Quy hoạch TP Hà Nội - tầm nhìn 100 năm phải giải quyết được ngập lụt, giao thông và môi trường

Tại tọa đàm, các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia trong các lĩnh vực đã đóng góp ý kiến khoa học đối với Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng như quá trình xây dựng quy hoạch dài hạn của Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới nhằm cung cấp góc nhìn khoa học, thực tiễn, góp phần hoàn thiện định hướng quy hoạch phát triển Thủ đô theo hướng bền vững, an toàn và có khả năng thích ứng dài hạn.

Trung tướng, GS.TS. Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống cho biết, Luật Thủ đô đã được Quốc hội phê duyệt và đang được sửa đổi theo hướng phân cấp mạnh, trao thêm nhiều quyền từ Chính phủ và Thủ tướng cho Hà Nội để thành phố chủ động phát triển. Dự thảo Luật hiện đang được lấy ý kiến nhân dân, bao gồm các nội dung về thẩm quyền của HĐND TP và Chủ tịch UBND TP trong nhiều lĩnh vực.

Cuối tháng 3, HĐND TP Hà Nội cũng đã thông qua Quy hoạch Thủ đô “tầm nhìn 100 năm” với 9 cực phát triển, 9 trung tâm và 9 trục động lực, dự kiến trình Thủ tướng phê duyệt.

Tại tọa đàm, các đại biểu góp ý xây dựng Luật Thủ đô lồng ghép với bản quy hoạch. Trong đó, với Luật Thủ đô, cần tập trung vào việc tăng quyền cho TP Hà Nội; xem xét Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm dưới góc độ an ninh phi truyền thống.

Tổng Bí thư Tô Lâm từng nêu ra 5 vấn đề của Hà Nội không chỉ giải quyết trước mắt mà phải tính toán lâu dài: Quá tải đô thị; ùn tắc giao thông đô thị; ô nhiễm môi trường đô thị; ngập lụt đô thị; an toàn thực phẩm.

GS.TS Nguyễn Xuân Yêm nhấn mạnh, các vấn đề này cần được xem xét dưới góc độ "An ninh và Phát triển". Về tầm nhìn 100 năm, cần làm rõ những giải pháp để Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung phát triển bền vững trên 5 trụ cột: Chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường, an ninh.

GS.TS Mai Trọng Nhuận, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, Hà Nội tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh phi truyền thống như nguy cơ từ đập thủy điện và động đất (dù xác suất thấp), trong khi cách quy hoạch hiện nay còn mang tính truyền thống, khó dự báo chính xác. Vì vậy, cần chuyển sang nâng cao khả năng chống chịu thay vì chỉ kỳ vọng an toàn.

Một số định hướng gồm: Chọn vị trí an toàn (độ cao trên 30m) cho trung tâm đầu não, phát triển hệ thống tàu điện ngầm đa tầng để ứng phó khẩn cấp, và quy hoạch Hà Nội theo hướng đa cực, đa trung tâm. Đồng thời, giữ gìn khu đô thị lịch sử, phục hồi sông ngòi và phát triển trung tâm hành chính ở khu vực Hòa Lạc – Ba Vì để đảm bảo an toàn lâu dài.

Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, Hà Nội được định hướng là Thủ đô đa chức năng (hành chính, kinh tế, văn hóa, khoa học, quốc tế) với mục tiêu phát triển “xanh, văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc”, lấy người dân làm trung tâm. Tuy đã có quy hoạch tầm nhìn 100 năm, song ông Trần Ngọc Chính cho rằng, cần bổ sung đầy đủ yếu tố an ninh phi truyền thống, nhất là các vấn đề ngập lụt, giao thông và môi trường vào quy hoạch.

Về giao thông, cần phát triển mạnh vận tải công cộng, metro và mô hình TOD, hạn chế xe cá nhân, gắn đô thị vệ tinh với đầy đủ hạ tầng.

