NSƯT Lê Hằng: Một thời để nhớ

Trải qua khá nhiều cuộc điện thoại liên hệ, chúng tôi mới gặp được NSƯT Lê Hằng, ca sĩ, giai nhân nức tiếng một thời. Nhắc tới bà, không ít khán thính giả yêu ca nhạc vẫn nhớ tới giọng hát trong trẻo, cao vút, mềm mại ghi dấu qua một loạt ca khúc như "Trước ngày hội bắn", "Lời anh vọng mãi ngàn năm", "Dừng chân bên suối"... Như người nghệ sĩ đã hoàn thành xong sứ mệnh của mình, bà sống giản dị, bình yên bên con cháu, chỉ có những kỷ niệm về những tháng ngày hoạt động nghệ thuật vẫn vẹn nguyên trong lòng, như dấu ấn những ca khúc của bà, vẫn sắt son trong trái tim người hâm mộ.

Sau một cơn tai biến cách đây mấy năm, sức khỏe của NSƯT Lê Hằng có phần giảm sút. Tuy có gặp chút khó khăn trong cách diễn đạt nhưng trí nhớ của người nữ nghệ sĩ đã bước vào tuổi 80 này vẫn khá minh mẫn, chính xác. Ngắm bà, dù dấu vết thời gian đã lưu lại trên mái tóc bạc trắng nhưng nước da mịn màng, những đường nét thanh tú trên khuôn mặt hiền dịu cùng giọng nói nhẹ nhàng vẫn dễ khiến chúng ta hình dung được những nét đẹp của thời xuân sắc. Chúng tôi lại nhớ tới chia sẻ của NSƯT Kim Oanh, nghệ sĩ cùng thời với bà, khi nhắc tới NSƯT Lê Hằng: "Cô Lê Hằng nổi tiếng là ca sĩ hát hay, xinh đẹp. Chưa kể, tính tình lúc nào cũng nhẹ nhàng, tình cảm, dễ mến lắm".

Cách đây không lâu, khi chương trình "Giai điệu từ hào" trên VTV1 số 8 phát lại ca khúc nổi tiếng một thời "Trước ngày hội bắn", không ít khán giả tại trường quay hôm ấy đều có chung quan điểm, nhiều ca sĩ trẻ thể hiện lại bài hát này nhưng rất ít người vượt qua được cặp song ca Trịnh Quý - Lê Hằng. Ca khúc "Trước ngày hội bắn" được nhạc sĩ, liệt sĩ Trịnh Quý sáng tác năm 1961 khi cả hai người cùng công tác trong đoàn Văn công Quân khu Việt Bắc. Giai điệu rộn ràng, reo vui với những ca từ "Tiếng chim rừng chào mừng bình minh/ Hót trên cành rộn ràng đây đó/ Hạt sương thấm ướt cành đào/ Tưởng như ta bước lạc vào động tiên"… "Trước ngày hội bắn" là một lời hẹn ước của đôi trai gái yêu nhau trước khi bước vào ngày hội vui của các nam nữ quân dân miền núi phía Bắc. Qua giọng hát trong trẻo, cao vút của NSƯT Lê Hằng và sự mộc mạc trong chất giọng của nhạc sĩ Trịnh Quý, bài hát ngay từ khi ra đời đã được khán giả, đặc biệt là các anh bộ đội yêu thích, nhanh chóng trở thành bài "đinh" trong các buổi liên hoan văn nghệ. NSƯT Lê Hằng vẫn nhớ, năm 1962, khi mang tiết mục này tham gia Hội diễn văn nghệ toàn miền Bắc tại Thị Cầu, Bắc Ninh, tiết mục đã đạt tới 3 huy chương. Ngoài huy chương bạc cho giọng nam Trịnh Quý thì giọng nữ Lê Hằng và tiết mục cùng nhận được huy chương Vàng. Trên website âm nhạc "Những bài hát còn xanh", có khán giả lớn tuổi vẫn nhắc lại kỷ niệm, tháng 10 năm 1963, cặp song ca Trịnh Quý - Lê Hằng biểu diễn ca khúc "Trước ngày hội bắn" ở Thanh Hóa, cả biển người chờ mong như nghẹt thở. Thậm chí, mỗi khi kết thúc tiết mục, khán giả lại vỗ tay rào rào yêu cầu ca sĩ đến lần thứ 3 mới thôi.

