Nghĩ trong mùa lễ hội

Với hàng ngàn đền chùa, miếu mạo, khu di tích… thì khó có ai mà đi hết được. Nhưng qua quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng như đi đến một số điểm để được "mục sở thị"… thì thấy rằng hầu như các địa chỉ của lễ hội ấy đã được sửa sang, nâng cấp rất nhiều bằng tiền của, công sức của Nhà nước và nhân dân. Diện mạo các điểm đến ấy đã khác hẳn. Đẹp hơn, hoành tráng hơn, thu hút nhiều du khách hơn...

Du khách đi đến lễ hội không vất vả cực nhọc như trước đây. Những chỗ nguy hiểm, có vực sâu thì được thiết kế bằng các cáp treo, tạo thuận lợi cho du khách nhẹ nhàng, khỏe khoắn hơn trong bước chân hành hương. Chẳng thế mà nhiều người nói, so với trước đây thì bây giờ, trong một mùa lễ hội đi đến được nhiều điểm hơn và thực sự có cảm giác như người âm với người dương gần nhau hơn. Ít thấy những cảnh đìu hiu, hoang phế. Chỗ nào cũng thấy nổi bật các gam màu đỏ rực, hồng tươi, vàng chóe từ đường nét mái đình mái chùa đến các bàn thờ, bức tượng, từ ngoài sân đến tiền sảnh, các bậc tam cấp đến cảnh quan vườn tược xung quanh. Tôi nhớ ngày xưa theo người lớn đến các đình chùa cứ thấy sợ sợ thế nào ấy, đi vào đó thấy không khí âm u ngỡ như đi vào cõi của ma quỉ, chết chóc. Còn bây giờ trái lại, cảm giác vui vẻ, thanh thản cứ luôn trào dâng. Một phần cũng do cảnh quan tươi tắn, ấm cúng nơi đây mang lại. Tuy nhiên cũng có không ít nhà chuyên môn lên tiếng về vấn đề này. Họ sợ rằng chúng ta làm biến dạng, mất gốc, chẳng khác gì phá hoại các di sản này, gây tổn thương đến ý nghĩa lịch sử và ý nghĩa giáo dục của nó. Đây là điều chúng ta cần chú ý và hết sức tránh, vì nó vi phạm vào những điều mang tính nguyên tắc. Quả thật có những đền chùa, miếu mạo được xây dựng từ cách đây hàng bốn, năm trăm năm, nhưng qua trùng tu, tôn tạo nó lại mang vẻ đẹp của thế kỷ XX, với các sai sót theo kiểu chữ "tác" đánh thành chữ "tộ"… Đó là chưa nói đến những biểu hiện mở rộng, nâng cao qui mô phạm vi của các điểm lễ hội với mục đích thương mại. Chẳng hạn: hầu hết các miếu mạo đền chùa, sau khi trùng tu, tôn tạo thì số lượng các bàn thờ tăng lên rất nhiều. Tôi đã chứng kiến một ngôi chùa ở gần nhà tôi ở: Ngày trước, khi chùa chưa được sửa sang, mồng một ngày rằm tôi thường ra thắp hương thì thấy chỉ có thờ các vị Tam bảo, thờ quan văn, quan võ, đức thánh hiền… ước chừng chưa đầy chục nơi thờ. Sau khi trùng tu nâng cấp thì thấy có rất nhiều bàn thờ, thờ vô số thần, nằm la liệt từ ngoài cổng vào, từ thờ Đức Thánh Trần đến ông Hoàng Bảy, ông Hoàng Mười, từ thờ Ngũ hổ đến Sơn Trang, cậu bé, cô bé… đến một hòn non bộ được đặt trong bể nước có mấy chú cá cảnh bơi lội cũng thành nơi thắp hương để thờ thần thủy cung. Có những chỗ du khách chỉ biết đặt tiền lễ, chắp tay vái vội rồi đi chứ cũng chẳng biết vị thần ấy là ai. Các vị thần là danh nhân lịch sử với các vị thần của các truyền thuyết cổ tích cứ lẫn lộn ngồi bên nhau. Có những chỗ các "bàn" thờ được hình thành rất ngẫu hứng. Cứ vài ba viên đá chụm vào, có mấy cây hương cắm xiên xẹo, có mấy đồng tiền kẹp vào, thế là người trước người sau cứ thế mà thắp hương đặt lễ. Trông những chỗ thờ ấy thật cám cảnh và có phần phản cảm. Bày ra nhiều bàn thờ, nhiều chỗ thờ như vậy không ngoài mục đích thương mại hóa các điểm đến này.

Một thực tế khác đang được nhiều người chú ý và có những ý kiến khác nhau là việc hình thành các khu trồng cây lưu niệm trong các khu di tích này. Những nơi có nghiên cứu, có qui hoạch, việc trồng cây lưu niệm gây ấn tượng đẹp về văn hóa. Nhưng có những nơi việc làm này xem ra có phần tùy hứng, nhìn vào vườn cây cũng có thể nhận ra là nó được trồng theo "nhiệm kì": Các vị lãnh đạo mới lên được trồng ở những chỗ mới hơn, đẹp hơn. Số lượng các đồng chí trồng cây lưu niệm nhiều quá, có chỗ rất nhiều cây mang tên các đồng chí có chức vụ cấp Vụ, Cục. Do quá nhiều như thế cho nên có khi vị trí thứ tự không được tính toán kĩ, lại có tình trạng trồng nhiều chăm ít nên có cây của vị này thì xum xuê xanh tốt, cây của vị nọ thì còi cọc, chậm phát triển, từ đó mà người ta có những câu đàm tiếu không hay. Thiết nghĩ trong khu di tích, nếu có trồng cây lưu niệm thì cũng nên chú ý cân nhắc, chỉ nên dành cho những đồng chí lãnh đạo cấp cao nhất và thực sự có uy tín, có dấu ấn ở trung ương cũng như ở địa phương. Bên cạnh những đồng chí lãnh đạo, cũng nên có những vị trí trồng cây lưu niệm cho những nhà hoạt động khoa học, văn hóa, xã hội tài năng lỗi lạc, có cống hiến lớn cho đất nước. Có như thế thì vườn cây lưu niệm mới thực sự tạo thêm cảnh quan đẹp cho khu di tích

Phạm Văn Thạch

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.