Sáp nhập 2 công ty đường sắt: Lao động có bị dôi dư?

Đề án tái cơ cấu Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), trong đó có sáp nhập 2 công ty đường sắt Hà Nội - Sài Gòn, được đưa ra từ năm 2018, đến nay đã được chốt lại.

Nhìn lại có thể thấy, nhiều năm qua, đường sắt là một trong những ngành nghề thay đổi mô hình quản lý, chức năng nhiệm vụ nhiều nhất. Tính riêng từ tháng 7/2003 đến nay, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã có đến 6 lần tách-nhập.

2-3.jpg -0
Đường sắt Việt Nam được trông chờ khởi sắc sau khi tái cơ cấu.

Gần 20 năm với 6 lần tách ra, nhập vào

Tính từ thời điểm tháng 7/2003, khi Chính phủ quyết định tách Cục Đường sắt làm nhiệm vụ quản lý nhà nước và Tổng Công ty Đường sắt hoạt động theo luật doanh nghiệp, đến trước năm 2022, doanh nghiệp này đã có 5 lần thay đổi cơ cấu hoạt động bên trong, tách - nhập các đơn vị thành viên. Cụ thể, năm 2003, đường sắt thành lập 3 công ty vận tải, trong đó, 2 công ty vận tải hành khách và 1 công ty vận tải hàng hóa có đủ xí nghiệp thành viên đầu máy, toa xe, ga tàu, theo mô hình “cắt dọc”. Tới năm 2008, đường sắt lại thay đổi, tách 5 xí nghiệp đầu máy ra khỏi 3 công ty vận tải đường sắt.

Đến tháng 5/2010, đường sắt lại chuyển các xí nghiệp vận tải, các ga lớn từ Công ty TNHH MTV vận tải hàng hóa về 2 công ty vận tải hành khách. Chỉ 4 năm sau đó, tháng 4/2014, VNR tiếp tục sắp xếp lại mô hình vận tải, chấm dứt hoạt động của Công ty TNHH MTV vận tải hàng hóa đường sắt và Liên hiệp sức kéo đường sắt. Các đơn vị thành viên của 2 đơn vị này được sáp nhập vào 2 công ty vận tải hành khách đường sắt Hà Nội và Sài Gòn, hoạt động theo địa giới hành chính phía Bắc và phía Nam, lấy Đà Nẵng làm ranh giới.

Bản thân 2 công ty vận tải hành khách này trong quá trình cổ phần hóa cũng phải “trả” phần hạ tầng đường sắt nhà ga về các chi nhánh khai thác đường sắt trực thuộc VNR quản lý. Các xí nghiệp đầu máy cũng giao về tổng công ty trực tiếp quản lý. Dù chia tách nhiều lần, nhưng những vướng mắc căn cơ nhất của đường sắt trong nhiều năm lại chưa được giải quyết, đó là bộ máy lao động cồng kềnh, thiếu hiệu quả. Đường sắt vẫn duy trì quá nhiều doanh nghiệp công ích hoạt động bằng ngân sách, như các doanh nghiệp cầu đường, thông tin tín hiệu với lao động thủ công, trong khi lại chậm hiện đại hóa để cắt giảm lao động, tiết kiệm chi phí.

Một chuyên gia trong lĩnh vực đường sắt nhìn nhận, cái khó của đường sắt không phải là chuyện các doanh nghiệp thành viên cạnh tranh lẫn nhau, mà là không cạnh tranh được với các lĩnh vực khác, thị phần đường sắt ngày càng thu hẹp lại. Mấu chốt không phải là chuyện phân chia anh nào quản lý khách, anh nào quản lý hàng hóa, mà là chuyện hạ giá thành, tăng chất lượng để kéo được khách hàng.

Cần khoảng 9 tháng để sáp nhập

Đề án tái cơ cấu Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), trong đó có sáp nhập 2 công ty đường sắt Hà Nội - Sài Gòn, được đưa ra từ năm 2018. Như vậy, đến nay, sau 4 năm chờ đợi, ngày 7/4/2022, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái đã có văn bản gửi Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp nêu rõ đồng ý về chủ trương phương án cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị thuộc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.

Theo đó, sẽ thực hiện thu gọn đầu mối chi nhánh xí nghiệp đầu máy từ 5 chi nhánh xí nghiệp đầu máy thành 3 chi nhánh xí nghiệp đầu máy. Chuyển nguyên trạng toàn bộ hoạt động, tài sản, con người đang có tại 3 Ban quản lý dự án đường sắt khu vực 1, 2, 3 về một Ban quản lý dự án đường sắt có các điều kiện nhất về quy mô, kinh nghiệm, thực tế... để thực hiện chức năng đại diện chủ đầu tư quản lý các dự án đường sắt do Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam làm chủ đầu tư. Chấm dứt hoạt động của 2 ban quản lý dự án đường sắt còn lại. Hợp nhất Công ty Cổ phần Vận tải đường sắt Hà Nội và Công ty CP Vận tải đường sắt Sài Gòn thành một công ty cổ phần vận tải đường sắt.

