Ngày 9/11 vừa qua, ông Ngô Trọng Xuyên, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị của phường này đã khuyến cáo về mực nước triều cường đo tại trạm Phú An từ ngày 7-10/11 với nhiều thời điểm đỉnh triều ở mức 1,6 - 1,68m. Riêng trạm Thủ Dầu Một, mực nước đỉnh triều thấp nhất là 1,6m, cao nhất lên tới 1,78m. Các lần khuyến cáo về diễn biến triều cường và mưa lớn được đơn vị này đưa ra vào ngày 9/10 và ngày 23/10 cũng cho thấy đỉnh triều đo tại trạm Phú An đã nhiều lần vượt mức 1,6m; mực nước đỉnh triều tại trạm Thủ Dầu Một đã ở mức kỷ lục 1,73m đến 1,82m. Triều cường liên tục dâng cao như vậy đã khiến nhiều người dân, doanh nghiệp trong khu vực không khỏi bất an trước tình hình ngập, lụt.
Trong khi đó, địa bàn phường An Hội Tây có nhiều khu dân cư mới với cốt nền đạt chuẩn theo mốc Hòn Dáu và là nơi nằm sát ven tuyến kênh Tham Lương, có lợi thế về thoát nước mưa nhanh ra kênh, nhưng lại là địa bàn thường xuyên bị triều cường gây ảnh hưởng. Khi mưa lớn xảy ra vào lúc đỉnh triều đang cao, nước từ kênh Tham Lương chảy ngược vào cống, tràn lên mặt đường gây ngập nặng trên nhiều tuyến đường.
Không chỉ riêng phường An Hội Tây, các địa bàn phường khác ở khu vực Gò Vấp cũ - nơi có cốt nền khá cao và có lợi thế nằm gần các hướng thoát nước chính như tuyến sông Vàm Thuật, kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên cùng nhiều tuyến kênh, rạch nhỏ khác cũng là nơi thường xuyên bị ngập nặng khi triều cường đạt đỉnh và mưa lớn xảy ra cùng lúc.
Ngập lụt căng thẳng, nhưng Dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên với chiều dài khoảng 32km liên quan đến 17 phường, xã của TP Hồ Chí Minh vẫn chưa thể hoàn thành. Cơ quan có trách nhiệm của Sở Xây dựng từng chỉ ra nguyên nhân gây ngập cho địa bàn ven tuyến kênh trên là do việc thi công dự án gây bít cống, cản trở dòng chảy thoát nước mưa.
Tuy vậy, nguyên nhân chính khiến nước mưa không thể thoát ra kênh là do mực nước kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên dâng cao khi triều cường khiến nước mưa ở các địa bàn ven kênh không thể chảy vào tuyến kênh này. Vậy nhưng hạng mục dễ dàng nhất là thực hiện nạo vét hàng triệu m3 bùn, đất để hạ độ sâu lòng kênh xuống thêm 4 - 5m nhằm tăng khả năng trữ nước và cải tạo dòng chảy theo phê duyệt của UBND thành phố đến nay mới chỉ được triển khai với khối lượng nhỏ.
Để giải quyết tình trạng ngập, lụt cho TP Hồ Chí Minh, ngay từ năm 2008 Thủ tướng Chính phủ đã Phê duyệt Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng cho thành phố và các địa phương lân cận (Quy hoạch 1547). Trong đó, ngoài địa bàn TP Hồ Chí Minh với vùng diện tích 209.500ha, quy hoạch trên còn xác định vùng phụ cận bao gồm hạ du các sông Đồng Nai từ hồ Trị An ra đến cửa biển, sông Sài Gòn từ hồ Dầu Tiếng đến TP Hồ Chí Minh, sông Vàm Cỏ Đông với tổng diện tích vùng nghiên cứu lên đến 968.500ha. Mục tiêu đặt ra là toàn bộ phần diện tích rất lớn của nhiều tỉnh, thành sẽ được áp dụng các giải pháp thủy lợi nhằm giải quyết tình trạng ngập úng ở TP Hồ Chí Minh.
Trong đó Quy hoạch 1547 xác định rõ giai đoạn đến năm 2012 thực hiện các giải pháp kiểm soát triều thông qua việc chủ động hạ thấp mức nước trên các kênh trục bao quanh vùng bờ hữu sông Sài Gòn - Nhà Bè nhằm phát huy khả năng trữ nước của hệ thống kênh, rạch. Từ đó chấm dứt tình trạng úng ngập do lũ và triều, tạo nền cho việc tiêu thoát nước mưa từ hệ thống kênh rạch.
