Khó tìm đầu ra
Con đường từ Sáng Sò xuống chợ vẫn xa như trước. Nhưng từ khi có sóng viễn thông, anh Sùng Mí Sính không còn phải tự chở từng con lợn, con dê đi tìm người mua. Anh có thể xem giá trên mạng, gọi cho thương lái và thỏa thuận để xe thu mua đến tận nhà.
Trước đây, việc bán vật nuôi không đơn giản như vậy. Thiếu sóng điện thoại, gia đình anh khó nắm giá thị trường và không thể chủ động liên hệ người mua. Đường xa, vận chuyển vất vả, mỗi năm gia đình chỉ dám nuôi khoảng 4–5 con lợn vì lo không tìm được đầu ra.
Mất kết nối cũng khiến việc tìm kiếm việc làm của thanh niên trong xóm phụ thuộc nhiều vào người quen.
“Trước đây khi chưa có sóng điện thoại, tìm việc khó khăn lắm. Thanh niên trong xóm muốn đi làm ở các khu công nghiệp cũng không chủ động được. Thường phải có người quen giới thiệu hoặc sang nhà nhau hỏi xem có ai đi làm thì cùng đi hỏi việc”, anh Sính kể.
Tại một số khu vực vùng cao của Tuyên Quang, muốn thực hiện cuộc gọi, người dân phải đi bộ gần một cây số để tìm vị trí bắt được sóng. Người ở trong bản có thể đi tìm sóng khi cần, nhưng cuộc gọi từ bên ngoài lại không thể đến với họ bất cứ lúc nào. Thông tin về việc làm, giá nông sản hay nhu cầu thu mua vì thế thường đến chậm hoặc bị bỏ lỡ.
Hơn một tấn thiết bị trên đường lên núi
Ở địa hình đồi núi chia cắt, vị trí đặt trạm quyết định khả năng tín hiệu vượt qua các lớp địa hình che chắn và đến được khu dân cư phía dưới. Với tổng trọng lượng thiết bị của một trạm vượt hơn cả tấn, trong khi phương tiện cơ giới không thể lên tới điểm xây dựng, vật tư phải được chia nhỏ thành nhiều chuyến bằng sức người. Mỗi người trung bình mang khoảng hơn 20 kg trong mỗi lượt. Một chuyến leo lên điểm trạm thường mất từ 30 đến 60 phút. Tại những nơi cây cối rậm rạp hoặc có nhiều đá tai mèo, thời gian có thể kéo dài từ một đến hai giờ.
“Khó khăn lớn nhất là địa hình vùng núi phía Bắc cao và chia cắt, đường sá đi lại khó khăn. Mưa nhiều cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tìm vị trí, khảo sát và xây dựng trạm”, anh Vũ Thế Linh, đại diện đơn vị thi công hạ tầng Viettel Tuyên Quang, cho biết.
Vận chuyển thiết bị lên đỉnh núi đá.
Địa hình chưa phải trở ngại duy nhất. Tại thôn Há Cá Thình, một điểm triển khai khác trên địa bàn, khu đất dự kiến dựng trạm liên quan trực tiếp đến sinh kế của người dân. Ban đầu, một số hộ chưa hiểu rõ mục đích công trình nên còn băn khoăn.
Anh Mua Mi Chứ, Bí thư Chi bộ thôn Há Cá Thình, cho biết chính quyền và cán bộ cơ sở phải đến từng hộ giải thích việc xây trạm nhằm đưa sóng điện thoại, Internet tới khu dân cư. Khi hiểu được lợi ích lâu dài, nhiều hộ đã đồng thuận, tạo điều kiện sử dụng đất để triển khai hạ tầng.
Theo anh Vũ Thế Linh, mục tiêu trước hết là giúp người dân vùng khó khăn có kết nối phục vụ đời sống, tiếp cận thông tin và tạo nền tảng để các dịch vụ số có thể đến được địa phương. Một trạm phát sóng chỉ thực sự có ý nghĩa khi kết nối ấy được sử dụng trong những công việc hằng ngày của người dân.
Từ cuộc gọi tìm việc đến chuyến xe thu mua tận nhà
Với anh Sùng Mí Sính, thay đổi dễ nhận thấy nhất sau khi có sóng là khả năng chủ động. Khi cần tìm việc, anh có thể gọi cho bạn bè, hàng xóm để hỏi nơi đang tuyển lao động, thay vì phải sang từng nhà dò hỏi rồi cùng nhau đi tìm.
Chiếc điện thoại cũng trở thành một công cụ trong việc chăn nuôi. Anh Sính có thể theo dõi giá lợn, giá dê trên thị trường trước khi quyết định bán. Khi hai bên thống nhất, thương lái đưa xe tới tận nơi thu mua, giúp gia đình giảm công vận chuyển và không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào những phiên chợ.
Theo anh Sính, trước đây gia đình thường chỉ nuôi khoảng 4–5 con lợn mỗi năm vì đầu ra chưa ổn định. Hiện quy mô chăn nuôi của gia đình ở mức khoảng 12–13 con. Internet cũng giúp anh tìm hiểu cách chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi và theo dõi dự báo thời tiết để che chắn đàn gia súc trước những đợt rét đậm, rét hại.
“Bây giờ có sóng, mình chủ động được cả việc làm, việc chăn nuôi lẫn đầu ra cho gia súc nên thu nhập của gia đình cũng khá hơn trước”, anh Sính chia sẻ.
Những thay đổi tại Sáng Sò là một phần trong Chương trình xóa vùng lõm sóng năm 2026. Hiện Viettel Tuyên Quang đang thực hiện 198 giải pháp xử lý vùng lõm sóng, gồm xây mới 127 vị trí và sử dụng chung hạ tầng tại 71 trạm hiện có. Đến nay, 153 trạm đã phát sóng, gồm 82 trạm xây mới và 71 trạm sử dụng chung hạ tầng, tương đương 77% kế hoạch.
Ở quy mô toàn quốc, đây là một phần trong nhiệm vụ xóa lõm sóng năm 2026 mà Viettel được Chính phủ và Bộ Quốc phòng giao triển khai. Theo kế hoạch, 1.337 trạm được triển khai tại 23 tỉnh, thành để xử lý 1.856 điểm lõm, gồm 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư từ 50 người trở lên chưa có sóng di động ổn định. Việc bổ sung hạ tầng tại những khu vực này đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu của Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 theo Quyết định 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026.
Với mạng lưới, mỗi trạm hoàn thành là thêm một vùng phủ trên bản đồ. Nhưng với gia đình anh Sùng Mí Sính, kết quả ấy được nhìn thấy qua những việc gần gũi hơn: một cuộc gọi tìm việc không còn phải đi xa, giá vật nuôi được biết trước khi bán và chuyến xe của thương lái có thể tìm đến tận nhà.
Con đường từ Sáng Sò xuống chợ chưa ngắn lại. Nhưng nhờ có sóng, đường từ sản phẩm của người dân tới thị trường đã bớt xa hơn.
