Những di sản thế giới mới

Ốc đảo Al-Ahsa ở Arabie Saoudite được mô tả như “một vùng đất đang phát triển văn hóa rực rỡ ở phía đông Bán đảo Arab”. Với 2,5 triệu cây chà là, đây là ốc đảo lớn nhất thế giới, mang tính độc đáo về địa lý, văn hóa, lịch sử và là ví dụ đặc biệt về cách con người tương tác với thiên nhiên và môi trường xung quanh.

1. Thành phố cổ Medina Azahara ở Tây Ban Nha

Một trong các đại diện của châu Âu là những tàn tích của thành cổ Medina Azahara gần Cordoba, Tây Ban Nha.

Thành phố này được Caliph Abd al-Rahman III thành lập vào khoảng năm 940 - 941. Sau cuộc nội chiến năm 1009 - 1010, đế chế Caliph Abd al-Rahman III sụp đổ khiến thành phố này trở nên hoang tàn.

Tàn tích còn lại ở thành phố này bao gồm những con đường, cây cầu, tòa nhà, hay các đồ vật trang trí, từng bị lãng quên 1.000 năm cho đến khi được tái phát hiện vào đầu thế kỷ 20.

2. Ngôi đền cổ nhất thế giới Gobekli Tepe của Thổ Nhĩ Kỳ

Đền Gobekli Tepe nằm tại vùng Lưỡng Hà và được xác định khoảng 11.000 năm tuổi, tức là niên đại 7.000 năm trước sự ra đời của vùng Lưỡng Hà.

Theo UNESCO, Đền Gobekli Tepe bao gồm các cột bằng đá xếp vòng tròn, với 2 cột đá cao hơn 4m nằm ở giữa và các cột đá nhỏ hơn xếp xung quanh.  Hình khắc động vật hoang dã trên các cột đá có thể "cung cấp cái nhìn rõ hơn về cuộc sống và tín ngưỡng của cộng đồng sinh sống tại vùng Lưỡng Hà Thượng vào khoảng 11.500 năm trước".

Đền Gobekli Tepe là di sản thế giới thứ 18 của Thổ Nhĩ Kỳ trong danh sách của UNESCO.

3. Công viên Quốc gia Chiribiquete của Colombia

Công viên quốc gia Chiribiquete là vườn quốc gia lớn nhất tại Colombia với diện tích 2,7 triệu ha và có hệ sinh thái đa dạng đại diện cho hệ động thực vật của Amazon, trong đó có nhiều loài quý hiếm chỉ còn sinh sống tại khu vực này, như loài chim ruồi Chiribiquete với màu lông ngọc lục bảo đặc trưng hay loài báo đốm.

Đây cũng là khu vực linh thiêng đối với người dân bản địa. Công viên Quốc gia Chiribiquete là di sản thứ 9 của Colombia.

4. Ngôi chùa cổ của Hàn Quốc

Một trong những cụm di tích được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới lần này là 7 ngôi chùa cổ của Hàn Quốc, bao gồm chùa Seonamsa, Daeheungsa, Beopjusa, Magoksa, Tongdosa, Bongjeongsa, Buseoksa.

7 ngôi chùa này đều được xây trong thời kỳ Tam quốc kết thúc vào thế kỷ thứ 7 sau Công nguyên.

Các ngôi chùa này đều được xây trên núi, đặt tại các vị trí cao được núi rừng bao bọc và nhìn ra khung cảnh tuyệt đẹp bao quanh.

5. Các tòa nhà theo phong cách Art Deco ở Mumbai, Ấn Độ

Mumbai được cho là thành phố tập trung số lượng các tòa nhà theo phong cách nghệ thuật Art Deco lớn thứ hai thế giới, chỉ sau thành phố Miami của Mỹ.

Ước tính có khoảng hơn 200 tòa nhà Art Deco tại trung tâm tài chính của Ấn Độ. Phần lớn những tòa nhà này được xây vào giai đoạn đầu những năm 1930 đến đầu những năm 1950 và tập trung chủ yếu tại khu vực phía nam thành phố, tạo ra một hình ảnh tương phản với các kiến trúc Victorian Gothic vốn là đặc trưng của Mumbai.

