Sách giáo khoa ngoại ngữ còn thiếu vắng “bản sắc Việt Nam”

Trong hai ngày 16, 17/12, Bộ GD&ĐT đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến về bộ tiêu chí đánh giá, thẩm định sách giáo khoa (SGK) ngoại ngữ, với sự tham dự của 45 Sở GD&ĐT, 5 trường đại học, 3 nhà xuất bản và nhiều giảng viên, giáo viên, chuyên gia nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam. Mặc dù đây là hội thảo về bộ tiêu chí đánh giá SGK ngoại ngữ, nhưng đã gợi nhiều vấn đề về chất lượng dạy ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh trong nhà trường phổ thông với câu hỏi: Vì sao học sinh của chúng ta nói tiếng Anh kém? Bao giờ tiếng Anh mới trở thành ngôn ngữ phổ biến ở Việt Nam?

Thầy giáo Nguyễn Quốc Hùng, nguyên Phó Hiệu trưởng ĐH Hà Nội trăn trở: Có ba yếu tố tạo nên sự thành công trong dạy và học ngoại ngữ, đó là một giáo trình tốt, một người thầy giỏi và một học trò biết cách học. Trong hơn 30 năm qua, chúng ta đầu tư phát triển tiếng Anh trên phạm vi toàn quốc. Trong các trường công lập, dưới sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, NXB Giáo dục Việt Nam đã tập hợp một đội ngũ chuyên gia Việt Nam để xây dựng một bộ giáo trình từ lớp 3 đến lớp 12. Và năm 1990, bộ sách này được đưa vào các trường phổ thông, đặt đường ray đầu tiên cho việc dạy tiếng Anh ở phổ thông. Nhưng vì “làm dâu thiên hạ” nên bộ sách này nhận được nhiều ý kiến, có ý kiến xây dựng, chính xác, có ý kiến không hợp lý. Điều này làm cho chúng ta suy nghĩ dường như chúng ta còn thiếu một khâu nào đó trong việc dạy và học tiếng Anh?

Cũng theo thầy giáo Nguyễn Quốc Hùng, khu vực ngoài công lập là một “chùm khế ngọt” cho nhiều nhà xuất bản “trèo hái mỗi ngày”, đặc biệt ở cấp tiểu học. Giáo trình tiếng Anh tràn vào các cơ sở đào tạo. Những giáo trình này đều là những giáo trình gốc của nước ngoài, chủ yếu của các nhà xuất bản Anh, Mỹ. Nhiều năm gần đây lại thêm nhiều khối liên kết do yêu cầu của phụ huynh muốn con em mình được học giáo trình Tây, thầy Tây. Nhưng cuối cùng, nhiều phụ huynh lại than rằng, đầu tư nhiều tiền, giáo trình hoành tráng, chính thống từ Tây mang về, sao con em họ vẫn không nói được tiếng Anh như mong muốn?

Các em học sinh đang chờ đợi bộ SGK tiếng Anh hấp dẫn, khoa học, nhiều hình ảnh về đất nước, quê hương.
Các em học sinh đang chờ đợi bộ SGK tiếng Anh hấp dẫn, khoa học, nhiều hình ảnh về đất nước, quê hương.

Hiện nay, về SGK tiếng Anh ở cấp tiểu học đã có sách đến lớp 5, THCS có sách đến lớp 8 và THPT có sách đến lớp 11. Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển đã bày tỏ quan điểm, thay SGK lần này phải học hỏi nước ngoài nhiều vì kinh nghiệm xương máu trong quá khứ, là học sinh của chúng ta học tiếng Anh rất nhiều, nhưng không sử dụng được. Có thể tham khảo ngay khung năng lực ngoại ngữ của châu Âu. Nhưng “thực thi” không phải dễ vì hiện chúng ta chưa có tiêu chí thống nhất để đánh giá SGK ngoại ngữ. Tiêu chí này còn có ý nghĩa tạo sự bình đẳng, tức là tiêu chí phải được xây dựng một cách dễ hiểu, không gây ra cách hiểu khác nhau. Có tiêu chí thì việc thẩm định, đánh giá SGK sẽ dễ cho người dạy, người học. Tiêu chí sẽ quyết định đến cách viết SGK. Đi kèm với SGK phải có thiết bị, công cụ hỗ trợ. Có thể “Việt hóa” SGK ngoại ngữ của nước ngoài, hoặc “Anh hóa” SGK ngoại ngữ của Việt Nam đã có sẵn…

