Ngôi nhà nhỏ của gia đình Mẹ Thỉ ở cách UBND xã Hải Định chừng 500m, hướng mặt ra cánh đồng lúa mênh mông. Khi chúng tôi đến, mẹ đang ngồi chơi với đứa cháu nhỏ 2 tuổi, ở trước hiên nhà. Anh Lê Văn Sinh (SN 1976), con trai mẹ đang sửa chữa xe đạp cho khách, xởi lởi mời chúng tôi vào nhà.
Mẹ Thỉ nay đã ngoài 90 tuổi nhưng trí óc vẫn còn rất minh mẫn. Hỏi chuyện người con hy sinh, mẹ rưng rưng nước mắt, kể lại như mới xảy ra vừa hôm qua: “Lúc đó, mệ vẫn đang ở vùng giải phóng trên huyện Cam Lộ. Ngày nào mệ cũng tìm các chú bộ đội tuyến trước (lực lượng đánh vào các vùng phía Nam của Quảng Trị) để hỏi thăm tin tức về nó. Đến lúc mệ biết Hải Lăng đã được giải phóng toàn huyện, nhưng vẫn không thấy con về nên lại đi hỏi, thì bộ đội nói đồng chí Tuấn Anh đang đi công tác ở trên rừng.
Lúc đó, mệ đã có linh tính chẳng lành nên ngồi khóc từ sáng đến tối, không ăn uống gì, chỉ bắt mặt nhìn ra phía ngoài đường, chờ mong tin con. Biết không thể giấu mãi được mệ, hai hôm sau, bộ đội mang tới chiếc áo của con mệ hay mặc và một tấm ảnh nhỏ đã ố vàng vì ẩm ướt. Lúc đó, mệ khụy xuống và không biết gì nữa. Đến khi tỉnh lại, mệ thấy đang nằm trên giường của bệnh viện…”.
Năm 1950, mẹ Thỉ mới 21 tuổi, xinh đẹp nhất làng Thiện Đông. Kết hôn với chàng trai Lê Văn Hiệp cùng làng, một năm sau, mẹ sinh con trai đầu lòng, đặt tên là Lê Anh Tuấn. Khi con trai chưa đầy 5 tuổi, mẹ đang mang thai đứa con thứ 2 mới 1 tháng tuổi thì người chồng vốn là du kích mật, sau nhiều đêm mùa đông lặn lội trinh sát để thông báo tình hình địch cho bộ đội, đã ngã bệnh nặng qua đời.
Năm 14 tuổi, anh Lê Tuấn Anh xin mẹ tham gia hoạt động du kích địa phương. Nhớ lời chồng dặn lúc lâm chung, nhưng nhìn con trai còn ít tuổi, người mẹ cố giấu nước mắt, im lặng không trả lời.
Thế nhưng, sau ít hôm, con trai lại năn nỉ: “Mạ ơi! Con còn nhỏ thì làm việc nhỏ. Con có thể liên lạc đưa thư, tin tức cho các chú, các bác!”. Người mẹ trầm ngâm một lúc, đưa tay xoa đầu âu yếm con và bảo: “Ba con mất sớm, mạ chỉ có hai anh em con. Con có đi thì phải hứa với mạ là phải hết sức cẩn thận!”.
Nhưng ông trời chẳng chút công bằng với người mẹ đã chịu đau thương, mất mát lớn, chừng 3 tháng sau khi con trai đi làm cách mạng, cô con gái sinh ra đã mồ côi cha, lúc đó đã 9 tuổi có khuôn mặt giống y hệt mẹ, bỗng bất ngờ ngã bệnh rồi mất. Người mẹ đau đớn, khóc cạn nước mắt. Biết tin dữ, cơ sở bí mật đưa anh trai về chịu tang em.
Sau đưa tang 3 ngày, người mẹ ôm con vào lòng, giấu đau thương và khẽ nói: “Cách mạng cần con, con cứ đi đi, đừng lo gì cho mạ, mạ ở nhà rồi sẽ ổn thôi! Con đi luôn phải nhớ giữ an toàn đó!”.