Chiều 9/4, trao đổi nhanh với phóng viên, ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cho biết, sẽ cần khoảng 9 tháng để hợp nhất sắp xếp lại các đơn vị. VNR cũng khẳng định việc sáp nhập ít gây xáo trộn về tổ chức và nhân lực. Tiết kiệm được chi phí phát sinh của quá trình cơ cấu lại các doanh nghiệp vận tải đường sắt, như không phải thực hiện đánh giá lại các tài sản và tổ chức đấu giá… Theo vị này, việc tái cơ cấu này là kế thừa lại toàn bộ chứ không phải cổ phần hoá nên quyền lợi người lao động sẽ không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, giải quyết vấn đề lao động dôi dư sau khi sáp nhật cũng là một trong những khó khăn mà đơn vị sẽ phải đối mặt.

Khi đặt câu hỏi nếu sáp nhập 2 công ty vận tải hành khách Sài Gòn và Hà Nội thành một công ty cổ phần vận tải đường sắt với hàng nghìn lao động và trải dài trên địa bàn 40 tỉnh thành, liệu có hiệu quả hơn việc duy trì mô hình như hiện nay? Một lãnh đạo khác của đơn vị đường sắt cho hay, bản thân đề án của VNR cũng cho rằng, việc cơ cấu lại 2 công ty vận tải có thể chưa tạo ra sự thay đổi lớn về doanh thu do những nút thắt về hạ tầng, nhưng sẽ cải thiện đáng kể hiệu quả kinh doanh của tổng công ty. Đường sắt vẫn có tới hơn 90% vốn nhà nước, nên phải là một thể thống nhất. Việc nhập lại sẽ giảm cạnh tranh nội bộ, giảm được nhiều chi phí vận hành, vận dụng toa xe sẽ hiệu quả hơn.

Đặng Nhật

Các tin khác

Đề xuất duy trì phương thức bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi, người khuyết tật

Đề xuất duy trì phương thức bảo hiểm xã hội phù hợp cho người cao tuổi, người khuyết tật

Đại biểu Quốc hội đề nghị khi thiết kế thủ tục, dự thảo luật Bảo hiểm xã hội phải tính đến một bộ phận người dân chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh, kỹ năng số còn hạn chế hoặc việc kết nối dữ liệu chưa ổn định, không để phương thức điện tử trở thành rào cản mới đối với việc thực hiện quyền bảo hiểm xã hội.

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Ngày 29/9, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030. Sự kiện quy tụ khoảng 170 đại biểu đại diện các cơ quan của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, chính quyền địa phương, các tổ chức tín dụng, chuyên gia kinh tế và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia. 

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức đang thu hút đông đảo người dân trên cả nước tham gia, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Đặc biệt, đồng bào các dân tộc rất ít người cùng nhiều nhóm đối tượng đặc thù sôi nổi tham gia cuộc thi cho thấy độ bao phủ rộng và khả năng kết nối đa dạng người dân của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên môi trường số.

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Nhiều đại biểu có ý kiến về đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa cũng như việc chuyển giao thẩm quyền và áp dụng các biện pháp cưỡng chế mới đòi hỏi phải đánh giá tác động kỹ lưỡng, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Thảo luận về Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu đều thống nhất cần phải sửa đổi các luật, bộ luật trên nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Các đại biểu đã tập trung thảo luận nhằm tháo gỡ “nút thắt” trong công tác quản lý chất thải. Từ đó nhấn mạnh việc phân loại rác tại nguồn hay quản lý chất thải xây dựng không chỉ là nghĩa vụ riêng lẻ của người dân mà phải được thiết kế thành một chuỗi trách nhiệm đồng bộ của cả hệ thống từ chính quyền địa phương đến các đơn vị thu gom, xử lý.

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện. Điều chúng ta cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý.

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Sáng 28/9, thảo luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, các ĐBQH đã thảo luận, góp ý kiến về các dự thảo luật thuộc lĩnh vực an ninh: Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

Thành ủy TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Chỉ thị 25-CT/TU về tăng cường thực hiện công tác phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí; trong đó yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động cung cấp thông tin chính thống, công khai thông tin người phát ngôn và tuyệt đối không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khi báo chí phản ánh.

Không miễn trừ với hành vi lợi dụng cơ chế thử nghiệm lừa đảo, thao túng thị trường chứng khoán

Không miễn trừ với hành vi lợi dụng cơ chế thử nghiệm lừa đảo, thao túng thị trường chứng khoán

Đại biểu đề nghị, việc miễn trừ trách nhiệm pháp lý chỉ áp dụng đối với những thiệt hại mang tính khách quan, bắt buộc từ rủi ro công nghệ chưa lường trước được trong phạm vi và thời gian đã được cấp phép. Tuyệt đối không áp dụng chế định miễn trừ đối với các hành vi cố ý vi phạm pháp luật, lợi dụng cơ chế thử nghiệm để lừa đảo, trục lợi hoặc cố ý thao túng thị trường chứng khoán.