đậu nành, một loại hạt mà Trung Quốc thường mua ở Brazil vì giá rẻ. Ngoài ra còn có tin đồn về một đơn đặt hàng của Trung Quốc từ Boeing, nhà sản xuất máy bay hiện đang bị các hãng hàng không Trung Quốc phớt lờ. Đổi lại, Bắc Kinh mong Washington sẽ dỡ bỏ các hạn chế đối với việc xuất khẩu chất bán dẫn nhưng có lẽ khó thành hiện thực vì Tổng thống Mỹ Joe Biden vừa gia hạn thêm lệnh cấm này. Mặt khác, căng thẳng giảm bớt có thể đưa các công ty Mỹ quay trở lại thị trường Trung Quốc. Những doanh nhân hàng đầu thế giới như Elon Musk sẽ tham gia bữa tối được tổ chức để vinh danh ông Tập Cận Bình. Những khoản đầu tư cũng như các đơn đặt hàng của họ đều được hoan nghênh để hỗ trợ tăng trưởng của Trung Quốc.
Báo Le Monde của Pháp phỏng vấn ông Vương Nhất Vĩ (Wang Yiwei) - Giám đốc Viện Quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Bắc Kinh về cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Mỹ
Le Monde: Thông qua hội nghị thượng đỉnh San Francisco lần này, liệu quan hệ Mỹ - Trung sẽ có một khởi đầu mới?
Vương Nhất Vĩ (Wang Yiwei) - Giám đốc Viện Quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Bắc Kinh.
Vương Nhất Vĩ: Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ gần đây đã ổn định, nhưng khó mà nói rằng tình hình sẽ tiếp tục sáng sủa lên. Cả hai bên phải làm rõ ý định của mình. Phía Mỹ gần đây đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập các quy tắc chung và duy trì sự hợp tác liên tục. Bây giờ, họ cần thảo luận những điểm cụ thể của mối hợp tác này. Có thể mâu thuẫn sẽ xuất hiện nhưng điều quan trọng ở đây là xung đột phải diễn ra bên trong những khuôn khổ đã được xác lập sẵn, giúp tránh tình trạng sử dụng đơn thuần những công cụ như luật pháp quốc gia, lệnh hành chính hoặc điều chỉnh chiến lược nhằm tạo nên những thay đổi đột ngột.
Le Monde: Chính quyền ông Joe Biden đã chuyển từ chiến lược “chia cắt” sang “giảm rủi ro”. Liệu điều này có làm thay đổi cục diện?
Vương Nhất Vĩ: Thương mại là nền tảng tạo nên mối quan hệ giữa hai nước. Bất chấp chiến tranh thương mại và công nghệ, khối lượng hàng hóa trên sàn giao thương vẫn tiếp tục tăng. Hiện nay, khối lượng đã vượt quá 800 tỷ USD. Điều này chứng tỏ rằng các nguyên tắc kinh tế quan trọng không thể bị lung lay; thoát khỏi các quy luật thị trường là điều rất khó. Cái gọi là nỗ lực nhằm giảm thiểu rủi ro từ phía Mỹ, bằng cách đa dạng hóa, chỉ có thể gây ra nhiều rủi ro hơn. Nếu muốn đa dạng hóa chỉ để tránh những rủi ro hiện có ở thị trường Trung Quốc thì điều này thực sự chỉ có thể gây ra thêm nhiều rủi ro hơn. Và xét đến lợi thế thị trường Trung Quốc trong chuỗi công nghiệp, tôi nghĩ khó mà có thể rời bỏ Trung Quốc”.
Le Monde: Bên cạnh vấn đề Đài Loan, phái đoàn Trung Quốc còn có những ưu tiên nào?
Vương Nhất Vĩ: Một trong những ưu tiên của Chính phủ Trung Quốc là đạt được quyền tự chủ về công nghệ. Quan điểm của Bắc Kinh rất rõ ràng. Họ phải được làm chủ những công nghệ cốt lõi quan trọng nhằm phát triển năng lực của đất nước, dựa trên hoạt động nghiên cứu và phát triển tại địa phương. Nếu khó có được quyền tự chủ hoàn toàn thì giải pháp thay thế là trông cậy vào thị trường quốc tế, thay vì chỉ dựa vào Mỹ.
Le Monde: Còn việc nối lại trao đổi con người thì sao?
Vương Nhất Vĩ: Sự gia tăng số lượng chuyến bay, việc cấp thị thực giữa Trung Quốc và Mỹ, cũng như sự gia tăng chương trình trao đổi giữa các nhà báo, sinh viên và các tổ chức nghiên cứu... Hoạt động có thể sẽ trở nên sôi nổi hơn. Tuy nhiên, câu hỏi vẫn là, liệu các tổ chức như Lãnh sự quán Mỹ ở Thành Đô và Lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston có mở cửa trở lại hay không? Vẫn còn một chặng đường dài phía trước: Trong số 100 cơ chế đối thoại mà cả hai bên muốn kích hoạt, chỉ có 5 cơ chế đã được cập nhật. Và, khi cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ chuẩn bị diễn ra vào năm tới, không rõ Tổng thống Biden sẽ dành ra bao nhiêu sự chú ý và sức lực nhằm quản lý quan hệ với Trung Quốc. Đấy có thể sẽ là một phần của chiến dịch; cũng có thể các ứng cử viên sẽ cạnh tranh xem ai là người có quan điểm cứng rắn nhất đối với Trung Quốc. Điều này có thể làm gia tăng căng thẳng mối quan hệ giữa hai nước.
Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.
Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.
Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.
Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.
Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.
Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.
Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.
Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.
Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.
Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.
Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.
Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.
Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.
Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.
Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...
Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.
Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.
Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.
Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.
Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?