Những mẻ giá đỗ ngậm hóa chất
Giá đỗ là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau vẻ ngoài bắt mắt ấy, một số cơ sở sản xuất đã âm thầm sử dụng hóa chất bị cấm trong thực phẩm, biến món ăn dân dã thành mối nguy đối với sức khỏe cộng đồng.
TAND khu vực 5 – Quảng Ninh vừa tuyên phạt Tạ Văn Xã (SN 1992) 2 năm 6 tháng tù về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”. Bản án khép lại vụ việc được phát hiện từ rạng sáng 15/4/2026, khi đoàn kiểm tra liên ngành do Phòng Cảnh sát kinh tế chủ trì tiến hành kiểm tra cơ sở sản xuất giá đỗ của Xã tại khu Yên Hợp, phường Mạo Khê.
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng thu giữ hơn 3,4 tấn giá đỗ, trị giá hơn 53,8 triệu đồng, đang chuẩn bị đưa ra thị trường. Kết quả giám định xác định các mẫu giá đỗ đều chứa 6-BAP, chất không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm theo quy định. Đáng chú ý, việc sử dụng hóa chất không phải do thiếu hiểu biết. Theo tài liệu vụ án, Xã biết rõ 6-BAP không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm nhưng vẫn mua hóa chất pha vào nước tưới giá đỗ nhằm tạo ra sản phẩm to, mập, đẹp mã, qua đó tăng khả năng tiêu thụ và lợi nhuận.
Theo lời khai của các mối buôn, mỗi ngày Xã cung cấp từ 100-300kg cho một người để phân phối tại chợ Minh Thành, phường Đông Mai. Đồng thời, bán thêm 20-30kg/ngày cho một người khác tiêu thụ tại chợ Mạo Khê.
Trước đó, TAND khu vực 2 – Quảng Ninh cũng tuyên phạt Phạm Thị Quỳnh (SN 1973), chủ cơ sở sản xuất giá đỗ tại khu phố Kim Lăng, phường Quảng Yên, 6 tháng tù về cùng tội danh. Cơ sở của Quỳnh, thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng thu giữ 444,49kg giá đỗ đang ươm cùng nhiều túi hóa chất cất giấu phía sau nhà. Kết quả giám định xác định các mẫu giá đỗ có chứa 6-BAP.
Quỳnh khai nhận đã mua hóa chất từ cuối năm 2024, với giá khoảng 10 nghìn đồng/gói, để ngâm hạt đỗ, tạo ra loại giá không rễ, bóng đẹp, cung cấp cho thị trường khu vực Hạ Long (cũ). Theo sổ sách ghi chép, Quỳnh đã bán tổng cộng hơn 97 tấn giá đỗ, gồm cả loại có sử dụng hóa chất và loại không sử dụng hóa chất.
Hai vụ án với hai cách thức sản xuất khác nhau nhưng cùng chung một bản chất: biết nguy cơ vẫn làm, biết vi phạm vẫn bán. Khi lợi nhuận được đặt cao hơn sức khỏe người tiêu dùng, những quy trình sản xuất tưởng như bình thường có thể trở thành mắt xích đưa thực phẩm không an toàn vào bữa ăn của hàng nghìn người.
Chặn thực phẩm bẩn từ nơi sản xuất đến cửa ngõ biên giới
Nếu những mẻ giá đỗ sử dụng chất cấm cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể bắt nguồn ngay trong các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, thì các vụ việc được phát hiện trên địa bàn Quảng Ninh còn cho thấy một thực tế khác: Thực phẩm vi phạm có thể được ngụy trang dưới nhiều hình thức, đi qua nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người tiêu dùng.
Trong lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, các đối tượng thường mua nguyên liệu trôi nổi, sau đó sang chiết, đóng gói, tự bổ sung thông tin hoặc sử dụng tem, nhãn để tạo vẻ ngoài hợp pháp cho sản phẩm. Vụ án xảy ra tại hộ kinh doanh Đoàn Văn T., ở phường Hà Lầm là một ví dụ. Các đối tượng liên hệ với tiểu thương tại khu vực La Phù, Hà Nội, mua số lượng lớn thực phẩm, bánh kẹo theo cân kèm tem, nhãn thể hiện thông tin nơi sản xuất, đóng gói tại nhiều địa phương. Sau khi tiếp nhận, các đối tượng sang chiết, chia thành những gói nhỏ rồi in ngày sản xuất, hạn sử dụng lên tem trước khi đưa đến các cửa hàng tạp hóa, cơ sở kinh doanh thực phẩm trên địa bàn.