NSƯT Lê Hằng được nhớ tới là một ca sĩ có giọng hát lừng danh một thời và vẻ đẹp ự nhiên, thuần khiết thuộc hàng giai nhân nhưng bản thân nghệ sĩ Lê Hằng chia sẻ, ca hát là khả năng thiên bẩm chứ gia đình bà không có ai làm nghệ thuật. Sinh ra trong một gia đình có 7 anh chị em tại Hà Nội, cha lại mất sớm, thương mẹ vất vả, Lê Hằng và người anh cả tình nguyện nghỉ học để kiếm tiền giúp mẹ. Công việc của Lê Hằng ngày ấy là đan len thuê cho mấy cửa hiệu ở Hàng Trống. Nhờ có giọng hát truyền cảm, Lê Hằng nhận thêm lồng tiếng cho hãng điện kịch của nhạc sĩ Mạnh Cường. Ngoài lồng tiếng cho nhân vật, khi nhạc sĩ Mạnh Cường sáng tác ca khúc "Tan tác" cho nhân vật công chúa trong phim "Thạch Sanh" đã nhờ luôn Lê Hằng thể hiện. Cũng vào thời điểm ấy, Đài Phát thanh Hà Nội tổ chức cuộc thi hát. Được bạn bè động viên, Lê Hằng dự thi với ca khúc "Đêm xuân dạ khúc" của nhạc sĩ Phạm Duy. Ban giám khảo khi ấy là các nhạc sĩ Thẩm Oánh, Vũ Khánh... Đứng thứ 2 tại vòng sơ kết và bán kết nhưng tới đêm chung kết, Lê Hằng xuất sắc đạt giải nhất.

Với giọng hát truyền cảm và nhan sắc không thua kém bất kỳ diễn viên nàó, cùng với Thương Huyền, Thanh Hằng (nghệ danh khi ấy của Lê Hằng) là những ca sĩ nổi tiếng của giới mộ điệu âm nhạc Hà Thành trước năm 1954. Ngoài thu âm ca khúc cho Đài phát thanh, Lê Hằng nhận lời hát cho các rạp Long Biên, Đại Đồng, Tháng Tám, Công Nhân… Mỗi khi có tên Lê Hằng trên băng rôn,â khán giả đến xem đông tới cháy vé. Mang câu chuyện của một khán giả lớn tuổi ngày đó kể lại để hỏi bà rằng, có phải ngày đó ca sĩ Lê Hằng được rất nhiều chàng trai nhà giàu theo đuổi, rằng Lê Hằng hát ở rạp nào là xe ôtô các chàng đỗ hàng dài quanh đó? Bà cười nhỏ nhẹ: "Đúng là mỗi khi từ rạp này sang rạp kia hát, một số người mời tôi lên ôtô chở tôi đi nhưng tôi không nhận lời ai cả. Có người tặng quà, tôi cũng không nhận. Ngay từ nhỏ, tôi được mẹ tôi dạy rằng con gái phải đoan trang. Gia đình mình nghèo, chỉ yêu và lấy người cùng điều kiện". Bà cười ngượng ngùng: "Nhiều người khen tôi đẹp, nhưng thật lòng tôi thấy mình cũng chỉ dễ nhìn, vừa vừa thôi".

Hỏi bà chuyện ngày xưa, có giai thoại kể giai nhân Lê Hằng ngày ấy là một "nàng thơ" của nhạc sĩ nổi tiếng tài hoa Đoàn Chuẩn, là nguồn cảm hứng cho cả tập nhạc của người nhạc sĩ đa tình này? Bà hiền hậu: "Bản thân tôi không biết nhạc sĩ Đoàn Chuẩn có nói rằng quý mến tôi với ai không nhưng chưa bao giờ ông ấy nói điều đó với tôi cả. Ngày ấy, nhạc sĩ Đoàn Chuẩn là chủ rạp Đại Đồng, tôi là ca sĩ hát ở đó nên chỉ làm việc với tư cách ca sĩ và ông chủ rạp phim. Tôi chủ yếu làm việc với người quản lý của ông ấy. Rất ít khi chúng tôi nói chuyện trực tiếp với nhau. Hơn nữa, khi ấy, nhạc sĩ Đoàn Chuẩn đã có gia đình. Tôi chỉ nhớ một lần, tôi cùng mấy anh em nhạc công tới chúc tết gia đình nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, đang ngồi trò chuyện, nhìn thấy đám lá vàng rơi xao xác bên cửa sổ, tôi buột miệng "Sao mùa xuân rồi mà vẫn có lá vàng rơi nhỉ?". Mấy ngày sau, có việc tới nhà ông, tôi nhìn thấy một bản nhạc đang viết dở để trên bàn, trong đó có câu: "Anh còn nhớ em nói rằng sao mùa xuân lá vẫn rơi/ Sao mùa xuân lá vẫn bay…" (lời trong ca khúc nổi tiếng "Tà áo xanh"). Với bản tính hồn nhiên, tôi bụm miệng "ôi" nhưng chợt thấy mình vô duyên quá nên tôi lại thôi (cười). Tôi cũng chưa bao giờ hát một bài nào của ông ấy"...

