Người K'ho Nộp và lễ cúng thần Núi ngày đầu năm

Tháng Giêng, Nam Tây Nguyên nắng vàng như rót mật, khi ấy từng vạt cà phê chín mọng đã thu hoạch xong, lúa thóc căng mẩy cũng đã phơi khô chất đầy ắp các bồ, người K'ho Nộp ở xã vùng sâu vùng xa Sơn Điền, huyện Di Linh (Lâm Đồng) lại cùng nhau tạ ơn thần Núi, thần Rừng bằng một nghi thức truyền thống.

Người K'ho ở Lâm Đồng vốn dĩ không ăn Tết Cổ truyền như người Kinh và nhiều dân tộc khác. Bà con nơi đây thường mở tiệc ăn mừng, gia đình đoàn tụ, thăm hỏi và dành những lời chúc tốt đẹp cho nhau vào dịp Noel. Tuy vậy, hằng năm, khi mùa màng đã thu hoạch xong, tiết trời se lạnh, nắng vàng trải khắp các buôn gần bản xa lại là thời điểm thích hợp cho việc tổ chức các lễ hội tạ ơn những vị thần đã ban phước lành, xua đuổi tà ma và che chở cho bà con dân buôn, dòng tộc theo tín ngưỡng dân gian trong một năm qua.

Người Kho Nộp và lễ cúng thần Núi ngày đầu năm -0
Những người K'ho Nộp có uy tín tham gia cúng thần Núi, thần Rừng trong lễ tạ ơn.

Người K'ho Nộp ở xã Sơn Điền, huyện Di Linh, dù không ăn Tết Nguyên đán nhưng những ngày này, bà con nơi đây lại tổ chức lễ tạ ơn thần Núi, thần Rừng. Bởi lẽ, khởi thủy của tộc người K'ho gắn liền với núi rừng cùng nghề săn bắt và hái lượm. Cuộc sống của bà con bao đời qua gắn liền với những cánh rừng già và đồi núi trùng điệp. Rừng là nơi cung cấp sản vật, thực phẩm ăn uống hằng ngày, duy trì sự sống và sinh sôi giống nòi. Rừng là nơi cung cấp nguyên vật liệu để bà con làm nhà, là nơi có những cây thuốc quý chữa bệnh từ thời nền y học còn chưa phát triển... Với quan niệm vạn vật hữu linh, tín ngưỡng đa thần, bà con nơi đây tin rằng, núi rừng thiêng thiêng chính là một vị thần lớn cai trị nhiều vị thần tốt bụng còn lại và luôn sẵn lòng che chở cho buôn làng.

Thần Núi, thần Rừng luôn song hành cùng tộc người K'ho. Trong cuộc sống, những lúc người dân trong buôn gặp hoạn nạn, ốm đau, các vị thần luôn tìm cách che chở, phù hộ cho họ sớm vượt qua khó khăn, bệnh tật. Với quan niệm đó, trong lễ tạ ơn, tùy vào gia cảnh của mỗi gia đình, bà con không quên dâng lên thần Núi, thần Rừng các loại sản vật do chính tay họ chăn nuôi, sản xuất với tấm lòng đầy sự tôn nghiêm, thành kính. Sản vật dâng cúng các vị thần trong lễ tạ ơn có thể là dê, gà, bắp, gạo, rau rừng… Đó là thành quả lao động của bà con trong năm qua. Sau khi người đại diện thực hiện xong các nghi thức, tất cả các sản vật trên được nấu chín, chia đều cho từng gia đình tới tham gia hoặc tổ chức ăn mừng tại chỗ.

Lễ tạ ơn thần Núi, thần Rừng của người K'ho ở xã Sơn Điền, huyện Di Linh được thực hiện vào ngày đầu năm mới. Đồng bào nơi đây quan niệm rằng đó là ngày sạch nhất trong năm, trời đất linh thiêng, vạn vật sinh sôi nảy nở. Vị trí tổ chức nghi thức này được thực hiện ở bìa rừng, nơi có khí hậu trong lành, mát mẻ, đảm bảo sự thanh tịnh cho quá trình hành lễ. Người chịu trách nhiệm thực hiện các nghi thức trong lễ tạ ơn các vị thần là người có uy tín trong dòng họ, cộng đồng, được người dân nể trọng, có vai trò dẫn dắt điều hành toàn bộ sự trang nghiêm của buổi lễ. Trước khi thực hiện các nghi thức, người K'ho dựng lên ba cây nêu. Trên các cây nêu, bà con chia làm nhiều bậc để trang trí các họa tiết. Đây là các nghi thức truyền thống biểu tượng cho những sinh hoạt hằng ngày. Trên cây nêu còn có các bông tre xoắn thành chùm, tượng trưng cho bông lúa lớn, loại cây lương thực giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống của người K'ho Nộp ở xã Sơn Điền, huyện Di Linh.

