Cái Tết đầu tiên trong ngôi nhà mới
Những ngày cuối năm, thời tiết se lạnh, ven bên đường vào khu tái định cư (TĐC) Thị trấn nông trường Lệ Ninh, những vạt hoa dại đua nhau bung nở, báo hiệu sắc xuân. Nhìn từ xa, khu TĐC Thị trấn nông trường Lệ Ninh không khác gì một khu đô thị mới thu nhỏ. Những lá cờ Tổ quốc tươi thắm phấp phới tung bay trước cửa những ngôi nhà mới. Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025 đi qua huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình có tổng chiều dài gần 32 km.
Chạy qua 6 xã, thị trấn gồm: Sơn Thủy, Phú Thủy, Mai Thủy, Trường Thủy, Kim Thủy và Thị trấn nông trường Lệ Ninh, ảnh hưởng đến 926 hộ dân. Khu TĐC Thị trấn nông trường Lệ Ninh này là một trong ba khu TĐC trên địa bàn huyện Lệ Thủy cho bà con đã nhường đất xây dựng cao tốc Bắc - Nam.
Tiếp chúng tôi trong ngôi nhà mới khang trang, bà Nguyễn Phương Liên phấn khởi chia sẻ về cuộc sống mới. Căn nhà, mảnh vườn cũ ở tổ 3 trước đây có diện tích lên đến 1.700 mét vuông, là nơi gia đình bà đã gắn bó nhiều năm, cũng chứng kiến những đứa con bà khôn lớn, trưởng thành. Thế nhưng, khi được chính quyền thông tin và tuyên truyền về việc xây dựng tuyến cao tốc Bắc - Nam, toàn bộ diện tích đất nằm trong chỉ giới phải giải phóng mặt bằng, gia đình bà đã thống nhất nhanh chóng chấp nhận phương án đền bù và di dời đến nơi ở mới.
Gia đình bà Liên được nhận hơn 330m2 đất tái định cư và một khoản tiền đền bù không nhỏ. Dành một nửa diện tích đất và toàn bộ số tiền được đền bù, gia đình bà Liên đã xây dựng một ngôi nhà 2 tầng mới khang trang, rộng rãi với đầy đủ tiện nghi và chuyển ra khu TĐC Thị trấn nông trường Lệ Ninh sinh sống từ tháng 2/2024 đến nay.
“Chủ trương của Nhà nước cũng như của tỉnh Quảng Bình là làm sao để người dân tái định cư chúng tôi khi về nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ và điều đó đã thành hiện thực. Phải thú thực, trước đây chưa có điều kiện nên ngôi nhà cũ cũng đã xuống cấp, nhiều năm chưa được sửa sang. Nay nhờ có cao tốc Bắc - Nam, không chỉ tôi mà nhiều hộ khác đã có điều kiện để xây được ngôi nhà mới khang trang, chắc chắn hơn. Môi trường trong lành, bà con lối xóm thân thiện và gần trung tâm, điều kiện sống tốt hơn nên cuộc sống vui vẻ hơn. Cái Tết đầu tiên ở ngôi nhà mới, nơi ở mới, ai cũng phấn khởi”, bà Liên nói.
Cũng nhường toàn bộ diện tích đất nơi ở cũ tại thôn Yên Lạc, xã Quang Lộc cho cao tốc Bắc - Nam, vợ chồng anh Nguyễn Viết Hải (38 tuổi) thể hiện rõ sự lạc quan, vui vẻ khi nói về cuộc sống mới. Ra đây, cơ sở hạ tầng đồng bộ, giao thông thuận tiện nên vợ chồng anh không còn phụ thuộc vào đồng ruộng mà đã chuyển sang kinh doanh buôn bán nhỏ. Kinh tế gia đình anh cũng ổn định hơn khi không phụ thuộc hoàn toàn vào nông nghiệp như trước đây. Tết nhất, nhu cầu mua hoa để trang trí nhà cửa nhiều hơn nên vợ chồng anh bán thêm mặt hàng này.
