Nhà chức trách Mỹ với việc xử lý tác giả bộ phim phỉ báng người Hồi giáo: Dễ đâu "rút củi đáy nồi"?

Suốt mấy tuần qua, chắc chắn không một bộ phim nào lại được nhắc nhiều như "Sự ngây thơ của người Hồi giáo" - bộ phim được sản xuất tại Mỹ có nội dung phỉ báng nhà tiên tri Mohammed của đạo Hồi và làm dấy lên phong trào biểu tình, phản đối của nhiều tín đồ Hồi giáo trên khắp thế giới. Hậu quả mà nó để lại thật tàn khốc. Con số các nạn nhân bị chết bởi các vụ bạo động hiện đã lên tới hơn ba chục người, trong đó có cả Đại sứ Mỹ tại Libya...

Mặc dù theo hiến pháp Mỹ thì nhà chức trách không thể cấm các đoạn video của bộ phim được quyền phát tán, cũng như không thể có bất kỳ hình thức nào xử lý tác giả của nó, song trước áp lực quá lớn của làn sóng chống Mỹ trong cộng đồng Hồi giáo, các cơ quan hành pháp Mỹ đang cố tìm ra kẽ hở trong điều luật nào đó để đưa Nakoula Baseley Nakoula - "cha đẻ" của bộ phim, người hiện đang chịu án tù treo vì một vụ việc khác trong quá khứ - quay trở lại... nhà tù.

1.Trước khi người biểu tình và những kẻ quá khích có vũ trang ồ ạt tấn công vào tòa lãnh sự quán Mỹ ở Benghazi, một thành phố thuộc miền Đông Libya, giết hại đại sứ Mỹ Christopher Stevens và ba nhân viên khác, các nhà làm phim ở Mỹ không hề có thông tin gì về bộ phim nói trên. Chỉ đến khi tin xấu dội về, họ mới tá hỏa tìm hiểu xem bộ phim có nội dung bài bác đạo Hồi ra sao và được sản xuất theo qui trình nào. Cuối cùng, tất cả những gì họ có được từ bộ phim cũng chỉ là 13 phút đăng tải trên Youtube, bằng cả tiếng Anh và tiếng Arab.

Thật ra, không phải đến tháng 9/2012 này, bộ phim "Sự ngây thơ của người Hồi giáo" mới bắt đầu ra mắt khán giả. Nó được sản xuất từ mùa hè 2011 và suốt một thời gian, không hiểu do cách thức giới thiệu, quảng bá thế nào mà bộ phim không hề gây bất kỳ một sự "chú ý" nào từ phía các tín đồ Hồi giáo. Sự thể chỉ trở nên nghiêm trọng khi Gamel Girgis (phóng viên chuyên đưa tin về các tín đồ Cơ đốc di cư cho tờ báo Ngày thứ Bảy có trụ sở đóng ở Cairo, Ai Cập) viết bài giới thiệu tóm lược nội dung của một số đoạn phim và cảnh báo nó có thể châm ngòi cho một cuộc xung đột phe phái giữa người Hồi giáo và người Ai Cập theo đạo Cơ đốc. Girgis cho công bố bài viết của mình trên báo vào ngày 6/9/2012 thì chỉ một ngày sau, một diễn đàn Hồi giáo đã đăng lại bài viết này của anh. Cứ thế, như vết dầu loang, tới ngày 9/9, một trích đoạn của bộ phim đã được tải trên Đài truyền hình al-Nas, kèm lời bình luận đầy tính kích động. Ngày 11/9, Đại sứ quán Mỹ ở Cairo đã bị hàng nghìn người Ai Cập tấn công. Những kẻ quá khích đã đốt cờ Mỹ. Cùng thời gian ấy, Lãnh sự quán Mỹ tại Benghazi, Libya cũng bị tấn công và kết cục thế nào đã được nhắc ở phần trên. Không dừng ở đó, các cuộc biểu tình chống Mỹ ngày càng loang rộng. Đến nay, nó đã cướp đi sinh mệnh của hơn ba chục con người.

Người dân Ai Cập xuống đường biểu tình phản đối bộ phim phỉ báng người Hồi giáo được sản xuất tại Mỹ.

Người dân Ai Cập xuống đường biểu tình phản đối bộ phim phỉ báng người Hồi giáo được sản xuất tại Mỹ.

Tâm sự với các đồng nghiệp, Girgis nói anh rất hối hận vì từ bài báo của mình, tình hình ngày càng diễn biến theo chiều hướng xấu và làm náo loạn thế giới Hồi giáo. Tuy nhiên, là một nhà báo, anh cũng ý thức được rằng, đó chỉ là vấn đề thông tin. Nếu anh không viết và cho đăng bài báo ấy thì trước sau cũng sẽ có người làm như anh.  

2. Về việc ai là tác giả bộ phim - "thủ phạm" dẫn tới cơn thịnh nộ của người Hồi giáo suốt mấy tuần qua - thoạt đầu có một người đàn ông gọi điện cho phóng viên Hãng AP, xưng tên là Sam Bacile, người Do Thái và nhận mình chính là người đã làm ra bộ phim phỉ báng nhà tiên tri của đạo Hồi. Tuy nhiên, qua thẩm tra, giới chức Israel cho hay, họ không hề có trong tay hồ sơ của công dân nào có tên Bacile cả. Bacile nói mình 56 tuổi, nhưng trên Youtube ông ta lại giới thiệu mình đã ở tuổi 74. Cũng theo thông tin mà Bacile cung cấp (qua cuộc trò chuyện trên điện thoại) thì bộ phim được sản xuất trong ba tháng hè của năm 2011, với sự tham gia của 59 diễn viên, 45 người thuộc ê kíp sản xuất. Chi phí cho bộ phim là 5 triệu đô la với sự tài trợ của 100 người Do Thái. 