Sau năm 2012 thực hiện các giải pháp kiểm soát mực nước ở khu vực ngã ba sông Đồng Nai - Sài Gòn, bao gồm các giải pháp kiểm soát lũ thượng lưu, kiểm soát triều, nhằm giải quyết bài toán chống ngập, lụt cho TP Hồ Chí Minh trong điều kiện có lũ lớn ở thượng lưu và nước biển dâng trong tương lai.
Trọng tâm của quy hoạch trên là vùng I với toàn bộ diện tích khu vực bờ hữu sông Sài Gòn - Nhà Bè, gồm cả khu vực nội thành cũ và trải dài sang cả khu vực phía Nam thành phố. Ngoài ra còn có một phần diện tích vùng bờ tả các sông Vàm Cỏ, Vàm Cỏ Đông thuộc tỉnh Tây Ninh hiện nay. Quy hoạch trên cũng đưa ra phương án khá chi tiết để chống ngập úng khu vực bờ hữu sông Sài Gòn - Nhà Bè là xây dựng hệ thống đê bao ven bờ hữu sông Sài Gòn (đoạn từ Bến Súc), sông Soài Rạp và bờ tả sông Vàm Cỏ Đông đến tỉnh lộ 824 ở xã Đức Hòa (tỉnh Tây Ninh).
Các công trình chính để chống ngập, lụt cho vùng I là hệ thống cống khép kín tuyến đê bao được đặt tại các cửa sông, rạch đổ ra sông Sài Gòn, Nhà Bè, sông Vàm Cỏ và sông Vàm Cỏ Đông. Các cống chính gồm cống Rạch Tra, Vàm Thuật, Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, sông Kinh, Kinh Lộ, Kinh Hàng, Thủ Bộ, Bến Lức, Kênh Xáng Lớn. Hệ thống cống này có nhiệm vụ khống chế mực nước và kiểm soát môi trường nước khu vực phía trong đê bao để không cao hơn mực nước cho phép theo yêu cầu tiêu thoát, kèm theo điều kiện không cản trở lớn đến giao thông thủy liên vùng và chủ động cắt đỉnh triều.
Góp ý với đề án “Quy hoạch thủy lợi phục vụ việc tìm kiếm giải pháp chống ngập úng cho TP Hồ Chí Minh” trước đây, TS Tô Văn Trường, chuyên gia về thuỷ lợi đã đưa ra công trình nghiên cứu quy mô về tình trạng ngập, lụt tại thành phố. Trong đó TS Tô Văn Trường cho rằng, vùng Bắc Bến Lức cần chia thành 3 tiểu vùng nhỏ, gồm vùng Đức Hòa, vùng Rạch Tra - Tham Lương và vùng tiêu thoát nước Tham Lương. Điểm mấu chốt của tiểu vùng Đức Hòa là mở rộng kênh An Hạ, nạo vét tuyến Rạch Tra và xây dựng các cống ngăn triều Trảng Bàng, Rạch Tra, An Hạ. Tiểu vùng Rạch Tra - Tham Lương cần mở rộng toàn bộ tuyến kênh từ sông Vàm Thuật đến sông Bến Lức (tỉnh Tây Ninh) và xây dựng cống ngăn triều ở cuối kênh.
Hiện nay, tuyến sông Vàm Thuật - Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên đã được UBND thành phố đầu tư xây dựng. Các dự án này được kỳ vọng khi hoàn thành sẽ nâng cao khả năng tiêu thoát nước cho hàng loạt phường, xã trong khu vực. Nhưng ngược lại cũng sẽ có nhiều phường, xã đối mặt với nguy cơ bị ảnh hưởng trực tiếp trước thực trạng đỉnh triều ngày càng dâng cao những năm qua. Nhất là khi việc đặt lắp các cống ngăn triều để kiểm soát mực nước trong 2 tuyến sông, kênh trên đã được đưa ra từ cách đây nhiều năm nhưng chưa được xem xét đầu tư.
Vì vậy, cùng với loạt công trình trọng điểm liên quan đến các tuyến sông, kênh, rạch đang được triển khai, TP Hồ Chí Minh cần nhanh chóng đầu tư hoàn thiện hệ thống đê bao và 11 cống kiểm soát triều lớn tại vùng 1 theo Quy hoạch 1547.