Bà con quan niệm, cây nêu phần trên hướng thẳng lên trời, tượng trưng cho thần linh, phía giữa là tổ tiên và dưới gốc là con người. Người dân ở buôn Bờ Nơm, xã Sơn Điền tin rằng, cuộc sống cả buôn được như ngày nay là nhờ vào sự che chở và ban phước lành của thần Núi, thần Rừng. Năm nay, cà phê vừa thu hoạch xong, các vị thần đã ban cho bà con hai trận mưa lớn. Với người làm nông, đây là những cơn mưa quý được ví như vàng sau nhiều tháng khô hạn giải khát cho mùa màng. Trong lễ tạ ơn, bà con không quên cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, được thần Núi, thần Rừng che chở, ban cho phước lớn. Trong lời của thầy cúng, có thủ thỉ ước nguyện, cầu mong cho đôi chân của người dân buôn làng khỏe mạnh để đi gùi lúa, phát rẫy, làm nương, cầu cho đôi tay rắn rỏi để thu hoạch cà phê, gặt lúa…

Sau lễ cúng, tiếng khèn véo von, tiếng cồng chiêng lúc trầm khi bổng vang lên theo men say rượu cần chếnh choáng, mọi người trong buôn nắm tay nhau nhảy múa, hát hò quanh cây nêu và kể những chuyện trong quá khứ đầy tự hào về đồng bào mình. Tất cả tạo nên không khí rộn ràng, phấn chấn ngày đầu năm và kỳ vọng vào những vụ lúa mới đầy ắp các bồ, vụ thu hoạch cà phê bội thu, cho con ma rừng đừng về buôn quấy phá… Nghi lễ này của người K'ho Nộp còn thể hiện ở việc bảo tồn, tôn trọng thiên nhiên, giữ rừng, giữ đất, con người chung sống hòa thuận với cây cối, vạn vật xung quanh.

Theo già làng K'Hoa, người K'ho Nộp ở đây tin rằng, họ sinh sống khoẻ mạnh ở vùng đất này là nhờ có thần núi có tên là Bơ Nơm che chở. Thần Núi cai quản đất đai, nương rẫy của buôn làng. Người dân thờ cúng thần Núi sẽ được thần ban phước cho mùa màng bội thu, cây cối quanh năm xanh tốt, mọi người khỏe mạnh, chung sống thuận hòa. Thần Núi, thần Rừng và con người luôn gắn chặt với nhau qua một sợi dây huyền bí linh thiêng. Trải qua nhiều thay đổi, dẫu quy mô, nghi thức đã giản tiện hơn nhiều so với trước đây nhưng lễ cúng thần Núi Bơ Nơm vẫn được duy trì nhằm thể hiện nét đẹp văn hóa trong đời sống tâm linh của người K'ho trên vùng đất Nam Tây Nguyên.

Khắc Lịch

Các tin khác

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Sau 15 năm nghiên cứu chuyên sâu, những tư liệu về Điện Kính Thiên ngày càng được làm sáng rõ. Nhiều nhà khoa học nhận định, những tư liệu hiện có đã đủ cơ sở để tự tin phục dựng Điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực, công trình quan trọng bậc nhất của kinh đô Thăng Long xưa. Nếu hoàn thành, đây sẽ kỳ tích.

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Hàng loạt phát hiện mới về điện Kính Thiên từ đợt khai quật khảo cổ lần thứ 4 năm 2026 được công bố ngày 14/9, cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng,... điện Kính Thiên, giúp nhận diện tương đối đầy đủ về Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Ngày 5/9/2026, Masterise Group chính thức đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương. Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm, Miss World được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một điểm gặp gỡ đặc biệt giữa các nền văn hóa, những giá trị và chuẩn mực mang tầm quốc tế.

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nằm trong chuỗi chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, chiều 4/9, Hội đồng Lý luận Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề: “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và Mã văn hóa dân tộc”.

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đo kiểm phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Công ty TNHH MTV Truyền thông Viettel (Viettel Media) tổ chức lễ ký kết hợp tác chiến lược, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển và khai thác các nền tảng, dịch vụ nội dung số trong môi trường truyền thông hiện đại.