Dinh dưỡng học đường là nền móng cho tầm vóc thế hệ tương lai
Chia sẻ tại Hội thảo "Đồng hành, kiến tạo tương lai vì một Việt Nam khỏe mạnh" diễn ra tại Hà Nội ngày 11/8 do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chủ trì, giao Báo Giáo dục và Thời đại là đơn vị tổ chức, TS Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ GD&ĐT cho biết: Quyết định số 973/QĐ-TTg ngày 01/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 1991/QĐ-BGDĐT ngày 9/7/2026 của Bộ GD&ĐT đã xác định mục tiêu, nhiệm vụ, lộ trình triển khai Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035.
Mục tiêu cuối cùng là xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, giúp mỗi học sinh được bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe một cách toàn diện. Chương trình tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ gồm hoàn thiện chính sách, pháp luật; ưu tiên nhân lực và đào tạo nhân viên y tế trường học; nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị; tăng cường truyền thông, giáo dục và nhân rộng mô hình; ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời đẩy mạnh phối hợp liên ngành và huy động nguồn lực xã hội.
Tuy nhiên, thực tế giai đoạn 2019-2025 cho thấy nhiều khó khăn. Nhân viên y tế trường học chuyên trách chỉ chiếm 50,7%, trong đó khoảng 30% có chuyên môn y tế; tỷ lệ được bồi dưỡng chuyên môn theo quy định mới đạt 38,5%. Chỉ 80% cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng, đủ thiết bị sơ cấp cứu và thuốc thiết yếu. Công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe mới tiếp cận khoảng 50% người học. Cơ sở dữ liệu sức khỏe, sổ sức khỏe điện tử và các phần mềm quản lý dinh dưỡng, thực đơn, kiểm tra sức khỏe chưa được hoàn thiện...
Để khắc phục, ngành Giáo dục đề xuất hoàn thiện quy định về dinh dưỡng học đường và bữa ăn bán trú; xây dựng các công cụ số đánh giá tình trạng dinh dưỡng, thiết kế thực đơn cân bằng và quản lý sức khỏe học sinh; tăng cường truyền thông, xây dựng mô hình trường học an toàn, nâng cao sức khỏe. Đồng thời, cần củng cố phối hợp giữa ngành Giáo dục, Y tế và địa phương, huy động các tổ chức xã hội, hội và doanh nghiệp tham gia trên cơ sở pháp lý rõ ràng, đúng mục tiêu.
Ông Phạm Thế Quyền, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Tập đoàn TH cũng nhấn mạnh, sức khỏe học đường từ lâu không còn là câu chuyện riêng của ngành Giáo dục hay Y tế. Đây là tiền đề cốt lõi đối với sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và tinh thần của trẻ em, học sinh, sinh viên. Việc đầu tư cho dinh dưỡng không chỉ để các em học sinh hôm nay khỏe mạnh hơn mà còn để Việt Nam ngày mai có một thế hệ công dân có đủ thể lực, trí lực và bản lĩnh để kiến tạo tương lai đất nước.
Hoàn thiện quy định, thiết lập cơ chế phối hợp đa ngành, đa chủ thể
Từ góc độ thực tiễn, ông Nguyễn Vinh Thanh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh cho rằng, nhận thức rõ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe học sinh là nhiệm vụ liên ngành, liên lĩnh vực, đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, tỉnh Bắc Ninh luôn xác định xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội là giải pháp then chốt để triển khai Chương trình Sức khỏe học đường theo cơ chế "đa ngành, đa chủ thể".
Kết quả là trong thời gian qua, cơ chế phối hợp đa ngành, đa chủ thể trong chăm sóc sức khỏe học sinh được xây dựng từ cấp tỉnh đến cơ sở, trong đó UBND tỉnh giữ vai trò điều phối; ngành Giáo dục là đầu mối tổ chức thực hiện; ngành Y tế, Bảo hiểm xã hội, các sở, ngành, chính quyền địa phương, gia đình, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cơ quan báo chí cùng tham gia theo chức năng, nhiệm vụ.
Nhiều chính sách huy động nguồn lực mang tính đặc thù của địa phương đã được triển khai hiệu quả, tạo điều kiện để mọi học sinh đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Chất lượng chăm sóc sức khỏe học sinh từng bước được nâng cao theo hướng toàn diện, lấy phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu làm trọng tâm...
Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh cũng đề xuất ngành Giáo dục đề xuất hoàn thiện quy định về dinh dưỡng học đường và bữa ăn bán trú; xây dựng các công cụ số đánh giá tình trạng dinh dưỡng, thiết kế thực đơn cân bằng và quản lý sức khỏe học sinh; tăng cường truyền thông, xây dựng mô hình trường học an toàn, nâng cao sức khỏe; tăng cường phối hợp giữa ngành Giáo dục, Y tế và địa phương, huy động các tổ chức xã hội, hội và doanh nghiệp tham gia trên cơ sở pháp lý rõ ràng, đúng mục tiêu....
Bà Jenelle Babb, Cố vấn khu vực về Giáo dục sức khỏe và Phát triển toàn diện, Văn phòng khu vực UNESCO tại Bangkok chia sẻ cách tiếp cận trường học toàn diện nâng cao sức khỏe và cơ hội vận dụng tại Việt Nam. Theo kinh nghiệm quốc tế, sức khỏe học đường cần gắn với chính sách nhà trường, chương trình giáo dục, môi trường học tập, dịch vụ hỗ trợ và sự tham gia của học sinh, gia đình, cộng đồng; mô hình triển khai phải phù hợp điều kiện địa phương và có cơ chế theo dõi tác động.
Đối với Việt Nam, UNESCO đề xuất xây dựng một tầm nhìn quốc gia thống nhất, trong đó xác định y tế học đường là bộ phận không thể tách rời của chất lượng giáo dục, sự hòa nhập, an toàn và sức khỏe toàn diện của người học. Một cơ chế quản trị liên ngành cũng cần được củng cố với sự tham gia của Bộ GD&ĐT, Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan. Các bên cần phối hợp trong xây dựng chương trình, phát triển đội ngũ giáo viên, nâng cao năng lực lãnh đạo nhà trường, lập kế hoạch, đầu tư cơ sở vật chất, hỗ trợ học sinh và kiểm tra, giám sát.
UNESCO đồng thời khuyến nghị Việt Nam rà soát, hệ thống hóa các chính sách, chương trình, nguồn lực tài chính, năng lực đội ngũ, dịch vụ y tế học đường và hệ thống dữ liệu hiện có để xác định khoảng trống trong triển khai. Trên cơ sở đó, Việt Nam có thể xây dựng bộ tiêu chuẩn "Trường học Nâng cao Sức khỏe" phù hợp với điều kiện trong nước.
Từ thực tiễn hiện nay, ông Phạm Thế Quyền, Giám đốc nghiên cứu và Phát triển Tập đoàn TH và PGS.TS Bùi Thị Nhung, Phó Chủ tịch Hội Tiết chế dinh dưỡng, nguyên Chủ nhiệm Khoa Dinh dưỡng học đường và ngành nghề, Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã đề xuất Việt Nam cần sớm xây dựng, hoàn thiện Luật Dinh dưỡng học đường như các quốc gia phát triển nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, nâng cao tầm vóc thế hệ trẻ.