Về môi trường, phải kiểm soát ô nhiễm không khí, nước, chất thải và làng nghề. Đồng thời, cần bảo vệ hệ thống sông và xây dựng bản đồ an ninh phi truyền thống để phục vụ quy hoạch hiệu quả.

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam cũng cho rằng, quy hoạch Hà Nội lần này có bước tiến quan trọng khi xác định sông Hồng là trục cảnh quan trung tâm và chú trọng không gian ngầm.

Tuy nhiên, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm đề nghị cần bổ sung rõ nội dung an ninh phi truyền thống (như an ninh mạng, biến đổi khí hậu, an ninh nguồn nước, an toàn không gian ngầm) vào quy hoạch và Luật Thủ đô, đồng thời cụ thể hóa thành giải pháp thiết kế đô thị.

Bên cạnh đó, cần thông tin minh bạch, rộng rãi trên các nền tảng thông tin đại chúng để người dân hiểu rõ thế nào là mô hình đô thị đa cực, thế nào là an ninh phi truyền thống. Chỉ khi có sự thấu hiểu và đồng thuận của xã hội, các bản quy hoạch tầm nhìn thế kỷ mới có thể thực sự đi vào cuộc sống.

Chia sẻ về kinh nghiệm của Thủ đô Moscow (Nga) trong quá trình quy hoạch, ông Maksim Kurilov, Bí thư thứ Nhất, Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam cho biết, Moscow là một trong những thành phố hiện đại nhờ học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt chú trọng giao thông công cộng và đô thị thông minh. Thành phố có hệ thống tàu điện ngầm phát triển, vận hành liên tục giúp giảm sử dụng ô tô cá nhân, cùng với hệ thống camera và các giải pháp công nghệ hỗ trợ quản lý đô thị hiệu quả. Ngoài ra, Moscow cũng phát triển hệ thống nhà ở và dịch vụ công thuận tiện cho người dân. Ông Maksim Kurilov kỳ vọng Hà Nội có thể tham khảo các kinh nghiệm này trong quá trình quy hoạch và phát triển đô thị.

Trung tướng Vũ Thuật, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật (Bộ Công an) ủng hộ việc bổ sung nội dung hậu cần và bảo đảm an ninh trật tự vào Luật Thủ đô (sửa đổi), coi đây là thời điểm then chốt để hoàn thiện. Ông nhấn mạnh, cần phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công an, Bộ Xây dựng và địa phương trong quy hoạch, nhằm bảo đảm an ninh trật tự hiệu quả và bền vững.

Thông tin về an ninh phi truyền thống, GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh nhấn mạnh, dù các trụ cột như chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường ổn định, mọi nỗ lực phát triển sẽ trở nên vô nghĩa nếu không bảo đảm an ninh phi truyền thống. An ninh phi truyền thống gồm ba yếu tố cốt lõi: An toàn, ổn định và bền vững. Vì vậy, phát triển kinh tế không chỉ là tăng trưởng mà còn phải đảm bảo lâu dài và phù hợp xu thế. Bên cạnh đó, các rủi ro như buôn lậu, rửa tiền, ô nhiễm, biến đổi khí hậu, thiên tai… có thể phá hủy thành quả phát triển, do đó cần đặc biệt chú trọng bảo đảm an ninh phi truyền thống để giữ vững và phát triển bền vững.

Trung tướng Nguyễn Xuân Yêm cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô là cần thiết để tăng phân cấp, giúp Hà Nội chủ động phát triển. Quy hoạch Hà Nội theo mô hình 9 cực là hướng đi đúng, nhưng cần làm rõ hơn các vấn đề an ninh nhằm giải quyết các thách thức lớn, trong đó, vấn đề an toàn phải được đặt lên hàng đầu, đặc biệt là phòng chống ngập lụt. Cần quy hoạch vùng thoát lũ quy mô lớn, thay vì chỉ các giải pháp cục bộ, tình thế.

Các ý kiến sẽ được tổng hợp, phục vụ hoàn thiện quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn.