1.Tôi may mắn được gặp ông đôi ba lần, xem tranh của ông, và tới xưởng vẽ của ông để mục sở thị công việc sáng tạo của một trong những họa sĩ bán tranh đắt giá hàng đầu ở Việt Nam. Phạm Luận ở một căn hộ được xây theo kiểu "biệt thự trên không" tại khu Golden Westlake Hồ Tây trên tít tắp lưng trời. Xưởng vẽ của ông cũng là một căn hộ được ông mua trong chính khu nhà cao cấp này. Những bức tranh có giá ít nhất chục ngàn USD đã mang đến cho Phạm Luận một cuộc sống vương giả.
Vương giả nhưng giản đơn, không cầu kỳ phô trương hình thức. Đến nhà ông uống trà trong một buổi sáng đầu năm mới. Đứng từ sân thượng căn biệt thự trên không của ông mở ra bốn phía là Hồ Tây sương giăng kín, mịt mù bụi nước bay la đà. Từ sân thượng, cảm tưởng quờ tay ra đã có thể chạm sương, chạm vào làn hơi ẩm ướt mà ấm, từ mặt hồ bay lên. Phía mờ xa, những chiếc độc thuyền thả lưới sớm thong thả trôi trong sương sớm. Nắng bắt đầu phủ những vệt sáng tinh khôi lên mặt nước. Giữa Hồ Tây ẩn hiện những cồn cây lá xanh ngút mắt thấp thoáng bóng người.
Tôi tự trả lời cho mình vì sao tranh Phạm Luận đẹp. Vì sao cái thiên nhiên trong trẻo, rực rỡ, thanh khiết mà biến ảo và đẫm tình trong tranh của ông lại lôi cuốn thị giác mạnh mẽ như thế, quyến rũ đến thế. Trong một không gian sống đầy ắp thơ mộng của thiên nhiên, cộng với sở thích du lịch chậm đến những nơi có phong cảnh đẹp nhất thế giới. Phạm Luận đã thấu nhận để chắt lọc vào tâm hồn mình, trí óc mình, chớp lấy những khoảnh khắc kỳ ảo của thiên nhiên. Mở toang cánh cửa tâm hồn, thấu tận những rung động để tha hồ biến mọi cung bậc cảm xúc thành sự sáng tạo vô tận, vô giới hạn… trong những bức tranh ông vẽ.
2. Tranh của Phạm Luận có cái đầy đặn mực thước, chuẩn nghi của một nhà giáo (ông nguyên là thầy giáo giảng dạy môn hình học không gian ở Trường Cao đẳng Sư phạm). Có sự lão luyện tinh nghề về lĩnh vực hình học không gian. Có trí tưởng tượng phóng khoáng, cộng hưởng với nghề nghiệp cũ nên đã vượt quá giới hạn thông thường để mơ mộng, lãng mạn.
Bỏ dạy để vẽ, để thỏa đam mê. Một cuộc dấn thân can đảm bởi ông không được học hành đào tạo bài bản chuyên nghiệp về hội họa. Ông đã chọn hội họa như chọn lối rẽ của số phận, chấp nhận hội họa như chấp nhận một định mệnh nghệ thuật dẫu biết rằng phía trước có thể là huy hoàng nhưng cũng có thể là ngõ cụt. Cuộc hiến thân không đơn giản bởi ông thừa biết đây là bộ môn nghệ thuật khắc nghiệt. Nếu không thực tài năng, không có cơ hội để tỏa sáng.