Trong cả buổi trò chuyện, NSƯT Lê Hằng luôn tâm niệm chính âm nhạc đã giúp bà "đổi đời", cho bà hạnh phúc và sự nghiệp vẹn toàn. Là ca sĩ nổi tiếng, khi thủ đô Hà Nội giải phóng, Lê Hằng tham gia tích cực vào các hoạt động văn nghệ của đoàn thể lúc bấy giờ. Năm 1954, khi hơn 50 bộ áo dài đã được đóng gói chuyển vào miền Nam với ý định vào đó sinh sống nhưng đến phút cuối, bà đã quyết định ở lại miền Bắc, ra nhập đoàn Văn công Sư đoàn 312, rồi sau đó trở thành nữ ca sĩ chính của đoàn Văn công Quân khu Việt Bắc cho tới khi về hưu, năm 1985. Không chỉ nổi tiếng với "Trước ngày hội bắn", bà còn là ca sĩ đầu tiên hát ca khúc "Lời anh vang mãi ngàn năm" về anh hùng Nguyễn Văn Trỗi của nhạc sĩ Vũ Thanh, góp phần mang tên tuổi nhạc sĩ này đến với khán thính giả. Bà cũng được các nghệ sĩ thế hệ sau như NSƯT Rơ Chăm Pheng, NSƯT Bích Liên…quý trọng như người thầy trong nghệ thuật.

Vượt qua những thị phi thường gắn liền với người đẹp, nghệ sĩ, chiến sĩ Lê Hằng cùng với chồng mình - nhạc sĩ kéo đàn Acordeon Nguyễn Đăng Từ, cũng chính là Trưởng đoàn Văn công Quân khu Việt Bắc đã có một cuộc sống hạnh phúc và những tháng ngày hoạt động nghệ thuật sôi nổi. Ký ức trong bà là những chuyến đi biểu diễn ở đỉnh Mù Cang Chải, cả đoàn phải đi bộ mấy ngày trời mới tới điểm diễn mà đường đi là những vách đá dựng đứng lởm chởm đá tai mèo.

Ngày ấy, có khi sinh con mới được 1 tháng là nghệ sĩ Lê Hằng lại khoác ba lô đi biểu diễn tại các đơn vị bộ đội. Chị Nga, người con cả của NSƯT Lê Hằng chia sẻ: "Ấn tượng của tôi khi ấy là những chuyến đi công tác thường xuyên hàng tháng trời của bố mẹ. Bé thì có bà ngoại trông. Lớn thêm chút nữa mấy chị em tôi tự chăm sóc, bảo ban nhau học hành".

NSƯT Lê Hằng tâm sự, những chuyến công tác dài đằng đẵng ấy không khiến bà thấy vất vả, thấy khổ mà chỉ thấy nhớ, thương con. Có những đêm mệt nhoài sau buổi biểu diễn nhưng nằm mãi không ngủ được vì thương các con. Lo nhà gần đồi núi, rắn rết bò vào nhà, lo các con mải học đèn dầu quên không tắt…

Một kỷ niệm khó quên trong đời bà là năm 1973, trong một chuyến đi công tác Tây Nguyên tới 6 tháng trời, bà phải ngồi ghế gỗ cả nghìn cây số, bụi bám dày trên người. Trên đường ra, xe của đoàn văn công gặp một trung đoàn chiến sĩ Thủ đô vào tăng cường chi viện cho chiến trường miền Nam. Các chiến sĩ trao cả bọc thư đã viết trên đường nhờ các nghệ sĩ chuyển cho gia đình. Về tới Hà Nội, nghệ sĩ Lê Hằng cùng con gái đưa thư tới tận tay người thân của các chiến sĩ. Nhưng, có những lá thư mà chủ nhân của nó đã hy sinh trước khi tới tay người nhận.

Mỗi lần đi biểu diễn ở chiến trường, thường các nghệ sĩ phải tự dựng và thu dọn sân khấu. Có lần, thương các nghệ sĩ vất vả, các chiến sĩ xung phong làm hộ. Không ngờ, đang thu dọn sân khấu, bất ngờ bom Mỹ dội xuống khiến nhiều chiến sĩ hy sinh. NSƯT Lê Hằng tâm sự, những ngày ấy bà và các đồng đội của mình đã hát bằng cả trái tim đầy yêu thương và sự tri ân với những khán giả, đồng đội của mình.

Trò chuyện cùng ca sĩ "người đàn bà đẹp" nổi tiếng một thời, điều mà chúng tôi cảm nhận rõ nhất là vượt trên cả nhan sắc, giọng hát, những nghệ sĩ như bà đã có một cuộc đời cống hiến thật đáng tự hào

Thảo Duyên

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.