Người K'ho Nộp và lễ cúng thần Núi ngày đầu năm

Tháng Giêng, Nam Tây Nguyên nắng vàng như rót mật, khi ấy từng vạt cà phê chín mọng đã thu hoạch xong, lúa thóc căng mẩy cũng đã phơi khô chất đầy ắp các bồ, người K'ho Nộp ở xã vùng sâu vùng xa Sơn Điền, huyện Di Linh (Lâm Đồng) lại cùng nhau tạ ơn thần Núi, thần Rừng bằng một nghi thức truyền thống.

Người K'ho ở Lâm Đồng vốn dĩ không ăn Tết Cổ truyền như người Kinh và nhiều dân tộc khác. Bà con nơi đây thường mở tiệc ăn mừng, gia đình đoàn tụ, thăm hỏi và dành những lời chúc tốt đẹp cho nhau vào dịp Noel. Tuy vậy, hằng năm, khi mùa màng đã thu hoạch xong, tiết trời se lạnh, nắng vàng trải khắp các buôn gần bản xa lại là thời điểm thích hợp cho việc tổ chức các lễ hội tạ ơn những vị thần đã ban phước lành, xua đuổi tà ma và che chở cho bà con dân buôn, dòng tộc theo tín ngưỡng dân gian trong một năm qua.

Người Kho Nộp và lễ cúng thần Núi ngày đầu năm -0
Những người K'ho Nộp có uy tín tham gia cúng thần Núi, thần Rừng trong lễ tạ ơn.

Người K'ho Nộp ở xã Sơn Điền, huyện Di Linh, dù không ăn Tết Nguyên đán nhưng những ngày này, bà con nơi đây lại tổ chức lễ tạ ơn thần Núi, thần Rừng. Bởi lẽ, khởi thủy của tộc người K'ho gắn liền với núi rừng cùng nghề săn bắt và hái lượm. Cuộc sống của bà con bao đời qua gắn liền với những cánh rừng già và đồi núi trùng điệp. Rừng là nơi cung cấp sản vật, thực phẩm ăn uống hằng ngày, duy trì sự sống và sinh sôi giống nòi. Rừng là nơi cung cấp nguyên vật liệu để bà con làm nhà, là nơi có những cây thuốc quý chữa bệnh từ thời nền y học còn chưa phát triển... Với quan niệm vạn vật hữu linh, tín ngưỡng đa thần, bà con nơi đây tin rằng, núi rừng thiêng thiêng chính là một vị thần lớn cai trị nhiều vị thần tốt bụng còn lại và luôn sẵn lòng che chở cho buôn làng.

Thần Núi, thần Rừng luôn song hành cùng tộc người K'ho. Trong cuộc sống, những lúc người dân trong buôn gặp hoạn nạn, ốm đau, các vị thần luôn tìm cách che chở, phù hộ cho họ sớm vượt qua khó khăn, bệnh tật. Với quan niệm đó, trong lễ tạ ơn, tùy vào gia cảnh của mỗi gia đình, bà con không quên dâng lên thần Núi, thần Rừng các loại sản vật do chính tay họ chăn nuôi, sản xuất với tấm lòng đầy sự tôn nghiêm, thành kính. Sản vật dâng cúng các vị thần trong lễ tạ ơn có thể là dê, gà, bắp, gạo, rau rừng… Đó là thành quả lao động của bà con trong năm qua. Sau khi người đại diện thực hiện xong các nghi thức, tất cả các sản vật trên được nấu chín, chia đều cho từng gia đình tới tham gia hoặc tổ chức ăn mừng tại chỗ.

Lễ tạ ơn thần Núi, thần Rừng của người K'ho ở xã Sơn Điền, huyện Di Linh được thực hiện vào ngày đầu năm mới. Đồng bào nơi đây quan niệm rằng đó là ngày sạch nhất trong năm, trời đất linh thiêng, vạn vật sinh sôi nảy nở. Vị trí tổ chức nghi thức này được thực hiện ở bìa rừng, nơi có khí hậu trong lành, mát mẻ, đảm bảo sự thanh tịnh cho quá trình hành lễ. Người chịu trách nhiệm thực hiện các nghi thức trong lễ tạ ơn các vị thần là người có uy tín trong dòng họ, cộng đồng, được người dân nể trọng, có vai trò dẫn dắt điều hành toàn bộ sự trang nghiêm của buổi lễ. Trước khi thực hiện các nghi thức, người K'ho dựng lên ba cây nêu. Trên các cây nêu, bà con chia làm nhiều bậc để trang trí các họa tiết. Đây là các nghi thức truyền thống biểu tượng cho những sinh hoạt hằng ngày. Trên cây nêu còn có các bông tre xoắn thành chùm, tượng trưng cho bông lúa lớn, loại cây lương thực giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống của người K'ho Nộp ở xã Sơn Điền, huyện Di Linh.

Bà con quan niệm, cây nêu phần trên hướng thẳng lên trời, tượng trưng cho thần linh, phía giữa là tổ tiên và dưới gốc là con người. Người dân ở buôn Bờ Nơm, xã Sơn Điền tin rằng, cuộc sống cả buôn được như ngày nay là nhờ vào sự che chở và ban phước lành của thần Núi, thần Rừng. Năm nay, cà phê vừa thu hoạch xong, các vị thần đã ban cho bà con hai trận mưa lớn. Với người làm nông, đây là những cơn mưa quý được ví như vàng sau nhiều tháng khô hạn giải khát cho mùa màng. Trong lễ tạ ơn, bà con không quên cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, được thần Núi, thần Rừng che chở, ban cho phước lớn. Trong lời của thầy cúng, có thủ thỉ ước nguyện, cầu mong cho đôi chân của người dân buôn làng khỏe mạnh để đi gùi lúa, phát rẫy, làm nương, cầu cho đôi tay rắn rỏi để thu hoạch cà phê, gặt lúa…

Sau lễ cúng, tiếng khèn véo von, tiếng cồng chiêng lúc trầm khi bổng vang lên theo men say rượu cần chếnh choáng, mọi người trong buôn nắm tay nhau nhảy múa, hát hò quanh cây nêu và kể những chuyện trong quá khứ đầy tự hào về đồng bào mình. Tất cả tạo nên không khí rộn ràng, phấn chấn ngày đầu năm và kỳ vọng vào những vụ lúa mới đầy ắp các bồ, vụ thu hoạch cà phê bội thu, cho con ma rừng đừng về buôn quấy phá… Nghi lễ này của người K'ho Nộp còn thể hiện ở việc bảo tồn, tôn trọng thiên nhiên, giữ rừng, giữ đất, con người chung sống hòa thuận với cây cối, vạn vật xung quanh.

Theo già làng K'Hoa, người K'ho Nộp ở đây tin rằng, họ sinh sống khoẻ mạnh ở vùng đất này là nhờ có thần núi có tên là Bơ Nơm che chở. Thần Núi cai quản đất đai, nương rẫy của buôn làng. Người dân thờ cúng thần Núi sẽ được thần ban phước cho mùa màng bội thu, cây cối quanh năm xanh tốt, mọi người khỏe mạnh, chung sống thuận hòa. Thần Núi, thần Rừng và con người luôn gắn chặt với nhau qua một sợi dây huyền bí linh thiêng. Trải qua nhiều thay đổi, dẫu quy mô, nghi thức đã giản tiện hơn nhiều so với trước đây nhưng lễ cúng thần Núi Bơ Nơm vẫn được duy trì nhằm thể hiện nét đẹp văn hóa trong đời sống tâm linh của người K'ho trên vùng đất Nam Tây Nguyên.

Khắc Lịch

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.