Họ có thêm niềm tin về giấc mơ trước đó về chỗ ở đàng hoàng thay thế những căn nhà lụp xụp, tạm bợ ven tuyến rạch hôi thối đã phải sinh sống hàng chục năm qua. Song cùng với niềm vui, vẫn còn đó những suy tư khi dự án này được triển khai.
Ông Nguyễn Hiếu, một hộ dân chắc chắn nằm trong diện phải giải tỏa hoàn toàn khi dự án rạch Xuyên Tâm triển khai, lo lắng cho hay, tuy mới là chủ trương của thành phố, nhưng người dân ở đây đã râm ran bàn tán chuyện tháng 7 sắp tới chính quyền sẽ xuống làm việc với từng hộ. Những hộ nằm ngoài hành lang rạch Xuyên Tâm và nhà, đất đã được cấp sổ còn có cái để hy vọng, những hộ nằm hoàn toàn trên bờ rạch, mặt nước rạch như gia đình ông giấy tờ nhà chỉ là tờ kê khai năm 1999 chắc sẽ gặp nhiều khó khăn nếu không được thành phố hỗ trợ bằng chính sách đặc biệt.
“Nếu không được đền bù, chỉ hỗ trợ thì tiền đâu mua nhà. Lo miếng ăn còn chật vật, chúng tôi lấy đâu số tiền lớn để trả góp mua chung cư hằng tháng…”, ông Hiếu lo lắng cho biết.
 |
| Những căn nhà tôn nằm ép sát cây cầu chỉ vừa đủ 2 xe máy tránh nhau. |
Chung nỗi lo này, hàng trăm hộ dân khác trong diện phải giải tỏa hoàn toàn cũng đang băn khoăn với chuyện sẽ được nhận hỗ trợ ra sao, sinh kế trong tương lai sẽ như thế nào sau khi phải giải tỏa nhà… Bởi họ gắn bó với khu vực này bằng nghề buôn thúng bán bưng, lao động chân tay đã quen, nay nếu phải “leo” lên chung cư ở, biết lấy chỗ nào để buôn bán, biết làm nghề gì để mưu sinh. “Buôn bán khó khăn, chỉ đủ để đắp đổi cuộc sống hằng ngày cho gia đình bốn miệng ăn. Mai mốt giải tỏa nếu phải gánh thêm khoản tiền trả góp mua căn hộ chung cư, chắc khó kham nổi…”, bà Hảo, một người buôn bán rau củ quả ở khu chợ tạm phân trần.
Đánh giá về vấn đề mưu sinh của người dân ở các khu tái định cư đã di dời từ 2 dự án chỉnh trang, cải tạo kênh rạch quy mô lớn trước đây là dự án Nhiêu Lộc - Thị Nghè và Tân Hóa - Lò Gốm, Phó GS TS Nguyễn Minh Hòa, nguyên Trưởng bộ môn Đô thị học - Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh đã đưa ra đề xuất nên bố trí tái định cư tại chỗ sẽ tốt hơn việc tái định cư di dời họ đi nơi khác. Người dân tái định cư tại chỗ sẽ cảm thấy an tâm hơn việc tách họ ra khỏi địa bàn quen thuộc bởi ngoài khó khăn trong sinh kế và chuyện học hành của con cái, còn làm cho người dân thấy bất an về tâm lý. Do đó trường hợp không thể tái định cư tại chỗ thì nên tìm địa điểm không xa nơi ở cũ trong phạm vi địa bàn phường là tốt nhất.
Thực tế sau khi dự án Nhiêu Lộc - Thị Nghè di dời, giải tỏa hơn 7.000 hộ dân với 50 ngàn nhân khẩu, những cư dân này được đưa vào các chung cư như Rạch Miễu, Hiệp Bình Phước, Trần Quốc Thảo… Nhưng sau 10 năm, khảo sát của Phó GS TS Nguyễn Minh Hòa cho thấy, có đến 72% người dân tái định cư ở đây vẫn không hài lòng với cuộc sống ở chung cư tái định cư. Đã vậy, số hộ dân tái định cư còn trụ lại ở chung cư tái định cư ngay trung tâm thành phố như chung cư Trần Quốc Thảo cũng chỉ còn khoảng 60%; chung cư Hiệp Bình Phước còn 50%.
Tại dự án chỉnh trang kênh Tân Hóa - Lò Gốm, trong số 72 hộ dân được tái định cư tại chỗ, sau 10 năm số hộ còn trụ lại lên đến 90%, những hộ phải bán nhà chuyển đi chủ yếu vì lý do riêng. Nhưng trong số 94 hộ dân di dời của dự án này được bố trí tái định cư ở tận phường Bình Hưng Hòa A, quận Bình Tân, sau đó chỉ còn 40% số hộ trụ lại được… Những thông tin về an cư này cần được các cấp chính quyền đặc biệt lưu tâm trước khi triển khai dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm.
Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, để thực hiện chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống cho cư dân và tăng khả năng thoát nước cho tuyến rạch Xuyên Tâm, từ cách nay gần 20 năm, cụ thể vào năm 2002, UBND TP Hồ Chí Minh đã phê duyệt dự án cải tạo tuyến rạch này. Nhưng đã qua chừng ấy thời gian kể từ ngày phê duyệt, dự án vẫn đang bị "treo" bởi nguồn kinh phí lớn và thay đổi chủ trương đầu tư.
Loay hoay đến năm 2016 cũng đã có một doanh nghiệp đề xuất triển khai dự án theo hình thức đối tác công - tư, sử dụng quỹ đất dọc hai bên kênh để thanh toán cho nhà đầu tư sau khi đền bù giải tỏa. Tuy nhiên, tháng 10/2017, UBND TP Hồ Chí Minh đã chủ trương dừng các dự án BT để chờ quy định mới, do đó dự án tiếp tục "treo" đến nay.
Sau nhiều năm bị “treo”, Công ty CP Hà Nội Nghìn Năm đề xuất với TP Hồ Chí Minh việc triển khai dự án cải tạo tuyến rạch với vốn đầu tư ban đầu khoảng 5.000 tỷ đồng. Song do nhiều nguyên nhân, dự án vẫn không thể triển khai nên đến tháng 8/2019, Ban Thường vụ Thành ủy TP Hồ Chí Minh đã thống nhất chủ trương đầu tư Dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng và khai thác quỹ đất rạch Xuyên Tâm từ ngân sách thành phố.
Theo BQL dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị thành phố, Sở Kế hoạch và Đầu tư đang hoàn tất thủ tục dự án, dự kiến trình HĐND TP Hồ Chí Minh thông qua chủ trương đầu tư tại kỳ họp sắp tới. Theo đó, Dự án sẽ cải tạo hệ thống thoát nước, môi trường rạch Xuyên Tâm kết hợp với xây dựng đường giao thông mới dọc hai bên rạch nhằm cải thiện tình hình giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ dọc tuyến cùng lúc với việc thực hiện thu gom nước thải về nhà máy xử lý nước thải tập trung.
Quy mô xây dựng gồm cải tạo, kè bảo vệ bờ và xây dựng tuyến đường giao thông rộng từ 4 đến 6 làn đường ở hai bên rạch và trên cống bê tông. Hệ thống cống thu gom nước thải đấu nối vào hệ thống thu gom của khu vực nhằm đáp ứng nhu cầu thoát nước với phạm vi lưu vực 703ha. Dự án có tổng mức đầu tư lên đến 9.352 tỉ đồng. Trong đó phần bồi thường cho người dân trên địa bàn quận Bình Thạnh là 4.859 tỉ đồng; chi phí bồi thường cho người dân thuộc địa bàn quận Gò Vấp khoảng 469 tỉ đồng, phần còn lại chi phí đầu tư xây dựng. Việc khởi công và hoàn thành dự kiến trong giai đoạn 2021-2025.
Đề xuất với thành phố đầu tư dự án bằng vốn ngân sách, Sở Xây dựng cho rằng việc đầu tư bằng nguồn ngân sách sẽ tạo đường an sinh xã hội tốt cho người dân xung quanh khu vực dự án. Khu đất này sẽ xây dựng công viên cây xanh, đường dọc kênh và tạo được mỹ quan đô thị. Cộng đồng dân cư xung quanh khu vực dự án được hưởng lợi từ môi trường sống xanh, sạch.
| Theo ông Lưu Văn Tâm, Phó Chủ tịch UBND phường 2, quận Bình Thạnh, tổng số hộ có nhà trên và ven rạch Xuyên Tâm thuộc địa bàn phường 2 là 500 hộ. Trong đó, số hộ có giấy tờ chủ quyền nhà, đất chỉ chiếm một nửa và số hộ có nhà sàn nằm trên rạch là 227 hộ. Tính đến cuối năm vừa qua, số hộ cận nghèo trên địa bàn còn đến 50 hộ; số hộ vừa thoát khỏi diện cận nghèo là 65 hộ. Dân cư ở đây đa phần là người thu nhập thấp, sống bằng nghề lao động phổ thông, buôn bán nhỏ ở khu vực chợ Bà Chiểu. |