Hội họa của Phạm Luận thực sự tỏa sáng, đươc giới chuyên môn đánh giá cao, được các chủ garelly trên thế giới chú ý và mời ông triển lãm tranh ở Anh, Pháp, Mỹ, Hồng Kông (Trung Quốc), Canada từ sau triển lãm tranh lần thứ hai năm 1994 ở Hà Nội. Tại đây tranh của ông đã lọt vào mắt nhà sưu tập tranh Judith Hughes Day, chủ garelly Lã Vọng ở Hồng Kông. Cũng từ đây, tranh của ông tỏa đi các nước, trong những triển lãm chung và riêng cùng với các họa sĩä được yêu thích ở nhiều nước trên thế giới. Ông là một trong những họa sĩä Việt Nam bán tranh chạy ở nước ngoài và là tên tuổi họa sĩ Việt được giới yêu thích hội họa Việt Nam và thế giới biết đến và sưu tầm tranh của ông.
 |
| Họa sĩ Phạm Luận đang vẽ tranh phố Hà Nội. |
Bức "Cánh buồm màu tím" nằm trong bộ sưu tập tranh của Công tước xứ York - Hoàng tử Andrew của Vương quốc Anh. Công tước cũng đã đến thăm gia đình ông vào năm 2008 để tiếp xúc với họa sĩ yêu thích. Bức "Cầu Thê Húc" của ông được Chủ tịch nước Việt Nam chọn làm món quà tặng Thủ tướng Nga. Chưa kể các khách sạn lớn trong nước, hay các khách sạn nước ngoài ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM, Nha Trang đều có trưng bày những bộ sưu tập tranh của Phạm Luận.
Nếu nói về việc tổ chức triển lãm trong nước của Phạm Luận chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Từ năm 1991 đến nay, ông tổ chức 4 triển lãm. Có những triển lãm cách nhau tới 17 năm như "Hà Nội một ngày" năm 1997 và đến đầu năm 2014 mới tiếp tục với "Nắng". Không phải Phạm Luận ít vẽ, hay tranh của ông không nhiều để tổ chức triển lãm. Phạm Luận làm việc như một lực điền trên cánh đồng hội họa. Ông có thể giam mình hàng mấy tháng trời trong xưởng vẽ mà không đi ra ngoài. Ông có ý thức cao về trau dồi nghề nghiệp, luôn tìm tòi sáng tạo để đạt đến độ tinh xảo của nghệ thuật hội họa.
Là người kỹ càng, chuẩn mực, chi tiết và cầu toàn cho những tác phẩm của mình, yêu các tác phẩm như đứa con rứt ruột sinh thành, Phạm Luận tận hiến cho hội họa, như người cha tận hiến tình yêu không giới hạn với các con của mình. Bởi thế mà mỗi lần ra mắt, mỗi lần chơi, mỗi lần trưng bày triển lãm, Phạm Luận thuyết phục giới yêu hội họa bằng các bức tranh đẹp lộng lẫy về phố Hà Nội, về nước, về biển, về nắng, và về cái vô hạn hữu hình của không gian trong sự biến chuyển của thời gian.
Bà Judith Hughes Day - đã viết về Phạm Luận như thế này: "Khả năng đặc biệt trong việc tái hiện trên tranh tính phức tạp cũng như sự đa dạng của màu sắc là một trong những thế mạnh của ông. Trong suốt 20 năm qua, tài năng của Luận ngày một phát triển, sự cảm nhận màu sắc và bút pháp của ông tiếp tục chín muồi trong việc thể hiện những sắc thái màu đa dạng lúc mạnh mẽ, lúc dịu dàng. Độ cảm nhận màu sắc của Luận được hoàn thiện đến mức dường như là tự nhiên. Thị giác của ông có thể nhận thấy các sắc độ khác nhau của màu xanh lá cây trên hàng cây rợp lá hai bên phố hay vô số các sắc màu hoa nở rộ trong các làng hoa ở ngoại ô Hà Nội. Màu sắc có một ảnh hưởng lớn đến các tác phẩm của ông. Luận sử dụng những sự kết hợp màu sắc rực rỡ để gây ngạc nhiên, để xoa dịu, để làm ngỡ ngàng và để tạo ra sự thán phục cũng như sự trân trọng…".
Con gái lớn của ông, chị Phạm Diễm Linh - kiến trúc sư với vai trò là người quản lý toàn bộ công việc của cha mình trong cuốn sách mới nhất chị làm về họa sĩ Phạm Luận đã dành những dòng rất xúc động: "Khi tham dự các cuộc triễn lãm cũng như quản lý trang web của ông, tôi đã được nghe các nhà sưu tập tranh chia sẻ sự thích thú của họ đối với các tác phẩm.