6. Khu vực săn bắn của người Inuit giữa băng và biển ở Aasivissuit - Nipisat (Đan Mạch)

Nằm ở phía bắc của Vòng Bắc Cực, khu vực này có tàn tích 4.200 năm lịch sử nhân loại.

Cư dân đã định hình một cảnh quan văn hóa dựa trên săn bắn động vật biển và trên cạn, kiểu di cư theo mùa và di sản văn hóa phi vật thể phong phú, được bảo tồn, bao gồm khí hậu, điều hướng và y học.

7. Nhà thờ Naumburg (Đức)

Nằm ở phần phía đông của lưu vực Thuringian, nhà thờ Naumburg, bắt đầu xây dựng vào năm 1028, là một bằng chứng đặc biệt cho nghệ thuật và kiến trúc của thời Trung Cổ.

Nhà thờ Naumburg trước đây là nhà thờ của giáo phận Naumburg-Zeitz cho đến năm 1615. Hiện nay, nhà thờ là một phần của tuyến đường du lịch Roman ở bang Sachsen-Anhalt.

8. Thành phố cổ đại Qalhat ở Oman

Thành phố từng đóng vai trò là bến cảng chính ở bờ biển phía đông Arab từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV.

Ngày nay, nơi đây mang dấu ấn kiến trúc độc nhất minh chứng cho sự giao thương giữa Arab, Đông Phi, Ấn Độ, Trung Quốc và Đông Nam Á

9. Quần thể khảo cổ biên giới Hedeby và Danevirke (Đức)

Một địa danh khác của Đức cũng được đưa vào danh sách Di sản thế giới là Hedeby và Danevirke.

Hedeby là một địa điểm khảo cổ có chứa phần còn lại của một trung tâm thương mại vẫn còn ghi dấu vết của các đường phố, tòa nhà, nghĩa địa và một cổng có niên đại từ đầu thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên. Do vị trí độc đáo giữa đế quốc Frankish ở phía Nam và Vương quốc Đan Mạch ở phía Bắc, Hedeby trở thành một trung tâm giữa lục địa châu Âu và Scandinavia và giữa Biển Bắc và Biển Baltic.

10. Ivrea, thành phố công nghiệp của thế kỷ 20

Nằm ở vùng Piémont, Ivrea (Italia) là thành phố công nghiệp điển hình, nơi còn lưu giữ nhiều công trình quan trọng của quá trình phát triển công nghiệp châu Âu trong suốt thế kỷ 20.

Trong thời tiền sử, khu vực này đã từng là một hồ nước lớn và ngày nay chỉ còn là 5 hồ nước nhỏ hơn nằm xung quanh thị trấn là các hồ Sirio, San Michele, Pistono, Nero và Campagna. 

Ivrea từng là nơi sản xuất máy đánh chữ, máy tính cơ học và máy tính để bàn. Nó bao gồm một nhà máy lớn, các tòa nhà hành chính và các tòa nhà dành riêng cho các dịch vụ xã hội và nhà ở.

Được thiết kế bởi các nhà hoạch định và kiến trúc sư hàng đầu của Italy, chủ yếu từ những năm 1930 đến những năm 1960, Ivrea phản ánh tư tưởng của Phong trào Cộng đồng.

11. Ốc đảo Al-Ahsa ở Arabie Saoudite

Ốc đảo Al-Ahsa ở Arabie Saoudite được mô tả như “một vùng đất đang phát triển văn hóa rực rỡ ở phía đông Bán đảo Arab”.

Với 2,5 triệu cây chà là, đây là ốc đảo lớn nhất thế giới, mang tính độc đáo về địa lý, văn hóa, lịch sử và là ví dụ đặc biệt về cách con người tương tác với thiên nhiên và môi trường xung quanh.

Ở đây có nhiều khu vườn, con kênh, dòng suối, giếng nước, hồ chứa nước, tòa nhà cổ, thánh đường Hồi giáo, nghề dệt vải truyền thống và kiến trúc đặc trưng.

12. Khu khảo cổ Sassanid ở Iran

Khu khảo cổ Sassanid là nơi lưu trữ những di tích của thời kỳ đế quốc Sassanid (224–651 TCN) hay gọi là đế quốc Tân Ba Tư hay đế quốc Ba Tư thứ hai.

Nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Fars, Iran, 8 địa điểm khảo cổ này nằm ở 3 khu vực địa lý: Firouzabad, Bishapour và Savestan.

Những đường nét kiến trúc, cung điện và đô thị... cho thấy đế quốc Sassanid muốn mở rộng khu vực này.

13. Quần thể Thimlich Ohinga, Kenya

Quần thể Thimlich Ohinga, nằm ở phía tây bắc thành phố Migori, Kenya.

Theo UNESCO, tòa nhà có các bức tường do các khối đá xếp lên nhau này nhiều khả năng được xây dựng vào thế kỷ XVI. Đây cũng là quần thể lớn nhất và được bảo tồn nguyên vẹn nhất trong số những di tích thuộc loại này còn sót lại.

14. Các nhà thờ và địa điểm Cơ đốc giáo tại khu vực Nagasaki (Nhật Bản)

Nằm ở phía tây bắc của đảo Kyushu, 12 yếu tố của nơi đây bao gồm 10 làng, lâu đài Hara và 1 nhà thờ, được xây dựng giữa thế kỷ XVII và XIX.

Toàn thể phản ánh các hoạt động lâu đời nhất của những người truyền giáo và định cư Kitô giáo ở Nhật Bản.

15. Khu Bảo tồn thiên nhiên Fanjingshan, Trung Quốc

Nằm trong chuỗi Wuling núi ở tỉnh Quý Châu (Tây Nam, Trung Quốc), Fanjinshan đặc trưng bởi độ cao thấp dần từ 2.570m đến 500 mét so với mực nước biển, với sự tồn tại của các loại thảm thực vật rất đa dạng.

Fanjinshan là nơi có rừng sồi nguyên sinh lớn nhất và liên tục nhất trong khu vực cận nhiệt đới.

16. Chuỗi địa điểm kiến tạo cao của Puys - Faille de Limagne, Pháp

Dãy núi bao gồm 80 ngọn núi lửa "đang ngủ" từ hơn 8.000 năm nay và các nhà khoa học không loại trừ khả năng chúng sẽ "thức giấc".

Cao nhất là đỉnh Dome 1.465 mét. Đây là Di sản thiên nhiên thế giới đầu tiên trên lãnh thổ lục địa Pháp được UNESCO công nhận.

17. Núi Makhonjwa, Nam Phi

Nằm ở đông bắc Nam Phi, bao gồm 40% là đá xanh lục Barberton, một trong những cấu trúc địa chất lâu đời nhất trên hành tinh của chúng ta.

Dãy núi Barberton Makhonjwa đại diện cho sự liên tục được bảo tồn tốt nhất của các loại đá núi lửa và trầm tích có niên đại từ 3,6 đến 3,25 tỷ năm trước, khi các lục địa đầu tiên bắt đầu hình thành trên vùng đất nguyên thủy.

18. Khu dự trữ sinh quyển Pimachiowin Aki, Canada

Cảnh quan này trải dài qua sông, rải rác với hồ, đầm lầy và rừng phương bắc. Pimachiowin Aki là một phần của lãnh thổ của tổ tiên người Anishinaabeg, người dân bản địa sống nhờ câu cá, săn bắn.

Đây là một ví dụ đặc biệt của truyền thống văn hóa Ji-ganawendamang Gidakiiminaan, tôn vinh những món quà của Đấng tạo hóa, tôn trọng mọi sự sống và duy trì mối quan hệ hài hòa với những người khác.

19. Thung lũng Tehuacán-Cuicatlán, Mexico

Thung lũng Tehuacán-Cuicatlán, một phần của vùng Mesoamerican, là khu vực khô cằn hoặc bán khô hạn đa dạng sinh học nhất ở Bắc Mỹ.

Nơi này là một trong những trung tâm chính của đa dạng hóa của họ xương rồng, đang bị đe dọa ở cấp độ thế giới. Các bằng chứng khảo cổ cũng cho thấy một quá trình tiến hóa kỹ thuật phản ánh sự thuần hóa sớm của thực vật.

Yên Bình (theo ParisMatch)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.