Sự trỗi dậy của Nam bán cầu

Khái niệm “Nam bán cầu” được Carl Oglesby, nhà văn và là nhà hoạt động chính trị người Mỹ, đưa ra vào năm 1969. Khi đó, cuộc Chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Liên Xô đang ở cao trào, và phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam nổ ra ở Mỹ với quy mô lớn. Ông viết: “Sự thống trị của phương Bắc đối với Nam bán cầu đã ở mức độ cao, tạo ra một trật tự xã hội không thể chấp nhận được”.

“Cơn sốt” Nam bán cầu

Tất nhiên, trước khi khái niệm Nam bán cầu xuất hiện, sự nổi dậy của cuộc đấu tranh chống đế quốc/thực dân trên toàn thế giới vì độc lập, giải phóng dân tộc, Phong trào không liên kết và các hoạt động do Nhóm 77 nước (G77) khởi xướng đã khuấy động thế giới. Đặc điểm của nó là tìm kiếm sự độc lập, chống kiểm soát, chống can thiệp và tìm kiếm sự tự chủ.

Chiến tranh lạnh kết thúc và cấu trúc lưỡng cực sụp đổ. Sự phân chia ban đầu thành “3 thế giới” không còn nữa, và cách gọi “Thế giới thứ ba” cũng không còn phù hợp. Nhìn chung, những nước có trình độ phát triển tương đối tốt thường được gọi là các nước đang phát triển, các thị trường mới nổi hoặc các nền kinh tế mới nổi. Khái niệm “Nam bán cầu” tương đối trung tính. Khái niệm này không còn vạch ra những ranh giới ý thức hệ như khoảng cách, phe cánh, tôn giáo và chế độ nữa, mà bao gồm tất cả các quốc gia và khu vực đang phát triển. Trên thế giới có 197 quốc gia và vùng lãnh thổ được cộng đồng quốc tế công nhận, trong đó có 193 thành viên Liên hợp quốc. Gạt ra 31 thành viên phát triển, số còn lại đều thuộc Nam bán cầu.

Trung Quốc cũng là một thành viên của Nam bán cầu, sức mạnh và ảnh hưởng của nước này đóng một vai trò quan trọng. Hội nghị thượng đỉnh BRICS hồi tháng 8 đã thu hút thêm 6 thành viên mới, bao gồm Argentina, Ai Cập, Ethiopia, Iran, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Chủ tịch đương nhiệm Nam Phi tuyên bố mục tiêu của BRICS là thúc đẩy chương trình nghị sự của Nam bán cầu. Ấn Độ là chủ nhà của Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm nay, cũng tổ chức Hội nghị thượng đỉnh “Tiếng nói của Nam bán cầu” dưới hình thức trực tuyến, với sự tham gia của 123 nước đang phát triển.

1.jpg -0
Trong 2 năm tiếp theo, nước chủ nhà G20 sẽ là Brazil và Nam Phi, thế giới có thể nói đã bước vào thời khắc “Nam bán cầu”.

Nam bán cầu không đơn độc mà còn nhận được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Hội nghị thượng đỉnh G20 năm nay đã thu hút Liên minh châu Phi vào cơ chế này. Indonesia và Ấn Độ lần lượt đăng cai G20. Trong 2 năm tiếp theo, nước chủ nhà G20 sẽ là Brazil và Nam Phi, thế giới có thể nói đã bước vào thời khắc “Nam bán cầu”. Trước Hội nghị thượng đỉnh G7 được tổ chức tại Hiroshima, việc Thủ tướng Nhật bản Fumio Kishida nhấn mạnh lời mời của ông tới một số nước đang phát triển phản ánh tầm quan trọng của Nam bán cầu. Ngoài ra, các tổ chức tư vấn của Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới (WB), Liên minh châu Âu (EU) và Trung tâm nghiên cứu Stimson của Mỹ cũng bắt đầu tiến hành nghiên cứu vấn đề này.

Tóm lại, “cơn sốt” Nam bán cầu là sự thức tỉnh chung của phần lớn các nước đang phát triển trước những thay đổi của chính trị thế giới trong một thế kỷ đầy biến động.

Thực tế và triển vọng

Thực lực và ảnh hưởng đã củng cố sự thức tỉnh của Nam bán cầu. Nhìn vào thực tế và triển vọng phát triển trong tương lai, xu hướng cơ bản của thế giới ngày nay là phía Đông tăng và phía Tây giảm, phía Nam trỗi dậy và phía Bắc suy giảm. Trong 40 năm qua, tỷ trọng GDP của các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển đã tăng từ 24% lên hơn 40%. Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ quốc tế, các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển chiếm 42,7% GDP thế giới tính theo tỷ giá hối đoái thị trường và 58,9% tính theo sức mua tương đương, vượt qua các nước phát triển. Trong 20 năm qua, các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển đã đóng góp tới 80% vào tăng trưởng kinh tế thế giới, trong đó riêng Trung Quốc đã chiếm gần 30% tăng trưởng kinh tế thế giới. Đối với BRICS, GDP của nhóm này đã vượt qua G7 xét về sức mua tương đương, xu thế dẫn đầu càng được củng cố sau khi có thêm 6 thành viên mới gia nhập, với thị phần toàn cầu là 37,7%, trong khi thị phần toàn cầu của G7 chưa đến 30%.

Sự trỗi dậy của Nam bán cầu không chỉ thể hiện ở sự thay đổi về mặt kinh tế, mà còn được phản ánh ở tầm ảnh hưởng chính trị. Giới quan sát phương Tây cung quan tâm đến việc các quốc gia ở Nam bán cầu đang ngày càng khẳng định thực lực của mình trên trường quốc tế, được minh chứng bằng nỗ lực của Trung Quốc trong việc thúc đẩy hòa giải giữa Iran và Saudi Arabia và nỗ lực của Brazil thúc đẩy một kế hoạch hòa bình nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng Ukraine.

Sự thay đổi trong cơ cấu quyền lực thế giới này đã mang lại cho Nam bán cầu khả năng thực hiện những thay đổi mang tính cơ cấu trên bản đồ thế giới. Trong bài phát biểu tại lễ bế mạc Diễn đàn doanh nghiệp BRICS 2023, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói: “Trong thời đại ngày nay, sự trỗi dậy đồng loạt của các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển mà đại diện là các nước BRICS đang làm thay đổi một cách căn bản bản đồ thế giới”. Đây chính là sự thay đổi tương quan lực lượng mà có thể dẫn đến sự thay đổi đại cục cả thế giới.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?