Người lưu giữ nét văn hóa cổ xưa của đồng bào Cơ Tu

Ở thị trấn sơn cước Prao (Đông Giang, Quảng Nam), dường như mọi người đều biết đến già A Tùng Vẽ. Bởi, ông là người nghệ sĩ của đồng bào dân tộc Cơ Tu duy nhất tham gia sáng lập nên Đoàn văn công Quảng Đà (nay là tỉnh Quảng Nam và TP Đà Nẵng) phục vụ cách mạng, hiện còn sống. Đồng thời, già cũng là người sưu tầm và giữ được những điệu nhảy và bài hát cổ xưa của dân tộc mình…

Chúng tôi tìm lên thị trấn Prao, hỏi nhà già làng A Tùng Vẽ, được người dân địa phương tận tình chỉ đường đến thôn Gừng. Họ đều tỏ ý quý mến và gọi ông với biệt danh “Già làng ham vui”! Hỏi ra mới biết, già Vẽ hiện là một trong những già làng có uy tín ở Prao. Dù tuổi đã 95 nhưng già lúc nào cũng vui vẻ, sống chân tình với mọi người xung quanh; luôn truyền dạy cho lớp con cháu về văn hóa, nhạc cụ dân tộc mình.

Tiếp chúng tôi trong căn nhà nhỏ, già Vẽ tươi cười nói rằng, ông sinh ra trong gia đình đông anh em, ngay từ nhỏ đã được ông nội, cha mẹ bày sử dụng các loại nhạc cụ của đồng bào Cơ Tu. Năm 20 tuổi, ông tham gia đội văn công hát múa phục vụ cách mạng, tuyên truyền văn hóa ở khắp nơi trên địa bàn miền núi Quảng Đà. Đến năm 1960, ông là một trong những người tham gia sáng lập Đoàn văn công Quảng Đà. Cấp trên giao nhiệm vụ cho ông là tổ chức hát, múa và biểu diễn ảo thuật, kịch trong những đêm văn nghệ phục vụ bộ đội và người dân địa phương…

Già làng A Tùng Vẽ biểu diễn điệu kèn Ahnen.
Già làng A Tùng Vẽ biểu diễn điệu kèn Ahnen.

Kỷ niệm sâu sắc nhất trong đời văn công của ông đó là trong một lần cùng bộ đội dò thám áp sát đồn giặc ở Phước Sơn. Phát hiện trong đồn đó có những người lính là đồng bào dân tộc thiểu số lầm đường theo giặc, ông đã cầm loa hát vang những bài hát cách mạng bằng tiếng Cơ Tu, khuyên nhủ họ bỏ súng, rời hàng ngũ giặc quay về với gia đình, bản làng. Và bất ngờ, sáng hôm sau, đã có 18 người lính bỏ trốn khỏi đồng giặc, mang vũ khí về làng và tham gia cách mạng. “Ngày ấy già đi nhiều nơi liên tục để hát, múa và biểu diễn ảo thuật phục vụ cách mạng, phục vụ bà con, chỉ cần mọi người vui thì mình không biết mệt mỏi. Đó là những tháng ngày được cống hiến để hướng đến ngày cách mạng thắng lợi”, già Vẽ nói trong niềm hào hứng.

Già Vẽ kể tiếp rằng, năm 1975, đất nước giải phóng, ông về công tác ở Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Hiên (nay tách ra 2 huyện: Đông Giang và Tây Giang) được khoảng 5 năm thì về hưu. Mỗi khi địa phương tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ thì già nhiệt tình tham gia, hướng dẫn. Già cũng cất công sưu tầm và chỉ dạy các bài hát, điệu nhảy lâu đời của đồng bào Cơ Tu cho lớp thanh, thiếu niên để góp công sức bảo tồn văn hóa cho đồng bào của mình. Già Vẽ bảo, những người bạn cùng trang lứa với ông đã mất, chỉ còn có mình ông còn sống, mỗi ngày ông còn cuốc bộ 5km đi làm nương rẫy được.

Hỏi, già có bí quyết gì để sống khỏe, sống lâu? Già Vẽ cười khà khà bảo rằng, đó là còn “ham vui” với hoạt động văn nghệ, được đàn, múa và hát cho mọi người nghe. Mỗi khi có chén rượu, già trở nên sôi nổi, phấn khích hơn; đem cây kèn Ahnen ra vừa thổi vừa nhảy làm bà con, tụi nhỏ trong xóm kéo nhau tới xem… Già cho biết, thời tham gia Đoàn văn công, chính cây kèn Ahnen ông luôn mang theo mình để biểu diễn nên những tiết mục hay phục vụ bà con, phục vụ cách mạng.

“Cây kèn Ahnen do ông nội của già sáng tạo ra rồi truyền lại cho cha, sau này cha bày lại nên chỉ có mình mới biết cách làm kèn. Ngày đó, mỗi khi tổ chức lễ hội tại nhà Gươi, bên chén rượu tà vạt, các chàng trai lại thổi kèn Ahnen để thể hiện lòng mình với người yêu thương. Đến bây giờ, chỉ còn ít những người cao tuổi biết thổi kèn này, lứa thanh niên không còn mặn mà lắm. Nhưng, mình sẽ cố gắng vận động, truyền dạy để chúng biết mà bảo tồn, gìn giữ văn hóa của cha ông mình!”, già Vẽ bộc bạch.

Văn Luận

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.