Theo đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố bị can đối với Lê Đồng Thành (48 tuổi, trú xã Tân Ninh) về tội "Gây ô nhiễm môi trường" theo khoản 1, Điều 235 Bộ luật Hình sự. Kết quả điều tra bước đầu xác định, từ năm 2023 đến năm 2026, Lê Đồng Thành đã đầu tư xây dựng, vận hành cơ sở giặt bao bì trên đất nông nghiệp tại thôn Cổ Định, xã Tân Ninh.
Cơ sở này hoạt động không có hồ sơ pháp lý, không có giấy phép môi trường, không xây dựng công trình bảo vệ môi trường và hệ thống xử lý chất thải theo quy định. Trong quá trình hoạt động, Thành đã đổ trái phép ra khu đất trống quanh nhà xưởng 147.635kg chất thải rắn, gồm bùn thải phát sinh từ quá trình giặt bao bì và bao bì nhiễm bẩn chưa được phân loại.
Cùng vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tố bị can đối với Trịnh Trọng Dũng (46 tuổi, trú xã Triệu Sơn) về cùng tội danh theo khoản 1, Điều 235 Bộ luật Hình sự. Theo cơ quan điều tra, từ năm 2023 đến tháng 5/2026, trong quá trình vận hành xưởng sản xuất hạt nhựa tại thôn Cổ Định, Dũng đã thải trái phép ra môi trường 192.125kg chất thải rắn thông thường.
Đối với Nguyễn Văn Trình (47 tuổi, trú phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh), cơ quan điều tra khởi tố bị can về tội "Gây ô nhiễm môi trường" theo khoản 2, Điều 235 Bộ luật Hình sự. Từ năm 2022 đến tháng 5/2026, Trình bị xác định đã đổ trái phép 240.286kg chất thải rắn thông thường ra môi trường.
Theo tìm hiểu, xã Tân Ninh từ lâu được xem là một trong những địa bàn tập trung nhiều cơ sở tái chế bao bì, sản xuất hạt nhựa của tỉnh Thanh Hóa. Khu vực này trước đây thuộc xã Thái Hòa, huyện Triệu Sơn cũ.
Ban đầu, hoạt động tái chế chỉ diễn ra với quy mô nhỏ lẻ, chủ yếu thu gom bao bì đã qua sử dụng. Sau nhiều năm, nhiều hộ dân đầu tư thêm máy móc, mở rộng sản xuất, thuê nhân công, tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở đều hoạt động tự phát, chưa hoàn thiện các thủ tục pháp lý về môi trường.
Nguồn nguyên liệu chủ yếu là bao bì xi măng và các loại bao bì sản phẩm được thu gom từ nhiều địa phương. Sau khi đưa về tập kết, bao bì được giặt, tách lớp nhựa để sản xuất hạt nhựa, phần giấy còn lại được ép thành bìa tái chế. Quá trình này phát sinh lượng lớn nước thải, bùn thải và chất thải rắn.
Theo ghi nhận của phóng viên vào đầu năm 2026, nhiều cơ sở tại khu vực này hoạt động với tần suất cao. Nước thải từ khâu rửa, ép bao bì được xả trực tiếp ra sông, suối, mương tiêu mà không qua xử lý. Nhiều điểm còn đốt chất thải ngay trong khu dân cư, khói đen bốc lên dày đặc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và đời sống của người dân.
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Quốc Quảng, Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Ninh, cho biết trên địa bàn hiện có 27 hộ tái chế bao bì và 11 hộ thu mua phế liệu. Trong đó, các cơ sở tái chế bao bì và sản xuất hạt nhựa là nguồn gây ô nhiễm chính.
Theo ông Quảng, tình trạng này đã kéo dài khoảng 10-15 năm. Sau khi Công an tỉnh Thanh Hóa khởi tố 3 trường hợp đầu tiên, chính quyền địa phương đã mời các hộ còn lại lên làm việc, yêu cầu ký cam kết chấm dứt hoạt động. Đến nay, phần lớn các cơ sở đã dừng sản xuất và tiến hành tháo dỡ máy móc. Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc xử lý dứt điểm các cơ sở tái chế vẫn còn nhiều khó khăn do liên quan đến sinh kế của người dân.
Hiện các cơ sở này đang tạo việc làm cho khoảng 500-700 lao động, nhiều hộ đã đầu tư hàng chục tỷ đồng vào nhà xưởng, máy móc. Nếu buộc dừng hoạt động ngay, nhiều gia đình sẽ đối mặt với nguy cơ thua lỗ, phá sản. "Một số hộ chỉ mong được tạo điều kiện thêm một khoảng thời gian ngắn để xử lý hết lượng nguyên liệu đã nhập về, bởi số bao bì này không thể đốt, cũng rất khó vận chuyển đến nơi khác xử lý", ông Quảng cho biết.
Về giải pháp lâu dài, xã Tân Ninh đang khuyến khích các cơ sở chuyển vào Cụm công nghiệp Hợp Thắng để sản xuất tập trung. Tuy nhiên, chi phí đầu tư và thuê đất quá lớn khiến nhiều hộ chưa đủ khả năng thực hiện. Địa phương cũng đang nghiên cứu phương án quy hoạch khoảng 70ha khu sản xuất tập trung tại khu vực giáp chân núi. Sở Công Thương đã khảo sát thực địa, song việc đầu tư hạ tầng cần thêm thời gian và nguồn lực.
Theo lãnh đạo xã Tân Ninh, việc chấm dứt hoạt động các cơ sở gây ô nhiễm là yêu cầu bắt buộc, bởi địa phương không thể đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cùng với việc xử lý vi phạm, các cấp, ngành cũng cần có lộ trình, giải pháp hỗ trợ chuyển đổi sản xuất, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Việc xử lý tại xã Tân Ninh cũng nằm trong lộ trình thực hiện Đề án di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường ra khỏi đô thị, khu dân cư đến năm 2030, được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt vào tháng 4/2024. Theo đề án, giai đoạn 2026-2027, tỉnh sẽ tổ chức di dời, chuyển đổi ngành nghề hoặc buộc dừng hoạt động đối với các cơ sở gây ô nhiễm, không phù hợp quy hoạch hoặc không bảo đảm khoảng cách an toàn về môi trường.
Thống kê của tỉnh Thanh Hoá cho thấy hiện có 826 cơ sở sản xuất, kinh doanh nằm trong khu dân cư hoặc đô thị có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Trong đó có 75 cơ sở thu mua phế liệu, tái chế và giặt bao bì. Phần lớn các cơ sở hoạt động trên đất ở của hộ gia đình hoặc trong khu dân cư, sử dụng công nghệ lạc hậu, quy mô nhỏ lẻ, chưa hoàn thiện hồ sơ môi trường, hệ thống xử lý chất thải không đạt quy chuẩn hoặc không được vận hành thường xuyên. Nhiều nơi vẫn xả thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và ảnh hưởng đến sức khỏe, đời sống của người dân.
Các bị can bị khởi tố lần này không chỉ thể hiện quyết tâm của lực lượng Công an trong đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, mà còn là lời cảnh báo đối với các cơ sở sản xuất còn cố tình hoạt động trái phép, xả thải gây ô nhiễm. Đồng thời, đây cũng là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
