Không chia nhỏ để quản lý đường theo ranh giới hành chính
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, việc quản lý, khai thác, bảo trì công trình thực hiện theo các quyết định của UBND TP Hồ Chí Minh được ban hành vào cuối năm 2025.
Tuy nhiên, một số UBND phường, xã đã phản ánh những hạn chế khi thực hiện theo các quyết định này. Sở Xây dựng đã tổ chức 12 cuộc họp với các địa phương để rà soát, hướng dẫn; đến nay nhận được văn bản của 132 phường, xã báo cáo, đề xuất liên quan đến phân công, phân cấp quản lý công trình đường bộ và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Từ đó, ngày 7/8/2026, Sở Xây dựng đã ban hành văn bản lấy ý kiến về điều chỉnh việc phân cấp quản lý công trình đường bộ và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.
Một trong những nguyên tắc đáng chú ý trong phương án điều chỉnh là, cấp nào quản lý tuyến đường thì cấp đó quản lý vỉa hè trên tuyến. Cách làm này nhằm hạn chế tình trạng một tuyến đường nhưng có nhiều đầu mối cùng quản lý, dẫn đến khó khăn trong duy tu, bảo trì, chỉnh trang và xử lý các vấn đề phát sinh.
Đối với khu vực trong phạm vi đường Vành đai 2 TP Hồ Chí Minh, gồm các tuyến Nguyễn Văn Linh, cầu Phú Mỹ, Võ Chí Công, xa lộ Hà Nội, đường Đỗ Mười, đường Lê Đức Anh và đường Lê Khả Phiêu, Sở Xây dựng đề xuất cơ bản giữ nguyên tiêu chí phân cấp là do thành phố quản lý.
Bởi đây là những tuyến có vai trò quan trọng trong mạng lưới giao thông thành phố. Riêng khu vực này tập trung 22/28 điểm ùn tắc giao thông của toàn thành phố. Đây cũng là nơi tập trung nhiều tuyến xe buýt, đường sắt đô thị, đầu mối trung chuyển và công trình phục vụ vận tải hành khách công cộng. Vì vậy, việc điều hành giao thông không thể chia cắt theo địa bàn phường, xã mà cần được tổ chức thống nhất.
Ngoài phạm vi Vành đai 2, cấp thành phố tiếp tục quản lý các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ; tuyến trục chính đô thị, đường trên cao, đường vành đai và những tuyến có chức năng kết nối giao thông giữa các khu vực lớn của thành phố.
Các tuyến kết nối trực tiếp hoặc chủ yếu phục vụ cảng biển, cảng thủy nội địa lớn, trung tâm logistics, khu vực vận tải hàng hóa quy mô lớn; tuyến kết nối sân bay Tân Sơn Nhất, ga đường sắt quốc gia và các đầu mối giao thông quan trọng cũng thuộc diện thành phố quản lý.
Đáng chú ý, những tuyến có công trình hầm đường bộ từ cấp I trở lên và tuyến có vai trò quan trọng đối với quốc phòng, an ninh cũng được xác định thuộc phạm vi quản lý của cấp thành phố.
Ngoài các tuyến đường trên, các tuyến còn lại thuộc phạm vi địa giới hành chính sẽ được giao cấp xã quản lý.
Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý là đối với những tuyến đường chạy qua 2 phường, xã thay vì để mỗi địa phương quản lý một phần tuyến, phương án đề xuất giao một cơ quan quản lý thống nhất. UBND các đơn vị cấp xã có tuyến đường giáp ranh phải phối hợp, thống nhất đề xuất một đơn vị làm đầu mối quản lý toàn bộ tuyến.
Bởi một tuyến đường nếu bị chia đôi trách nhiệm thì việc sửa chữa, duy tu, tổ chức giao thông hay chỉnh trang đô thị rất dễ rơi vào tình trạng thiếu đồng bộ. Một bên sửa mặt đường, bên kia chưa sửa; một đoạn được chỉnh trang nhưng đoạn tiếp giáp lại xuống cấp; hoặc khi phát sinh sự cố, việc xác định trách nhiệm có thể mất thêm thời gian…
Tương tự, đối với tổ chức quản lý hệ thống thoát nước không thể chỉ dựa vào địa giới hành chính mà phải căn cứ vào lưu vực thoát nước, hướng thoát nước và cao độ địa hình tự nhiên.
Theo đó, thành phố tiếp tục quản lý các tuyến cống chính và công trình phụ trợ có chức năng thu gom, chuyển tải nước cho các lưu vực có phạm vi phục vụ liên phường, xã; các tuyến cống có chức năng điều tiết, chống ngập cho lưu vực; hệ thống thoát nước trên các tuyến đường do thành phố quản lý; cống kiểm soát triều, trạm bơm phục vụ lưu vực thuộc hệ thống thành phố quản lý và các hồ điều hòa có quy mô lớn.
