Người góp phần tôn vinh nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ

Đầu tháng 12-2017, nghệ thuật Bài Chòi đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Và, điều đó như tiếp thêm động lực cho gia đình bà Tuyết nỗ lực hơn để lưu giữ nghề làm quân bài độc đáo này...

Nghề làm bài tới, một loại bài để phục vụ cho thú chơi các loại bài dân gian, được gia đình bà Ngô Thị Tuyết (65 tuổi, ở thôn Địa Linh, xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, Thừa Thiên- Huế) gìn giữ suốt hàng trăm năm qua. Đầu tháng 12-2017, nghệ thuật Bài Chòi đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Và, điều đó như tiếp thêm động lực cho gia đình bà Tuyết nỗ lực hơn để lưu giữ nghề làm quân bài độc đáo này.

Những ngày cuối năm Đinh Dậu, căn nhà bà Tuyết nằm ở thôn Địa Linh, xã Hương Vinh, rộn ràng hơn khi nhiều thành viên trong gia đình hối hả sản xuất ra những bộ bài tới phục vụ thú chơi tao nhã của người dân vào dịp Tết đến, xuân về. Theo bà Tuyết, nghề làm bài tới ở Địa Linh có từ hàng trăm năm trước.

Tuy nhiên, do sản xuất bằng phương pháp thủ công, nhiều công đoạn rất vất vả nhưng thu nhập không được bao nhiêu nên từ rất nhiều hộ dân làm nghề, đến nay chỉ còn duy nhất gia đình bà Tuyết lưu giữ nghề độc đáo này.

Bà Tuyết cho biết, bộ bài tới ở Huế thường có 30 cặp quân bài và chia làm 3 pho gồm văn, vạn, sách và 3 cặp yêu. Trong đó pho văn gồm những quân bài như gối, trường hai, trường ba, voi, rún, sáu tiền, liễu, tám tiền, xe; pho vạn gồm các quân bài học trò, tám cẳng, ba đấu, xơ, quăn, nhọn, bông, thầy và pho sách gồm nọc đượng, nghèo, gà, gióng, dày, sáu hột, sưa, tám giây, đỏ mỏ. Ba cặp yêu gồm ông ầm, thái tử, bạch tuyết.

Bà Ngô Thị Tuyết, người lưu giữ nghề làm bài tới ở xứ Huế suốt hàng chục năm qua.
Bà Ngô Thị Tuyết, người lưu giữ nghề làm bài tới ở xứ Huế suốt hàng chục năm qua.

“Để nhớ các tên quân bài đã khó thì để làm nên các quân bài cho đủ bộ các khó gấp nhiều lần. Tuy nhiên, nhờ gia đình còn lưu giữ bản mộc in trăm năm tuổi do các cụ đi trước truyền lại nên việc in bài không còn khó khăn”, bà Tuyết nói.

Để làm nên một bộ bài tới tốn rất nhiều công đoạn và thời gian. Theo đó, bài tới sẽ được bà Tuyết in trên 2 khuôn, mỗi khuôn in 15 con bài và mỗi bộ phải đủ 60 con bài, trong đó khuôn đỏ in 3 quân bài ầm, tử, mỏ được chấm dấu son và khuôn đen in các quân bài không có dấu đỏ từ 6 tiền đến 6 hột. Để tiết kiệm chi phí, bà Tuyết nghĩ ra cách sử dụng muội than làm mực in.

“Bài được in bằng mộc bản trên giấy nên đòi hỏi người thợ phải có đôi tay khéo léo để mực in không bị nhem. Nếu trước đây gia đình thường dùng giấy dó để in các quân bài, phải gián thêm nhiều lớp giấy để con bài được cứng, bền, đẹp thì giờ chuyển sang in trên giấy roky và khâu in được cải tiến thành in lụa. Sau đó, bài được cho lên kệ cắt để cắt thành từng con một để cho ra sản phẩm hoàn thiện”, anh Huỳnh Tấn Hưng, con trai bà Tuyết nói về cách làm bài tới.

Hiện bình quân vào mỗi dịp cận Tết, gia đình bà Tuyết cho ra lò khoảng 10 ngàn bộ bài tới để cung ứng thị trường tỉnh nhà và ra các tỉnh lân cận còn lưu giữ loại hình bài chòi như Quảng Bình, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Nam, Phú Yên... Theo bà Tuyết, do đã gắn bó với nghề làm bài tới suốt hơn 50 năm qua nên dù giá bán bài tới hiện rất thấp, chỉ 3000 đồng/1 bộ nhưng bà không thể nào bỏ nghề này để chuyển sang làm nghề khác.

“Bài tới không chỉ để dùng đánh bài tới, mà còn dùng để chơi các loại bài dân gian khác như bài đôi, bài ghế, bài nọc, bài phu và phổ biến nhất là bài chòi. Đặc biệt hơn khi mới đây, vào đầu tháng 12-2017, nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ của Việt Nam đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại nên gia đình tôi rất vui mừng và tự hào. Điều này như tiếp thêm động lực để chúng tôi lưu giữ nghề làm bài tới đang có nguy cơ mai một này”, bà Tuyết chia sẻ.

Ông Trần Quốc Thắng, Chủ tịch UBND xã Hương Vinh cho biết, địa phương là vùng đất lưu giữ nhiều nghề truyền thống của xứ Huế phục vụ vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc như nghề đúc tượng ông Công, ông Táo; nghề làm bài tới... Tuy nhiên đến nay, vì nhiều lý do nên chỉ còn rất ít số hộ dân còn theo đuổi với nghề nên sản phẩm làm ra giảm nhiều so với các năm trước.

“Riêng nghề làm bài tới thì chỉ có duy nhất gia đình bà Ngô Thị Tuyết còn gắn bó với nghề. Trước nguy cơ mai một nghề độc đáo này, địa phương đã tuyên truyền, động viên các thành viên trong gia đình bà Tuyết bằng mọi cách phải giữ lấy nghề làm bài tới và truyền lại cho các thế hệ sau để không bị thất truyền”, ông Thắng cho hay.

Anh Khoa

Các tin khác

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.