Sự trỗi dậy của Nam bán cầu

Khái niệm “Nam bán cầu” được Carl Oglesby, nhà văn và là nhà hoạt động chính trị người Mỹ, đưa ra vào năm 1969. Khi đó, cuộc Chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Liên Xô đang ở cao trào, và phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam nổ ra ở Mỹ với quy mô lớn. Ông viết: “Sự thống trị của phương Bắc đối với Nam bán cầu đã ở mức độ cao, tạo ra một trật tự xã hội không thể chấp nhận được”.

“Cơn sốt” Nam bán cầu

Tất nhiên, trước khi khái niệm Nam bán cầu xuất hiện, sự nổi dậy của cuộc đấu tranh chống đế quốc/thực dân trên toàn thế giới vì độc lập, giải phóng dân tộc, Phong trào không liên kết và các hoạt động do Nhóm 77 nước (G77) khởi xướng đã khuấy động thế giới. Đặc điểm của nó là tìm kiếm sự độc lập, chống kiểm soát, chống can thiệp và tìm kiếm sự tự chủ.

Chiến tranh lạnh kết thúc và cấu trúc lưỡng cực sụp đổ. Sự phân chia ban đầu thành “3 thế giới” không còn nữa, và cách gọi “Thế giới thứ ba” cũng không còn phù hợp. Nhìn chung, những nước có trình độ phát triển tương đối tốt thường được gọi là các nước đang phát triển, các thị trường mới nổi hoặc các nền kinh tế mới nổi. Khái niệm “Nam bán cầu” tương đối trung tính. Khái niệm này không còn vạch ra những ranh giới ý thức hệ như khoảng cách, phe cánh, tôn giáo và chế độ nữa, mà bao gồm tất cả các quốc gia và khu vực đang phát triển. Trên thế giới có 197 quốc gia và vùng lãnh thổ được cộng đồng quốc tế công nhận, trong đó có 193 thành viên Liên hợp quốc. Gạt ra 31 thành viên phát triển, số còn lại đều thuộc Nam bán cầu.

Trung Quốc cũng là một thành viên của Nam bán cầu, sức mạnh và ảnh hưởng của nước này đóng một vai trò quan trọng. Hội nghị thượng đỉnh BRICS hồi tháng 8 đã thu hút thêm 6 thành viên mới, bao gồm Argentina, Ai Cập, Ethiopia, Iran, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Chủ tịch đương nhiệm Nam Phi tuyên bố mục tiêu của BRICS là thúc đẩy chương trình nghị sự của Nam bán cầu. Ấn Độ là chủ nhà của Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm nay, cũng tổ chức Hội nghị thượng đỉnh “Tiếng nói của Nam bán cầu” dưới hình thức trực tuyến, với sự tham gia của 123 nước đang phát triển.

1.jpg -0
Trong 2 năm tiếp theo, nước chủ nhà G20 sẽ là Brazil và Nam Phi, thế giới có thể nói đã bước vào thời khắc “Nam bán cầu”.

Nam bán cầu không đơn độc mà còn nhận được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Hội nghị thượng đỉnh G20 năm nay đã thu hút Liên minh châu Phi vào cơ chế này. Indonesia và Ấn Độ lần lượt đăng cai G20. Trong 2 năm tiếp theo, nước chủ nhà G20 sẽ là Brazil và Nam Phi, thế giới có thể nói đã bước vào thời khắc “Nam bán cầu”. Trước Hội nghị thượng đỉnh G7 được tổ chức tại Hiroshima, việc Thủ tướng Nhật bản Fumio Kishida nhấn mạnh lời mời của ông tới một số nước đang phát triển phản ánh tầm quan trọng của Nam bán cầu. Ngoài ra, các tổ chức tư vấn của Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới (WB), Liên minh châu Âu (EU) và Trung tâm nghiên cứu Stimson của Mỹ cũng bắt đầu tiến hành nghiên cứu vấn đề này.

Tóm lại, “cơn sốt” Nam bán cầu là sự thức tỉnh chung của phần lớn các nước đang phát triển trước những thay đổi của chính trị thế giới trong một thế kỷ đầy biến động.

Thực tế và triển vọng

Thực lực và ảnh hưởng đã củng cố sự thức tỉnh của Nam bán cầu. Nhìn vào thực tế và triển vọng phát triển trong tương lai, xu hướng cơ bản của thế giới ngày nay là phía Đông tăng và phía Tây giảm, phía Nam trỗi dậy và phía Bắc suy giảm. Trong 40 năm qua, tỷ trọng GDP của các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển đã tăng từ 24% lên hơn 40%. Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ quốc tế, các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển chiếm 42,7% GDP thế giới tính theo tỷ giá hối đoái thị trường và 58,9% tính theo sức mua tương đương, vượt qua các nước phát triển. Trong 20 năm qua, các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển đã đóng góp tới 80% vào tăng trưởng kinh tế thế giới, trong đó riêng Trung Quốc đã chiếm gần 30% tăng trưởng kinh tế thế giới. Đối với BRICS, GDP của nhóm này đã vượt qua G7 xét về sức mua tương đương, xu thế dẫn đầu càng được củng cố sau khi có thêm 6 thành viên mới gia nhập, với thị phần toàn cầu là 37,7%, trong khi thị phần toàn cầu của G7 chưa đến 30%.

Sự trỗi dậy của Nam bán cầu không chỉ thể hiện ở sự thay đổi về mặt kinh tế, mà còn được phản ánh ở tầm ảnh hưởng chính trị. Giới quan sát phương Tây cung quan tâm đến việc các quốc gia ở Nam bán cầu đang ngày càng khẳng định thực lực của mình trên trường quốc tế, được minh chứng bằng nỗ lực của Trung Quốc trong việc thúc đẩy hòa giải giữa Iran và Saudi Arabia và nỗ lực của Brazil thúc đẩy một kế hoạch hòa bình nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng Ukraine.

Sự thay đổi trong cơ cấu quyền lực thế giới này đã mang lại cho Nam bán cầu khả năng thực hiện những thay đổi mang tính cơ cấu trên bản đồ thế giới. Trong bài phát biểu tại lễ bế mạc Diễn đàn doanh nghiệp BRICS 2023, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói: “Trong thời đại ngày nay, sự trỗi dậy đồng loạt của các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển mà đại diện là các nước BRICS đang làm thay đổi một cách căn bản bản đồ thế giới”. Đây chính là sự thay đổi tương quan lực lượng mà có thể dẫn đến sự thay đổi đại cục cả thế giới.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.