Những ngày cuối tháng 10, các y bác sỹ, Bệnh viện Đa khoa huyện Sapa (Lào Cai) bằng sự nỗ lực của mình đã cứu sống hàng chục trường hợp bệnh nhân bị ngộ độc lá ngón thoát khỏi lưỡi hái tử thần, trở về với cuộc sống. Đáng chú ý là trường hợp 3 cháu bé, cháu lớn nhất 6 tuổi và cháu nhỏ nhất 4 tuổi ăn nhầm lá ngón ngày 27/10.
Trẻ em, phụ nữ là những nạn nhân của lá ngón
Sáng 30/10, với sự giúp đỡ tận tình của các y, bác sỹ Bệnh viện Đa khoa huyện Sapa, cháu Giàng Thị Măng, 10 tuổi, trú tại thôn Séo Mý Tỷ, xã Tả Van, huyện Sapa đã qua được giai đoạn nguy hiểm do ảnh hưởng của chất độc từ cây lá ngón...
Bác sỹ Hoàng Đình Trung, Trưởng khoa Nội - Nhi, Bệnh viện Đa khoa huyện Sapa Lào Cai cho biết: Khi vào cấp cứu, tính mạng của cháu Măng rất nguy kịch. Cháu bị hôn mê, suy hô hấp cấp và có dấu hiệu bị giãn đồng tử...
Có mặt tại bệnh viện, bố của cháu Măng là anh Giàng A Di cho biết nguyên nhân cháu Măng tìm đến cái chết bằng cách ăn lá ngón là vì bị mẹ kế mắng mấy câu vào buổi sáng. Khi phát hiện cháu Măng tím tái, nằm bất động gia đình vội đưa cháu đi cấp cứu.
Trước đó một ngày, Bệnh viện Đa khoa huyện Sapa cũng cứu sống kịp thời 3 trẻ em ở đội 7, xã Sử Pán, huyện Sapa bị ngộ độc do ăn lá ngón. Nạn nhân là các cháu Thào A Chu, 6 tuổi; Giàng Thị Pá và Thào Thị Sính, đều 4 tuổi. Trong khi đi chơi ở bìa rừng, các em nhỏ này đã ăn nhầm cây lá ngón.
Cũng trong ngày, Bệnh viện Đa khoa huyện Sapa đã cứu chị Thào Thị Báng, 18 tuổi, ở xã Sử Pán, huyện Sapa ăn lá ngón tự tử vì mâu thuẫn gia đình...
Theo một cán bộ của Công an huyện Sapa thì thời gian gần đây tình trạng ngộ độc, ăn nhầm lá ngón của các cháu nhỏ và trường hợp phụ nữ tự sát bằng lá ngón trên địa bàn huyện Sapa có chiều hướng tăng. Lá ngón theo tiếng Mông cũng có nghĩa là cây chết người. Loại cây này có thể dễ dàng tìm thấy ở bất cứ đâu, ven bìa rừng, ngay sát các trường học của học sinh ở vùng cao thuộc các huyện Sapa, Bát Xát, Văn Bàn thậm chí ngay trong sân của các nhà dân. Lá ngón được xếp vào loại thuốc độc bảng A, chỉ cần ăn phải một lá, nếu không được cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến tử vong.
Các cháu nhỏ được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa huyện Sapa vì ăn lá ngón.
Ở vùng cao do tập tục lạc hậu, hủ tục mê tín dị đoan và tâm lý không ổn định, người ta thường dùng lá ngón để kết thúc cuộc đời mình hòng giải quyết chuyện bức xúc, bị cấm đoán chuyện yêu đương hay là khi vợ chồng "cơm không lành, canh không ngọt", bị bố mẹ mắng, bị thầy cô giáo phạt thậm chí có trường hợp dùng để trả thù mâu thuẫn cá nhân.
Một cán bộ Công an phụ trách xã cho chúng tôi biết thêm: Cây "tử thần" ấy khi nở có màu vàng rất bắt mắt, trở thành thú chơi đối với những đứa trẻ mới lớn... Trong một lúc ngẫu hứng nào đó, khi bố mẹ đi nên nương, chúng có thể ngắt hoa lá ngón để chơi đùa hoặc vô tư ăn nhầm với rau rừng rồi dẫn đến những trường hợp tử vong rất đáng tiếc...
Triệu chứng của nạn nhân ăn lá ngón là họ bị sùi bọt mép, đau dụng dữ dội và khả năng cứu sống rất hiếm hoi. Trước đây, một số người dân vùng cao thường giải độc lá ngón bằng những bài thuốc dân gian như cho nạn nhân ăn mùn thớt để ói ra, song bài thuốc này nhiều khi không phát huy được hiệu quả như mong đợi.
Phải thay đổi từ chính nhận thức của mỗi người dân
Không chỉ những phụ nữ "liễu yếu đào tơ" mà cả những bậc mày râu cũng tìm đến lá ngón để kết thúc đời mình chỉ vì những lý do chẳng đáng có.
Mới đây, ngày 23/10 tại địa bàn huyện Bắc Hà (Lào Cai) cũng xảy ra một vụ tự sát thương tâm. Vì mâu thuẫn trong sinh hoạt vợ chồng, chị Giàng Thị Mai, 26 tuổi, trú tại thôn San Xả Hồ, xã Thải Giàng Phố (Bắc Hà) đã ăn lá ngón để tự sát. Do được đưa đi cấp cứu kịp thời, chị Mai không bị chết. Thế nhưng trong lúc gia đình đang bối rối tại bệnh viện thì chồng chị Mai là anh Ma Seo Dế, 27 tuổi, vì lo bị mọi người trách mắng mình đã ăn lá ngón, rồi tử vong.
Ông Giàng Seo Cầu, 49 tuổi, trú tại xã Thái Giàng Phố (Bắc Hà - Lào), trong lúc đun nước, ông Cầu đã bất cẩn làm cho lửa bùng lên. Thời điểm đó, đúng là lúc hanh khô, ngọn lửa nhanh chóng lan rộng và bén sang diện tích trồng rừng do Ban quản lý rừng phòng hộ Bắc Hà quản lý... Do lo sợ trách nhiệm, ông Cầu đã ăn lá ngón để tự sát.
Trong những năm qua, các ban, ngành của tỉnh Lào Cai đã vào cuộc, tổ chức tuyên truyền trong quần chúng, thậm chí có những cuộc phát động diệt loại cây chết người ấy nhưng số vụ ngộ độc lá ngón vẫn không có chiều hướng thuyên giảm... Để hạn chế những cái chết thương tâm trên, giải pháp tốt nhất có lẽ là thay đổi nhận thức của người dân trên địa bàn. Muốn vậy thì tất cả các ban, ngành cần phải vào cuộc, xóa bỏ tập tục lạc hậu, mê tín dị đoan và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần trong đồng bào vùng cao