Với những biện pháp nghiệp vụ, chỉ sau ít ngày, các nhân viên điều tra Mỹ đã xác định được đâu là sự thực về tác giả bộ phim nói trên. Lần theo số điện thoại cầm tay của nhân vật lấy tên là Sam Bacile, các nhân viên điều tra đã tới nhà của  một người đàn ông hiện đã 55 tuổi, có tên thực là Nakaula Baseley Nakoula. Đây chính là tác giả của bộ phim gây nhiều sóng gió cho nước Mỹ những ngày qua.

Nhà sản xuất phim Nakoula Baseley Nakoula và nữ diễn viên Anna Gurji.
Nhà sản xuất phim Nakoula Baseley Nakoula và nữ diễn viên Anna Gurji.

Có điều tra, tìm hiểu mới thấy, so với những thông tin ban đầu mà người lấy tên là Bacile (tức Nakoula sau này) đưa ra thì sự thật khác xa nhiều lắm. Như về kinh phí, bộ phim thực chất chỉ chi phí hết 100.000 đô la, với sự hợp tác của tổ chức phi lợi nhuận Media for Christ của Joseph Nasrallah Abdelamsih. Cách đây ít ngày, tác giả bộ phim còn nhận được đơn kiện của Cindy Lee Garcia, một trong những nữ diễn viên chính của "Sự ngây thơ của người Hồi giáo". Cindy Lee Garcia "tố", khi tham gia bộ phim, cô không hề biết ý định của Nakoula là làm để đả kích, bôi bác nhà tiên tri Mohammed của đạo Hồi. Ông ta đã giấu nhẹm đi điều này. Và lời thoại của cô trong phim là lời "lồng" từ đâu đó chứ hoàn toàn không phải là lời của cô. Nói trắng ra là nó đã bị đánh tráo để phục vụ cho một "mưu đồ xấu".

Đơn khiếu kiện của Cindy Lee Garcia dài tới 17 trang, hiện đã được gửi đến Tòa án Los Angeles. "Chúng tôi bị sốc bởi những lời dối trá của nhà sản xuất. Và cuối cùng, chúng tôi vô cùng đau buồn bởi những bi kịch đã và đang xảy ra" - Cindy Lee Garcia bức xúc.

3. Không chỉ các thường dân mà ngay cả những nhà lãnh đạo cao cấp ở một số quốc gia theo đạo Hồi cũng quyết thể hiện thái độ không dung thứ đối với tác giả của bộ phim nói trên. Ngày 21/9, Paskitan đã cho triệu đại sứ Mỹ tại nước này tới Bộ Ngoại giao Paskitan để phản đối bộ phim xúc phạm nhà tiên tri Mohammed. Bộ trưởng Ghulam Ahmad Bilour của Paskitan thậm chí còn đề xuất treo thưởng 100.000 USD cho bất kỳ ai giết được Nakoula - tác giả bộ phim.

Trong một phiên họp của chính phủ, Phó Tổng thống thứ nhất của Iran - ông Mohammad Reza Rahimi đã tuyên bố sẽ trừng trị đích đáng kẻ đã xúc phạm đấng tiên tri Mohammed: "Chính phủ Iran lên án mạnh mẽ hành động xúc phạm đạo Hồi này. Chúng tôi sẽ tìm kiếm, truy lùng kẻ đã sỉ nhục 1,5 tỉ người Hồi giáo trên thế giới…".

Ngày 25/9, nhân nhắc đến những vụ việc liên quan tới bộ phim trước Đại hội đồng Liên hợp quốc, Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng đã có lời chia sẻ với những người theo đạo Hồi: "Chúng tôi hiểu tại sao họ cảm thấy bị xúc phạm khi xem bộ phim. Vì rằng, có hàng triệu công dân của chúng tôi cũng cảm thấy như thế". Tuy nhiên, ông Obama cũng cho biết, Chính phủ Mỹ không thể cấm các đoạn video kiểu đó được, bởi hiến pháp Mỹ qui định rất rõ về quyền tự do ngôn luận của công dân. Quả thực, nghiên cứu Hiến pháp Mỹ, chúng ta thấy nước này bảo vệ rất chặt chẽ quyền tự do ngôn luận của mọi công dân, kể cả những quan điểm biện minh cho hành vi bạo lực. Vì vậy, họ khó lòng "xử lý" tác giả bộ phim theo yêu cầu của chính phủ một số nước, mặc dù thâm tâm họ rất muốn rút củi đáy nồi. Vậy là, họ đang cố gắng lần tìm ra một hướng xử lý khác đối với Nakoula Basseley Nakoula.

Theo một số nguồn tin chính thống thì năm 2010, nhà sản xuất phim Nakoula Basseley Nakoula đã bị tuyên phạt 21 tháng tù vì tội lừa đảo ngân hàng. Sau đó ông được cho tại ngoại với một số điều kiện nhất định. Ngày 26/9 vừa qua, các nhà điều tra liên bang đã tiến hành thẩm vấn xem ông Nakoula Basseley Nakoula có vi phạm các điều khoản trong bản cam kết tại ngoại có điều kiện khi tải một đoạn phim dài 14 phút lên trang Youtube không? Bởi, chỉ cần Nakoula tải đoạn phim đó lên mạng mà không được sự cho phép của người giám hộ thì có nghĩa ông ta đã phạm luật và đó đủ là lý do để người ta đưa ông trở lại… nhà tù

Thanh Tùng

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.