Cấp xã quản lý hệ thống thoát nước mưa trên các tuyến đường do cấp xã quản lý; cống kiểm soát triều, trạm bơm phục vụ lưu vực thuộc hệ thống do cấp xã quản lý và hồ điều hòa thuộc phạm vi được phân cấp.
Đối với chiếu sáng đô thị, cấp thành phố quản lý hệ thống chiếu sáng trên các tuyến đường do thành phố quản lý, hệ thống tại các khu công viên, vườn hoa, quảng trường do thành phố quản lý và Trung tâm điều khiển chiếu sáng đô thị thành phố. Cấp xã quản lý các hệ thống tương ứng trên tuyến đường và không gian công cộng thuộc trách nhiệm của mình.
Riêng với hệ thống đèn tín hiệu, camera quan sát giao thông, hệ thống thu thập dữ liệu giao thông, công trình kiểm soát tải trọng, bảng điện tử và các thiết bị giao thông thông minh, theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Công an thành phố là cơ quan có thẩm quyền chỉ huy, điều khiển giao thông qua hệ thống đèn tín hiệu.
Hiện thành phố có 466 tủ điều khiển đèn tín hiệu giao thông được kết nối về Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị. Vì vậy, việc quản lý hệ thống này không thể đơn thuần chia nhỏ theo địa giới mà phải bảo đảm khả năng tích hợp, liên thông dữ liệu và điều hành thống nhất.
Triển khai IoT để quản lý, điều hành giao thông thông minh
UBND TP Hồ Chí Minh vừa chỉ đạo các sở, ngành, Công an Thành phố và UBND cấp xã đẩy mạnh triển khai quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực giao thông thông minh” trên địa bàn Thành phố.
Theo chỉ đạo của UBND TP Hồ Chí Minh, việc ứng dụng IoT sẽ được gắn trực tiếp với quá trình xây dựng, quản lý, khai thác và bảo trì kết cấu hạ tầng giao thông. Sở Xây dựng được giao làm cơ quan đầu mối chuyên ngành về hạ tầng giao thông đô thị, đồng thời chủ trì rà soát, đề xuất tích hợp các hệ thống cảm biến IoT, thiết bị giám sát thông minh vào những dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp công trình giao thông.
Thành phố yêu cầu việc ứng dụng IoT phải được triển khai đồng bộ, tập trung theo một kiến trúc thống nhất, gắn với Đề án phát triển đô thị thông minh TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây được xem là hướng đi nhằm hạn chế tình trạng đầu tư công nghệ manh mún, thiếu kết nối giữa các hệ thống trong quản lý giao thông đô thị.
Sở Khoa học và Công nghệ được giao tham mưu triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm, đổi mới sáng tạo và thẩm định công nghệ IoT trong giao thông thông minh; quản lý các dự án thí điểm về IoT, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big data). Thành phố cũng định hướng hỗ trợ doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tham gia nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ và nội địa hóa thiết bị, nền tảng IoT.
Một yêu cầu quan trọng khác được đặt ra là phải bảo đảm nguồn lực và cơ chế vận hành lâu dài cho hệ thống. Sở Tài chính có trách nhiệm tham mưu bố trí kinh phí theo từng giai đoạn, đồng thời nghiên cứu các cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công - tư (PPP), tài trợ, viện trợ cho các dự án IoT giao thông. Đặc biệt, thành phố yêu cầu nghiên cứu cơ chế chi ngân sách địa phương phục vụ trực tiếp việc bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ các thiết bị IoT tại hiện trường sau khi bàn giao cho UBND cấp xã quản lý.
Với lực lượng Công an, IoT sẽ được khai thác trực tiếp phục vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm. Hệ thống camera, cảm biến và các thiết bị giám sát sẽ được kết nối để phát hiện ùn tắc, tai nạn, vi phạm giao thông, qua đó hình thành cơ chế phối hợp giữa cơ quan chuyên môn và địa phương trong tiếp nhận, xử lý thông tin, sự cố. Dữ liệu IoT cũng được chia sẻ để phục vụ quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, trật tự.
Ở cấp cơ sở, UBND cấp xã được yêu cầu ưu tiên các dự án có kết nối camera giao thông, camera an ninh trật tự, thiết bị đo đếm lưu lượng… và chia sẻ dữ liệu với Sở Xây dựng, Công an Thành phố cùng các đơn vị liên quan.