Vụ sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả nhãn hiệu Hebe Luna là một trường hợp điển hình. Sau quá trình xác minh, truy vết trên không gian mạng, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Đinh Thiên Lý, trú tại phường Hồng Gai và Đặng Thu Trang, trú tại Hà Nội. Các đối tượng bị xác định lợi dụng kẽ hở trong quy trình tự công bố sản phẩm để tổ chức sản xuất hàng giả, sau đó sử dụng mạng xã hội để tiêu thụ.
Đại úy Nguyễn Đức Hiếu, cán bộ Đội 4, Phòng Cảnh sát kinh tế, cho biết lực lượng chức năng phải áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, bám sát địa bàn để kịp thời ngăn chặn vi phạm ngay từ giai đoạn các đối tượng chuẩn bị đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng.
Còn Thiếu tá Nguyễn Đức Hòa, cán bộ Phòng Cảnh sát kinh tế, cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường rà soát, xác minh, nắm tình hình trên không gian mạng, kết hợp kiểm tra trực tiếp tại các cơ sở để phát hiện, xử lý vi phạm.
Ở tuyến biên giới, đặc thù địa bàn Quảng Ninh với cả đường biên giới trên bộ, trên biển, nhiều cửa khẩu, lối mở và tuyến giao thương khiến công tác kiểm soát thực phẩm nhập lậu đặt ra những yêu cầu riêng. Các đối tượng thường lợi dụng đêm tối, rạng sáng, thời tiết xấu hoặc sương mù, thuê người vận chuyển hàng qua sông, đường mòn, lối mở rồi tập kết tại các kho lạnh nằm sâu trong khu dân cư hoặc khu vực hẻo lánh. Mới đây trong quá trình tuần tra tại khu vực sông biên giới thuộc thôn Thán Phún, xã Hải Sơn, tổ tuần tra Đồn Biên phòng Pò Hèn phát hiện một bè mảng có biểu hiện nghi vấn. Kiểm tra phương tiện, lực lượng chức năng phát hiện 24 bao tải dứa chứa các thùng xốp đựng tổng cộng 480kg tràng lợn đông lạnh.
Trước đó, Đồn Biên phòng Trà Cổ phối hợp với Hải quan cửa khẩu cảng Vạn Gia tuần tra tại khu vực cửa sông Bắc Luân, phường Móng Cái 1, phát hiện một bè mảng gỗ xốp không biển kiểm soát, trên đó có khoảng 850kg nầm lợn đông lạnh. Người điều khiển phương tiện cũng không xuất trình được giấy tờ liên quan đến phương tiện và hóa đơn, chứng từ hợp pháp của số hàng.
Theo thống kê, từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố đã phát hiện, xử lý 313 vụ vi phạm về an toàn thực phẩm, khởi tố hình sự 6 vụ án. Đằng sau những con số là yêu cầu ngày càng cao đối với công tác phòng ngừa, đấu tranh. Không chỉ phát hiện hàng hóa vi phạm để thu giữ, tiêu hủy, lực lượng chức năng còn phải làm rõ nguồn cung, phương thức hoạt động, các mắt xích tiêu thụ và trách nhiệm của những người liên quan; xử lý nghiêm các hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, không để những cơ sở, đường dây vi phạm tiếp tục hoạt động dưới hình thức khác.
Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Giám đốc Công an thành phố Quảng Ninh, nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý sang chủ động phòng ngừa, dự báo; từ xử lý vụ việc sang nhận diện, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, công nghệ và trí tuệ nhân tạo để nâng cao khả năng cảnh báo, xử lý nguy cơ ngay từ cơ sở.
Từ những mẻ giá đỗ chứa chất cấm đến các kho đông lạnh hàng chục tấn thực phẩm không rõ xuất xứ, nguy cơ có thể xuất hiện ở bất cứ mắt xích nào của chuỗi cung ứng. Kiên quyết phát hiện, đấu tranh, loại bỏ những mắt xích ấy chính là cách bảo vệ sức khỏe nhân dân từ sớm, từ xa, góp phần giữ vững trật tự quản lý kinh tế và xây dựng thị trường thực phẩm an toàn trên địa bàn Quảng Ninh.