“Tết nhất bận rộn hơn nhưng cũng thấy vui hơn. Điều kiện cuộc sống tái định cư ở đây đã đáp ứng được yêu cầu thực tế của người dân. Thật lòng, chúng tôi rất cám ơn chính quyền địa phương đã quan tâm, tạo điều kiện, không để người dân bị thiệt thòi khi bị thu hồi đất. Tết này là Tết đầu tiên đến nơi ở mới, hy vọng rằng đây cũng là khởi đầu và cuộc sống ngày càng no ấm hơn”, anh Hải nói.
Bà con phải có cuộc sống tốt hơn
Phục vụ công tác giải phóng mặt bằng dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025, huyện Can Lộc là một trong những địa phương dẫn đầu của tỉnh Hà Tĩnh về tiến độ xây dựng. Trên địa bàn có 19,43km đường cao tốc Bắc - Nam đi qua với hơn 2.474 hộ dân bị ảnh hưởng. Thế nhưng đây là một trong những địa phương sớm hoàn thiện tất cả các khu TĐC cho các hộ bị ảnh hưởng, để người dân sớm dọn về ở, ổn định cuộc sống. Cả 5 khu TĐC trên địa bàn huyện Can Lộc đều được quy hoạch, hoàn thiện đồng bộ hạ tầng.
Nhớ về giai đoạn giải phóng mặt bằng để phục vụ thi công cao tốc Bắc - Nam, trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng, UBND huyện Can Lộc Nguyễn Hồng Quân chia sẻ, giải phóng mặt bằng bao giờ cũng là giai đoạn phức tạp nhất của tất cả các dự án. Tuy nhiên, xác định vai trò quan trọng của dự án trọng điểm quốc gia này nên UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo thành lập Hội đồng đền bù, giải phóng mặt bằng xuống đến tận cấp cơ sở để tuyên truyền đến từng hộ dân về chính sách.
“Quan điểm của UBND tỉnh Hà Tĩnh rất rõ ràng về việc phải nhanh chóng tạo được sự đồng thuận của người dân. Do đó, xây dựng các phương án đền bù, tái định cư, áp dụng các chính sách minh bạch thì chắc chắn người dân sẽ hiểu và đồng hành. Đến nay, khi công tác giải phóng mặt bằng đã xong, 100% mặt bằng đã được bàn giao, chúng tôi mới thấy nhẹ nhõm phần nào. Chắc chắn, anh em chúng tôi sẽ khó có thể quên được những ngày ăn ngủ cùng cao tốc”, ông Quân chia sẻ.
Mấu chốt là phải làm thế nào để dân nghe, dân hiểu và dân đồng hành, đây là chia sẻ của Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Võ Trọng Hải về kinh nghiệm trong triển khai giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cao tốc Bắc - Nam. Với tổng chiều dài hơn 107 km thì số lượng hộ dân bị ảnh hưởng không nhỏ, thế nhưng Hà Tĩnh là một trong số ít địa phương hoàn thành, bàn giao 100% mặt bằng triển khai sớm nhất, được Thủ tướng Chính phủ khen ngợi.
Áp dụng những chính sách tốt nhất khi thu hồi đất, không để người dân thiệt thòi, từ đó người dân sẽ đồng thuận, chủ động sớm bàn giao mặt bằng. Đây là thực tiễn triển khai và cũng là bài học trong đền bù, giải phóng mặt bằng cho cao tốc Bắc - Nam được Đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Bình, thành viên Ban chỉ đạo triển khai dự án của UBND tỉnh Quảng Bình chia sẻ.
“Dự án cao tốc Bắc - Nam đoạn qua tỉnh Quảng Bình dài đến hơn 126km, chiếm dụng gần 1.130 ha đất và ảnh hưởng đến 3.372 hộ dân, 4.642 ngôi mộ nên phần việc đền bù, giải phóng mặt bằng không hề đơn giản. Thế nhưng đến nay, 100% mặt bằng đã được bàn giao, điều đó cho thấy người dân Quảng Bình rất đồng thuận, ủng hộ dự án.”
Vượt nắng, thắng mưa trên công trường cao tốc Bắc - Nam 
Bài học về giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Bắc-Nam qua Quảng Bình 
