Tấm huy hiệu Bác Hồ năm 1980 và cuộc hội ngộ bất ngờ sau 43 năm

Năm 1980, huy hiệu Bác Hồ là một trong những hiện vật quý được phi hành gia, Anh hùng LLVTND Phạm Tuân mang theo trong chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên của Việt Nam – Liên Xô – Interkosmos. 43 năm sau, tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Hà Nội, nhiều chi tiết thú vị sau huy hiệu này mới được tiết lộ, cùng với cuộc hội ngộ đầy bất ngờ giữa Trung tướng, Anh hùng LLVTND Phạm Tuân và gia đình cố họa sĩ Bùi Trang Chước – tác giả tấm huy hiệu.

Những câu chuyện thú vị sau tấm huy hiệu

Xúc động, ngạc nhiên đến không ngờ là tâm trạng chung của Anh hùng Phạm Tuân cùng nhiều người thân, học trò của họa sĩ Bùi Trang Chước (tên thật là Nguyễn Văn Chước) và các đại biểu có dịp tham dự buổi lễ giới thiệu, tiếp nhận tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh của họa sĩ Bùi Trang Chước vào ngày 12/5, do Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III tổ chức.

Tấm huy hiệu Bác Hồ năm 1980 và cuộc hội ngộ bất ngờ sau 43 năm -0
Bản vẽ mẫu huy hiệu Bác Hồ năm 1980 của họa sĩ Bùi Trang Chước đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III.

Trân trọng nâng niu bản vẽ huy hiệu Bác Hồ đã vương màu thời gian, bà Nguyễn Thị Minh Thủy, con gái của họa sĩ Bùi Trang Chước cho biết, mẫu huy hiệu được họa sĩ vẽ vào năm 1980 trong khoảng thời gian rất ngắn. Vì không có điện, ban đêm, họa sĩ phải thắp đèn dầu, quây màn cho khỏi bị muỗi đốt. Sau 3 đêm, ông hoàn thành sáng tác. Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu đến nhận ngay sáng hôm sau. Vừa xem tác phẩm, ông Nguyễn Văn Hiệu đã khen họa sĩ vẽ chân dung Bác đẹp quá. Tác phẩm chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh được đúc bằng vàng, gửi sang Liên Xô (cũ) để Anh hùng Phạm Tuân mang theo lên chuyến bay vào vũ trụ Interkosmos năm 1980.

Trung tướng Phạm Tuân kể lại, năm 1980, khi chuẩn bị cùng các phi hành gia khác bay vào vũ trụ, ông được giao trọng trách phải giới thiệu được hình ảnh của Việt Nam trong chuyến bay, thông qua những hiện vật đặc biệt, bao gồm: Di chúc của Bác, nắm đất ở Ba Đình, Tuyên ngôn Độc lập, cờ Tổ quốc và huy hiệu Bác Hồ. Thời điểm ấy, rất ít quốc gia có công dân được tham gia các chuyến bay vào vũ trụ nên sự kiện này đặc biệt được thế giới quan tâm.

Trong buổi họp báo trước chuyến bay, Anh hùng Phạm Tuân đã trải lá cờ Tổ quốc, đặt các hiện vật lên bàn, trong đó có huy hiệu Bác Hồ. Các hiện vật này cùng hình ảnh các phi hành gia cùng ký tên vào lá cờ Việt Nam được phát trên đài truyền hình nhiều quốc gia trên thế giới. Huy hiệu Bác Hồ luôn là một trong những kỷ vật quý giá, thiêng liêng nhất trong suốt cuộc đời quân ngũ của ông nhưng đến tận hôm nay, ông mới được biết câu chuyện Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu là người nhận bản vẽ tác phẩm từ họa sĩ Bùi Trang Chước cũng như tường tận gốc gác của huy hiệu.

Thực tế, huy hiệu Bác Hồ chỉ là một tác phẩm trong rất nhiều sáng tác về Chủ tịch Hồ Chí Minh của họa sĩ Bùi Trang Chước. Bà Nguyễn Thị Minh Thủy cho biết, cả cuộc đời của cha bà chỉ biết làm việc hết mình và dâng hiến cho Tổ quốc. Những tác phẩm của ông đều gắn liền với các mốc lịch sử của cách mạng Việt Nam. Họa sĩ đã từng được gặp, làm việc với Chủ tịch Hồ Chí Minh và rất ngưỡng mộ, kính trọng, dành tình cảm to lớn đối với Bác. Bằng tấm lòng, tình cảm và trình độ, tay nghề được đào tạo rất bài bản của mình, ông đã rất thành công khi vẽ chân dung Hồ Chủ tịch.

