Những tồn tại đã được chỉ rõ
Khu bến Nam Nghi Sơn thuộc Khu kinh tế Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hoá là một trong những khu vực tập trung nhiều bến cảng tổng hợp, cảng chuyên dùng, cảng container và các hoạt động logistics phục vụ bốc xếp, trung chuyển hàng hóa quy mô lớn. Hàng hóa qua các bến cảng chủ yếu gồm than, clinker, xi măng, thạch cao, đá, dăm gỗ...
Người dân tại các tổ dân phố Nam Hải, Nam Sơn, phường Nghi Sơn phản ánh, vào những thời điểm gió lớn, bụi từ khu vực kho bãi, cảng biển phát tán ra xung quanh, ảnh hưởng đến sinh hoạt của các gia đình. Khi mưa lớn kéo dài, nước từ một số khu vực tập kết, trung chuyển than có nguy cơ chảy tràn ra ngoài. Cùng với bụi và nước thải, tiếng ồn, độ rung phát sinh từ hoạt động của máy móc, phương tiện tại các khu bến cảng, nhất là vào buổi trưa và ban đêm cũng khiến nhiều hộ dân lo ngại.
Đáng chú ý, tại khu vực này hiện có các địa điểm tập kết, trung chuyển than của Công ty Kinh doanh than Thanh Hóa tại khu vực cảng Đại Dương và Công ty TNHH Quang Trung tại khu vực cảng Quang Trung.
Theo quan sát của phóng viên, những bãi than được tập kết ngoài trời, chất thành từng đống lớn nằm liền kề nhau. Phần lớn khu vực chứa than chưa có nhà kho, việc che chắn còn khá sơ sài, chủ yếu bằng bạt nhựa tại một số vị trí. Bên trong khu bãi, máy móc cơ giới liên tục hoạt động để đào, xới, múc, vận chuyển than.
Sau những trận mưa lớn kéo dài, trong khu vực tập kết than thường xuất hiện nhiều vũng nước. Than hòa cùng nước tạo thành lớp bùn và chất bẩn. Một khi hệ thống thu gom không đáp ứng được lượng nước phát sinh, nguy cơ nước từ bãi than chảy tràn ra khu vực cảng biển là điều khó tránh khỏi.
Tháng 6 vừa qua, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa cùng các đơn vị liên quan và chính quyền địa phương đã kiểm tra công tác bảo vệ môi trường tại các cảng biển trên địa bàn phường Nghi Sơn.
Tại khu vực cảng của Công ty CP Đầu tư khoáng sản Đại Dương, đoàn kiểm tra phát hiện nhiều tồn tại. Doanh nghiệp đã lắp dựng lưới nhựa HDPE chắn bụi nhưng một số lớp lưới bị rách, hư hỏng, sụp đổ và chưa được khắc phục. Các béc phun nước chưa bảo đảm phun dạng sương và không được vận hành thường xuyên để kiểm soát, giảm thiểu bụi. Hệ thống rửa lốp xe ra vào cảng có nhưng không vận hành. Một số phương tiện vận chuyển ra vào khu vực cảng chưa che chắn thùng xe, làm rơi vãi hàng hóa ra tuyến đường.
Ngay tại sân nền nội bộ cảng, hàng hóa rơi vãi trong quá trình bốc xúc, vận chuyển tích tụ lâu ngày với khối lượng lớn. Khi phương tiện qua lại, bụi từ lượng hàng hóa này tiếp tục phát tán ra môi trường xung quanh. Hoạt động trút đổ, bốc xúc, vận chuyển và bơm xi măng rời lên tàu cũng phát sinh bụi, có nguy cơ khuếch tán ra khu vực dân cư. Đáng chú ý, kết quả quan trắc chất lượng không khí tại một số vị trí bên trong cảng cho thấy chỉ tiêu bụi vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh.
Những kết quả kiểm tra trên cho thấy doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ một số yêu cầu về bảo vệ môi trường theo hồ sơ môi trường và giấy phép môi trường được cấp. Với các vi phạm này, Công ty CP Đầu tư khoáng sản Đại Dương bị xử phạt 70 triệu đồng về hành vi “thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ một trong các nội dung của giấy phép môi trường theo quy định”.
