Ông Biden và "món spaghetti" Trung Đông

Tổng thống Mỹ Joe Biden bắt đầu chạm tay vào thực tế trong chính sách đối ngoại ở Trung Đông, với loạt sự kiện vừa xảy ra trong khu vực liên quan đến Iran và Israel, cũng như việc nước Mỹ công bố báo cáo tình báo về vụ sát hại nhà báo Saudi Arabia Jamal Khashoggi trong đó làm rõ trách nhiệm của Thái tử Mohammed bin Salman.

Sức nặng của Saudi Arabia

Báo cáo tình báo ngắn gọn, chỉ 4 trang giấy, về vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi được công bố hôm 26-2 sau khi Tổng thống Biden có cuộc điện đàm ngắn với Vua Salman của Saudi Arabia. Báo cáo đã quy trách nhiệm cho hàng chục người trực tiếp và cả gián tiếp liên quan, trong đó Thái tử Mohammed bin Salman được cho là đã “bật đèn xanh” cho vụ sát hại.

Thái tử Mohammed bin Salman.
Thái tử Mohammed bin Salman.

Vấn đề là, khi đưa ra biện pháp chế tài những người liên quan, báo cáo lại chỉ áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với 76 người mà không đả động gì đến Thái tử Mohammed bin Salman. Ngay sau khi báo cáo được công bố, Bộ trưởng Ngoại giao Antony Blinken cũng đã thông báo biện pháp trừng phạt, còn gọi là “Khashoggi Ban”, là hạn chế visa đối với 76 người liên quan vụ sát hại và tham gia hoạt động truy quét người Saudi Arabia trên đất Mỹ. Bộ Tài chính Mỹ cũng công bố biện pháp “phong tỏa tài sản” đối với cựu chỉ huy Lực lượng Can thiệp nhanh của Saudi Arabia, còn gọi là Biệt đội Hổ. Tuy nhiên, cả hai đều bỏ qua Thái tử Mohammed bin Salman. Điều này khiến cho dư luận quốc tế và Saudi Arabia lên tiếng bất bình. Nhiều lời chỉ trích đã vang lên hôm 1-3.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Jen Psaki đã ra sức biện hộ cho việc không “quy trách nhiệm” Thái tử Mohammed bin Salman, giải thích rằng mục tiêu nước Mỹ cố nhắm đến là “làm sao để điều đó không xảy ra lần nữa”. Tổng thống Biden cũng lên tiếng biện hộ rằng cho dù ông không có biện pháp trừng phạt đối với Thái tử nhưng chính sách đã thay đổi. Ông Biden không nói rõ chính sách đã thay đổi như thế nào, chỉ nhấn mạnh rằng những vụ việc tương tự vụ Jamal Khashoggi sẽ không được bỏ qua. Nhà Trắng cũng từng công khai rằng trong chính sách mới, Tổng thống Biden chỉ xem Vua Salman là người đồng cấp, có nghĩa là ông sẽ không làm việc trực tiếp với Thái tử Mohammed bin Salman như Tổng thống Trump trước đây.

Dư luận và người thân của ông Khashoggi từ lâu mong đợi Mỹ có hành động mạnh tay hơn đối với những người liên quan vụ sát hại ông, đặc biệt là Thái tử Mohammed bin Salman, người được xem là chủ mưu. Thế nhưng, họ đã phải thất vọng khi “kẻ chủ mưu” đã không được động đến. Dư luận báo chí đánh giá Saudi Arabia vẫn đang duy trì “sức nặng”, vẫn có tầm quan trọng nhất định trong chính sách đối ngoại của chính quyền mới ở Mỹ, cho dù ông chủ Nhà Trắng là ông Biden hay là ai khác. Và Thái tử Mohammed bin Salman vẫn nằm trong “sức nặng” đó. Kết luận Thái tử “đồng ý” vụ sát hại và sự thay đổi chính sách ngoại giao đối với Saudi Arabia được xem là “cú đấm” thứ nhất nhắm vào Thái tử Mohammed bin Salman. Nhưng, “cú đấm” thứ hai có thể làm thay đổi con đường nối ngôi vua của Thái tử đã được rút lại, bởi ông đang là trào lưu mới trong chính trị Saudi Arabia và cả khu vực Trung Đông, là đối tác tương lai quan trọng của nước Mỹ.