Năm 1968, việc hoạt động bí mật, liên tiếp 3 năm trong lòng địch có nguy cơ bị lộ, anh Lê Tuấn Anh lúc đó đã 17 tuổi được phép công khai cầm súng, trực tiếp chiến đấu chống lại kẻ thù. Từ đây, khắp các chiến trường Hải Lăng, anh đều có mặt với vai trò quan trọng, trinh sát, dẫn đường cho bộ đội chủ lực tiến đánh, giành giữ các chốt trên tuyến vành đai chiến lược thị xã Quảng Trị - Hải Lăng; tổ chức lực lượng du kích mật phục, đánh chặn các toán địch xâm nhập, trinh sát vùng giải phóng.
Đến đầu năm 1972, chiến tranh nổ ra ác liệt nhiều nơi ở Hải Lăng. Để đảm bảo an toàn cho người dân, các lực lượng bộ đội, dân quân du kích tổ chức sơ tán dân đến huyện Cam Lộ. Từ đó, mẹ Thỉ lên ở vùng giải phóng, còn anh Lê Tuấn Anh vẫn ở lại hoạt động địa bàn xã Hải Thiện (năm 2020, xã Hải Thành và Hải Thiện sáp nhập thành xã Hải Định).
Một năm sau, anh được bổ nhiệm làm Phó Công an xã Hải Thiện. Và, khi chỉ còn chưa đầy 3 tháng huyện Hải Lăng - địa phương cuối cùng của tỉnh Quảng Trị được giải phóng, anh Lê Tuấn Anh hy sinh trong một trận chống giặc càn quét…
Ông Đặng Xuân Hoè, ở thôn 5, Hải Định, là Bí thư Đảng uỷ xã Hải Thiện từ năm 2012 -2017 nghỉ hưu, kể lại rằng, hôm đó ngày 1/1/1975, địch bất ngờ tấn công tái chiếm một số vùng giải phóng ở Hải Lăng.
Tại địa bàn Hải Thiện, giặc đánh úp theo kiểu gọng kềm, một cánh từ biển lên, một cánh từ đồng bằng mạn dọc theo Quốc lộ xuống. Ông cùng anh Lê Tuấn Anh và nhiều đồng đội khác bám địa bàn, đánh trả địch quyết liệt. Khoảng 17h cùng ngày, tiểu đội do anh Lê Tuấn Anh chỉ huy đã đánh lùi được 50 tên địch. Nhưng khoảng 30 phút sau, giặc gọi đạn pháo bắn yểm trợ xối xả và không may một quả đạn pháo trúng chỗ nấp của anh Lê Tuấn Anh và đồng chí Lê Công ở cùng xã...
Theo ông Bùi Như Lộc, anh Lê Văn Sinh là con nuôi của mẹ Thỉ. Sau khi chồng, con gái mất, con trai hy sinh, mẹ Thỉ suy sụp hoàn toàn. Đến giữa năm 1976, biết có đứa trẻ trong làng mồ côi cha mẹ, mẹ Thỉ đến mang về nuôi. Mẹ Thỉ ở vậy nuôi nấng, chăm chút đứa con nuôi mà không đi bước nữa.
Mặc dù gia đình khó khăn, nhờ sự quan tâm chia sẻ, giúp đỡ của chính quyền, ban ngành đoàn thể và người dân địa phương mới có được cuộc sống tạm ổn định, song hễ ai gặp hoạn nạn, mẹ Thỉ đều đến sớm nhất để san sẻ, giúp đỡ những thứ mình có dẫu không nhiều.
Bao năm qua, mẹ đã luôn sống với một tấm lòng nhân ái, sẻ chia như vậy, nên hết thảy mọi người đều quý mến, trân trọng mẹ vô cùng. Và, sau những mất mát, đau thương không gì bù đắp nổi, nay mẹ đang sống những ngày tháng được chăm sóc tuổi già trong một gia đình nhỏ luôn đầy ắp tình yêu thương, tiếng nói, cười rộn rã, ấm áp của con, cháu mình!...
Đến tận nhà trao thẻ CCCD cho Mẹ Việt Nam Anh hùng 
Chuyện về người đã vẽ 2418 chân dung Mẹ Việt Nam anh hùng 