Tại cảng của Công ty TNHH Quang Trung, những tồn tại cũng được cơ quan chức năng chỉ rõ. Doanh nghiệp chưa lắp đặt đầy đủ lưới chắn bụi và hệ thống béc phun nước dạng sương quanh hàng rào; chưa bố trí điểm rửa lốp xe ra vào cảng. Một số phương tiện còn làm rơi vãi hàng hóa ra tuyến đường. Đáng chú ý, trong khuôn viên cảng tích tụ nhiều than trên sân nền nội bộ. Nhiều vị trí xuất hiện các vũng nước, than lẫn nước tạo thành lớp bùn, chất bẩn, có nguy cơ tràn xuống biển khi mưa lớn, dọc tuyến đường vận chuyển bên ngoài cảng cũng xuất hiện nhiều than rơi vãi.
Cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu, biện pháp bảo vệ môi trường theo hồ sơ và giấy phép môi trường được cấp. Các biện pháp kiểm soát, giảm thiểu bụi chưa được thực hiện đầy đủ, chưa phát huy hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường khu vực và khu dân cư lân cận. Công ty TNHH Quang Trung sau đó bị xử phạt 50 triệu đồng về hành vi “thực hiện không đầy đủ một trong các nội dung của giấy phép môi trường theo quy định”.
Không để vi phạm môi trường tái diễn
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Minh Đức, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường thuộc Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa thừa nhận hoạt động tại một số bến cảng ở khu bến Nam Nghi Sơn có phát sinh bụi, nước thải, tiếng ồn và độ rung, ảnh hưởng đến người dân sống gần khu vực. Theo ông Đức, hoạt động tại các cảng không tránh khỏi phát sinh những vấn đề liên quan đến bụi, thu gom chất thải, tiếng ồn. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải bảo đảm các yêu cầu theo quy chuẩn và hồ sơ, giấy phép môi trường được cấp, nếu phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng sẽ xử lý theo quy định.
Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương giám sát việc kiểm soát bụi, tiếng ồn, thu gom và xử lý chất thải của các doanh nghiệp, nhằm kịp thời phát hiện, nhắc nhở và xử lý vi phạm.
Tuy nhiên, ông Đức cũng cho biết, hằng năm cán bộ ban quản lý chỉ thực hiện kiểm tra độc lập việc chấp hành môi trường của các doanh nghiệp trên địa bàn một lần. Đây là một trong những nguyên nhân khiến việc phát hiện sớm các vi phạm còn hạn chế. Trường hợp phát hiện bất thường, có dấu hiệu vi phạm đột xuất, đơn vị mới phối hợp với các sở, ngành thành lập đoàn kiểm tra để rà soát, xử lý.
Ông Đặng Nhật Quang, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Quang Trung cho biết, doanh nghiệp sử dụng khu cảng biển số 11 hơn 2 năm qua. Cảng rộng khoảng 4ha, trong đó 2,5ha được sử dụng để tập kết, trung chuyển than. Công suất bãi khoảng 600.000 tấn than/năm, phục vụ luân chuyển than từ Quảng Ninh đến các nhà máy nhiệt điện trong Khu kinh tế Nghi Sơn.
Theo ông Quang, hoạt động tập kết, trung chuyển than khó tránh khỏi bụi và tiếng ồn. Doanh nghiệp đã lắp đặt tường rào, hệ thống phun sương, che chắn khu vực chứa than và xây dựng các hố thu gom, xử lý nước thải quanh bãi. Doanh nghiệp cũng cho biết dự kiến lắp thêm máy rửa xe tự động, tăng cường che chắn đối với than mịn và phun sương trong quá trình vận chuyển, bốc xếp. Bên trong khu bãi hiện đã xây dựng hai bể chứa nước thải từ bãi than với tổng dung tích khoảng 1.300m3.
Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng ký ban hành Chỉ thị số 13/CT-UBND về tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, siết chặt công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh đặt ra những yêu cầu cụ thể. Đáng chú ý, tỉnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy xử lý sự việc sau khi xảy ra sang chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý từ sớm, không chờ đến khi có đơn thư, phản ánh trên báo chí hoặc mạng xã hội mới vào cuộc.
Đối với Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp, chỉ thị yêu cầu chủ động nắm chắc tình hình nguồn thải, nguy cơ gây ô nhiễm và sự cố môi trường tại các dự án, cơ sở thuộc phạm vi quản lý. Không để cơ sở có nguồn thải lớn hoạt động nhưng đơn vị quản lý không nắm được tình hình hoặc để vi phạm kéo dài, tái diễn.
Công an tỉnh được giao tăng cường nắm tình hình, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, nhất là hành vi xả thải lén lút, chôn lấp, vận chuyển chất thải trái phép, lợi dụng ban đêm, ngày nghỉ, mưa lớn để xả trộm chất thải hoặc can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc.