Giới phân tích cho rằng Biden dù có muốn đảo ngược các chính sách của ông Trump để theo đuổi đường lối mới nhưng ông cũng phải thận trọng cân nhắc đến lợi ích thiết thân của nước Mỹ, không chỉ về mặt kinh tế, mà còn về chiến lược quân sự. Trước hết, Saudi Arabia hiện là khách hàng vũ khí lớn nhất của Mỹ trong khối Arab. Đồng thời, theo CNN, nước Mỹ hiện duy trì đến 5 căn cứ quân sự trên đất Saudi Arabia, vì thế việc đánh vào Mohammed bin Salman có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chiến lược an ninh, quân sự của Mỹ không chỉ tại Saudi Arabia mà cả khu vực Trung Đông. Và, ông đã chọn giải pháp an toàn, vừa thể hiện “thái độ” đối với Thái tử Mohammed bin Salman, vừa duy trì được quan hệ chiến lược với Saudi Arabia.

Iran chưa muốn nói chuyện

Trong khi đó, chính sách của Mỹ đối với Iran cũng chưa có sự thay đỗi rõ ràng nào, sau loạt vụ việc liên tiếp diễn ra. Ngày 28-2, Tehran đã chính thức lên tiếng từ chối cuộc họp đối thoại trực tiếp giữa Mỹ và Iran theo đề xuất của EU. Đây được xem là một bước để tiến đến việc nối lại đàm phán hạt nhân. Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ nói Washington “thất vọng” vì lời từ chối đó. Còn phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh thông tin với báo chí rằng những động thái gần đây của Mỹ và châu Âu khiến Iran đi đến kết luận rằng thời gian vẫn chưa chín muồi để tổ chức các cuộc đàm phán như thế. Ông Khatibzadeh cho rằng lập trường và chính sách của Mỹ đối với Iran vẫn chưa có gì thay đổi, rằng Nhà Trắng của ông Biden vẫn chưa vứt bỏ được các chính sách của chính quyền Trump.

Loạt sự kiện mới nhất cho thấy tình hình an ninh, chính trị liên quan đến Iran vẫn rất nhạy cảm. Phát biểu trên truyền hình hôm 1-3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cáo buộc Iran đứng sau vụ tấn công tàu chở hàng MV Helios Ray mang cờ Bahamas nhưng thuộc sở hữu Israel xảy ra hôm 26-2. Vụ việc này có thể khiến Mỹ có động thái với Iran nếu được điều tra xác minh rõ. Israel đã đáp trả bằng loạt tên lửa đánh vào các mục tiêu gần Damascus ngay trong đêm 26-2.

Ông Biden từng thể hiện mong muốn nối lại đàm phán “có điều kiện” với Iran, đồng thời Washington cũng có dấu hiệu nới lỏng đi lại đối với một số quan chức ngoại giao nước này. Tuy nhiên, với loạt động thái cứng rắn vừa xảy ra, giới phân tích cho rằng ông Biden đã thể hiện thái độ không rõ ràng đối với việc nối lại đàm phán hạt nhân với Iran.

Trong khi cuộc bầu cử Tổng thống tại Iran đang gần kề (hơn 3 tháng nữa), sẽ không có quan chức nào ở Iran vội vàng tham gia đàm phán với Mỹ. Vì thế, ông Biden sẽ phải chờ xem “chuyện gì xảy ra ở Tehran” để có thể quyết định chính sách rõ ràng hơn với quốc gia Hồi giáo có ảnh hưởng lớn ở khu vực này.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.