Một số người coi tranh của ông như một kỷ niệm đẹp về thời gian họ sống ở Hà Nội. Một số khác đã quyết định đến thăm Hà Nội bởi sức cuốn hút của các phong cảnh trong tranh. Có những người lại thích tranh của ông vì chúng vượt ra khỏi các ranh giới quốc gia để thể hiện sự trân trọng thiên nhiên và con người mà họ có thể đồng cảm. Họ luôn chia sẻ rằng các tác phẩm của ông mang đến sự tươi vui ấm áp cho căn nhà của họ. Mỗi lần ngắm tranh của ông dường như đều mang lại một góc nhìn mới cuốn hút và quyến rũ hơn…".
3. Những ngày đầu xuân 2015 này, họa sĩ Phạm Luận có một hoạt động nghệ thuật quan trọng. Tổng Giám đốc khách sạn Metropol ở Hà Nội vì yêu tranh Phạm Luận, mê đắm thiên nhiên đầy rung động trong tranh của ông nên đã mời ông tham gia triển lãm tranh tại đây và đề nghị ông cho phép khách sạn được treo những bức tranh này. Để chuẩn bị cho một cuộc chơi nghệ thuật đầy ngẫu hứng này, Phạm Luận đã mất tới 6 tháng để hoàn thiện 9 bức họa với chủ đề "Paris và Hà Nội".
Tôi đã đến xem 9 bức họa này tại xưởng vẽ của ông. Những bức tranh đẹp mê hồn bởi sự hòa trộn ánh sáng, màu sắc và bút pháp. Tranh của ông đẹp rực rỡ, sang trọng, nhưng cũng thật thanh khiết dịu dàng. Những bức tranh cho thấy sự điêu luyện của người vẽ, đẳng cấp sử dụng màu sắc, sự tinh tế uyển chuyển trong đường nét, nhưng quan trọng hơn cả, phía sau mỗi bức tranh đã chứa đựng vẻ đẹp trải nghiệm sống đầy đặn nồng nàn, khuôn thước chuẩn mực của ông.
Phạm Luận đã chắt lọc lấy một khoảnh khắc trong vạn vạn những khoảnh khắc đẹp của thiên nhiên, cảnh vật, đời sống để mang vào tranh. Khách sạn Metropol lên đèn, làng hoa đêm, vườn của Monet, Hồ hoa súng của Monet, quán La terase..v.v... đều là những địa danh nổi tiếng của Paris và Hà Nội. Tranh của Phạm Luận đẹp, lãng mạn và ấm áp. Cái tinh thần lạc quan sáng bừng lên ở mỗi bức tranh giúp cho người xem chạm đến một cảm giác thư thái, bình an. Như thấy thanh sạch hơn trong tâm hồn, yêu cuộc sống hơn, hướng con người tới chân thiện mĩ.
Nhìn những bức tranh của ông, cảm giác như người vẽ đầy năng lượng sáng tạo. Năng lượng dồi dào ấy lan tỏa trong mỗi bức tranh, vượt ra ranh giới hạn hẹp của những khung gỗ, tràn ngợi lên một tình yêu cuộc sống đến ngỡ ngàng. Nếu không có một tâm hồn ấm áp, một niềm tin yêu đời, yêu người, tranh của Phạm Luận không thể tràn ngập và khúc xạ thứ ánh sáng trong trẻo, thánh thiện, và mang đến nhiều rung động đến vậy.
4. Còn một điều đặc biệt nữa ở quý ông Phạm Luận, đó là ông yêu gia đình của mình, giữ gìn và bao bọc gia đình mình như một chốn linh thiêng nhất trong trái tim ông bên cạnh hội họa. Hình ảnh vợ, các con thấp thoáng đâu đó trong các bức tranh của ông nồng nàn một tình yêu soi chiếu. Đó cũng là một sự thành đạt để làm nên trọn vẹn tuyệt đối của một chân dung Phạm Luận quý ông.