Ngoài huy hiệu Bác Hồ năm 1980, ông còn thể hiện thành công chân dung Người trên nhiều tem thư như: “Bác Hồ đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập”, “Người tốt việc tốt”, “Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Chủ tịch”… Họa sĩ Bùi Trang Chước còn rất thành công trong vẽ chân dung Bác Hồ trên đồng tiền Việt Nam và cũng là người vẽ Thiết kế trang trí mặt tiền Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong hồ sơ tài liệu về Lăng Bác đang lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III có các bản gốc thiết kế mặt tiền Lăng của họa sĩ.

Tấm huy hiệu Bác Hồ năm 1980 và cuộc hội ngộ bất ngờ sau 43 năm -0
Bà Nguyễn Thị Minh Thủy, con gái họa sĩ Bùi Trang Chước (ngoài cùng bên trái) cùng Anh hùng Phạm Tuân và Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III Trần Việt Hoa bên bản vẽ mẫu huy hiệu.

Khối tư liệu đồ sộ về cuộc đời, sự nghiệp của người họa sĩ tài hoa

Theo họa sĩ Ngọc Linh, vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là công việc khó và khó nhất là làm sao lột tả được “cái thần” của Người, thể hiện để người xem cảm nhận được nhân cách, con người của Bác qua bức họa. Muốn làm được điều này, người họa sĩ phải có trình độ và tay nghề rất cao, phải đặt cả cái tâm của mình vào trong bức họa và đặc biệt là phải có sự kính trọng và tình yêu vô bờ bến đối với Bác. Họa sĩ Bùi Trang Chước đã làm được điều này. Đặc biệt, thể hiện thành công chân dung Bác trên đồng tiền vô cùng khó, đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, sự kiên trì, tỷ mỷ, tức là thể hiện một cách tinh xảo nhất. Họa sĩ Bùi Trang Chước có đủ đầy các điều kiện ấy.

Theo tài liệu của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, từ năm 1941, họa sĩ Bùi Trang Chước là một trong những họa sĩ tài năng của nền hội họa Việt Nam, đam mê sáng tạo nghệ thuật, nổi tiếng về đồ họa từ khi còn học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (khóa 1936 - 1941). Năm 1941, ông là người Việt Nam được chọn vẽ tem Đông Dương (INDOCHINE). Trước Cách mạng Tháng Tám, dấu ấn của ông đã được lưu lại với gần 30 bộ tem, trong đó có những con tem như: Hoàng hậu Nam Phương, Norodom Sihanouk, Hội chợ triển lãm Sài Gòn, Alexandre Yersin, Alexandre De Rhodes...

Sau Cách mạng Tháng Tám, trong hoàn cảnh khó khăn của những ngày đầu thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tiếp theo là cuộc kháng chiến 9 năm gian khổ chống thực dân Pháp, ông là một trong các họa sĩ thế hệ đầu tiên tham gia thiết kế mẫu giấy bạc (tiền giấy ngân hàng), tem bưu chính và trực tiếp sáng tác các loại bằng khen, huân - huy chương...

Ông sáng tác nhiều tác phẩm kịp thời phục vụ những sự kiện lịch sử, chính trị trọng đại của đất nước, cho công cuộc kháng chiến, kiến quốc, đặc biệt trong đó có Quốc huy Việt Nam. Năm 2021, phác thảo mẫu Quốc huy được công nhận Bảo vật quốc gia. Trong công cuộc xây dựng đất nước, ngoài việc tiếp tục sáng tác mẫu giấy bạc, mẫu tem bưu chính, mẫu biểu trưng, huy hiệu và một số thể loại đồ họa khác, họa sĩ còn dành nhiều tâm huyết và cảm hứng nghệ thuật cho những sáng tác hội họa ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, con người Việt Nam.

Tài năng và công lao của họa sĩ Bùi Trang Chước đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Trong đó, gần nhất là Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2021. Dự kiến, Giải thưởng sẽ chính thức được truy tặng trong lễ truy tặng, trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, tổ chức đúng dịp kỷ niệm 133 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (năm 2023) tại Hà Nội.

Bà Trần Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III cho biết, hiện tại, phông lưu trữ họa sĩ Bùi Trang Chước tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III có khá đầy đủ các tư liệu gốc về cuộc đời, sự nghiệp, các tài liệu thể hiện những cống hiến, lao động sáng tạo không ngừng nghỉ của họa sĩ Bùi Trang Chước, trong đó có rất nhiều tư liệu, hiện vật được gia đình trao tặng Trung tâm. Bên cạnh công tác bảo quản, trong thời gian tới, Trung tâm sẽ còn có nhiều hoạt động nhằm phát huy khối tài liệu này, trong đó các triển lãm ở nhiều địa phương trên cả nước.

Hoa Nguyễn

Các tin khác

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.