Tại hội thảo, rất nhiều nhà khoa học, nhà giáo đã đóng góp ý kiến vào bộ tiêu chí mà Bộ GD&ĐT đưa ra với kỳ vọng sẽ giúp cho con em chúng ta có được bộ SGK ngoại ngữ tốt nhất. GS.TS Hoàng Văn Vân, ĐH Quốc gia Hà Nội đề xuất, SGK ngoại ngữ cũng là một phần của giáo dục Việt Nam nên nó phải phục vụ cho đường lối, chính sách giáo dục của Nhà nước Việt Nam. Vì thế, SGK ngoại ngữ phải “có tính dân tộc, tính Việt Nam” (phải giới thiệu được cho học sinh những nét văn hóa cơ bản, những phong tục, tập quán của các nước trong khu vực và các nước trên thế giới, để học sinh học tiếng Anh trở thành những người “song ngữ”, “giao tiếp liên văn hóa”… Thêm nữa, GS Vân còn cho hay, chủ trương dạy ngoại ngữ của Việt Nam bắt đầu dạy từ lớp 3 cho đến lớp 12, do đó SGK phải đảm bảo tính liên tục của 10 năm liền để sau khi tốt nghiệp THPT, học sinh phải đạt trình độ bậc 3 theo khung 6 bậc của Bộ GD&ĐT hay trình độ B1 khung tham chiếu chung châu Âu…

Thu Phương

Các tin khác

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Công ty Nestlé Việt Nam về xây dựng lối sống năng động, tích cực cho học sinh tiểu học, cuộc thi toàn quốc “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” đã chính thức được phát động với sự đồng hành và phối hợp của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng.

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Năm 2026, Đại học (ĐH) Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu, với 88 mã ngành, trong đó có 41 chương trình học bằng tiếng Việt, 20 chương trình học bằng tiếng Anh, 7 chương trình định hướng ứng dụng POHE, 2 mã chương trình tiên tiến (5 chương trình), 3 mã chương trình chất lượng cao (16 chương trình), 1 ngành/chương trình đào tạo bằng tiếng Anh là Công nghệ tài chính (TV), Toán ứng dụng (TA) và Kinh tế số (TA) mở trong 2026.

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Theo đề án, hai trường chuyên của Hà Nội sẽ tập trung đào tạo học sinh có năng lực nổi trội, tăng cường học chuyên sâu, nghiên cứu khoa học, học theo dự án và rèn kỹ năng học thuật bậc đại học. Kết quả đầu ra của học sinh hướng tới được công nhận rộng rãi trên thế giới.

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận số lượng thí sinh tự do đăng ký dự thi tăng cao chưa từng có, với gần 64.000 thí sinh. Thực tế này không chỉ phản ánh nhu cầu thi lại để tìm đường vào đại học của nhiều người học, mà còn đặt ra yêu cầu về công tác hướng nghiệp cho học sinh cần hiệu quả hơn.

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Kỳ tuyển sinh đầu cấp và thi vào lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm học 2026 -2027 ghi nhận nhiều điểm mới về phương thức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và cách thức đăng ký. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng mạnh, áp lực thi cử vẫn hiện hữu, đòi hỏi những giải pháp căn cơ để giảm căng thẳng cho học sinh và phụ huynh.

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Từ năm 2027, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính dự kiến sẽ được triển khai thí điểm tại những nơi có đủ điều kiện. Mặc dù thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là bước đi tất yếu trong lộ trình chuyển đổi số, song các chuyên gia cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu khắt khe về hạ tầng, nhân lực và thể chế để đảm bảo việc triển khai hiệu quả.

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Trong nhiều năm qua, xét tuyển học bạ từng được xem là “cánh cửa rộng” giúp thí sinh bước vào giảng đường đại học. Tuy nhiên, trước những điều chỉnh của quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đầu vào, học bạ đang dần mất đi vị thế vốn có. Khi học bạ không còn là “tấm vé vàng”, thí sinh buộc phải điều chỉnh chiến lược ôn tập, đa dạng các phương thức xét tuyển để cửa vào đại học không bị thu hẹp.

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Nhằm bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho năm học mới, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% và khuyến khích tái sử dụng sách, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Ngày 26/4, Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo, Đại học quốc gia (ĐHQG) TP Hồ Chí Minh cho biết, tính đến thời hạn cuối đăng ký dự thi Kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026 (ngày 25/4/2026), có 172.622 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 77% so với đợt 2 năm 2025.

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

Không còn khô cứng với điều khoản, những bài học pháp luật được Công an TP Hà Nội “mềm hóa” bằng tiểu phẩm, tương tác và trải nghiệm thực tế trong chương trình “Tiết học Gen Z”. Cách làm sáng tạo này đang giúp học sinh dễ tiếp thu, ghi nhớ và từng bước hình thành ý thức chấp hành pháp luật ngay từ ghế nhà trường.