Ngày dân số thế giới 11/7: Cảnh báo mức sinh tăng trở lại ở nhiều địa phương còn khó khăn

Sinh con thứ 3, con thứ 4 giờ đã không còn hiếm tại nhiều gia đình, ở nhiều vùng miền khác nhau. Theo Tổng cục Dân số và Kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ) - Bộ Y tế, sau gần 50 năm nỗ lực, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế vào năm 2006 với tổng tỷ suất sinh (TFR) = 2,09 con/phụ nữ và duy trì mức sinh thay thế trong 15 năm qua.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, đang có tình trạng mức sinh cao và tăng trở lại ở một số tỉnh, TP, có nơi rất cao trên 2,5 con/phụ nữ. Tình trạng chẩn đoán giới tính thai nhi vẫn diễn ra, khiến chênh lệch mức sức trẻ trai/trẻ gái đang kéo theo nguy cơ thiếu phụ nữ trong tương lai.

Tư tưởng có con trai nối dõi còn rất nặng

Dù kinh tế không khá giả nhưng vì là con trưởng của dòng họ, vợ chồng anh Nguyễn Văn D (Hưng Yên) vẫn quyết định sinh con thứ 4 với hy vọng có mụn con trai. “Nuôi 4 đứa trẻ trong thời buổi này là rất vất vả với vợ chồng tôi, nhưng cả họ chỉ trông mong vào tôi có người nối dõi, nên dù khó khăn, eo hẹp về kinh tế, chúng tôi cũng muốn có thằng cu”, anh D chia sẻ.

Theo vợ anh D, nếu đứa thứ 4 là con gái, có khi chị vẫn phải sinh con thứ 5. Tư tưởng có con trai nối dõi đã “ăn sâu, bén rễ” trong nhiều gia đình, nên việc sinh con thứ 3, thứ 4 hiện không còn hiếm.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Dân số, hiện tượng mức sinh không đồng đều giữa các vùng, miền và các tỉnh, thành phố, đặc biệt tại một số nơi điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, chưa phát triển, mức sinh vẫn cao, thậm chí rất cao, trên 2,5 con.

Trong 6 vùng kinh tế - xã hội, có 4/6 vùng có mức sinh cao trên mức sinh thay thế (trung du miền núi phía Bắc là 2,41 con, Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung là 2,31 con, Tây Nguyên 2,41 con, Đồng bằng sông Hồng 2,34 con); 2/6 vùng còn lại thì dưới mức sinh thay thế (Đồng bằng sông Cửu Long là 1,82 con, Đông Nam Bộ là 1,62 con). Chênh lệch giữa mức sinh vùng cao nhất (Trung du miền núi phía Bắc - Tây Nguyên) và vùng thấp nhất (Đông Nam Bộ) là 0,79 con.

 Có sự khác biệt mức sinh rõ rệt giữa khu vực nông thôn – thành thị; mức sinh tại khu vực nông thôn hiện vẫn còn cao (TFR=2,29 con). Chênh lệch mức sinh giữa nông thôn – thành thị ở mức 0,41 con.

Bà Đặng Quỳnh Thư, Vụ trưởng Vụ Quy mô Dân số và KHHGĐ (Tổng cục Dân số) cho biết, có đến 33/63 tỉnh/TP, phần lớn là những địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội còn rất khó khăn, có mức sinh trên 2,2 con, thậm chí nhiều tỉnh/TP mức sinh còn rất cao trên 2,5 con; 21 tỉnh/TP có mức sinh dưới 2,0 con và chỉ có 9 tỉnh/TP có mức sinh xung quanh mức sinh thay thế (từ 2,0 đến 2,2 con).

Chênh lệch mức sinh giữa nơi cao nhất (Hà Tĩnh với TFR = 2,97 con) và nơi thấp nhất (TP Hồ Chí Minh với TFR = 1,35 con) là 1,62 con. Theo bà Thư, đáng chú ý, tại một số nơi trước đây đã đạt mức sinh thay thế, nay tăng rất cao trở lại như: Tuyên Quang từ 2,05 con (năm 2008) lên 2,51con (năm 2019); Phú Thọ từ 1,99 con (năm 2007) lên 2,57 con (năm 2019); Nam Định từ 1,76 con (năm 2012) lên 2,74 con (năm 2019); Hải Dương từ 1,95 con (năm 2017) lên 2,48 con (năm 2019)...

Một số tỉnh/TP thuộc vùng mức sinh thay thế có mức sinh biến động tăng cao trên 2,2 con vào năm 2020 như: Hà Nội, Quảng Ninh, Bình Định, Bình Phước. “Mức sinh cao đã tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm, chăm sóc sức khỏe nhân dân, vấn đề giáo dục... Việt Nam có hơn một nửa số tỉnh có mức sinh cao với quy mô dân số chiếm khoảng 40% dân số cả nước, không nên để mức sinh quá cao trong bối cảnh kinh tế - xã hội ở những tỉnh này còn nhiều khó khăn”, bà Thư nhấn mạnh.

anh 8.jpg -0
Nhân viên y tế tuyên truyền các biện pháp tránh thai.

Lo ngại mất cân bằng giới tính

Mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) tại Việt Nam luôn ở mức trên 110 trẻ trai/100 trẻ gái sinh ra sống từ năm 2006 đến nay. Theo nhận định của Tổng cục Dân số, tình trạng MCBGTKS ở Việt Nam vẫn còn diễn biến phức tạp, tỷ số giới tính khi sinh (TSGTKS) có xu hướng lan rộng. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2018, tỷ số giới tính khi sinh là 114,8 trẻ trai/100 trẻ gái sinh ra sống, năm 2019 giảm còn 111,5; đến năm 2020 tăng lên mức 112,1.

Năm 2020, 5/6 vùng kinh tế - xã hội ở Việt Nam đang phải đối mặt với vấn đề MCBGTKS, chỉ có Tây Nguyên ở mức cân bằng với TSGTKS 106, còn vùng đồng bằng sông Hồng vẫn là khu vực xảy ra tình trạng MCBGTKS ở mức cao nhất (113,6). MCBGTKS xảy ra ở cả thành thị và nông thôn.

“MCBGTKS sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng như tình trạng dư thừa số lượng nam giới so với nữ giới ở độ tuổi trưởng thành, gây khó khăn trong việc tìm kiếm bạn đời; việc gia tăng TSGTKS dẫn đến nguy cơ tăng thêm sự bất bình đẳng giới, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết, tình trạng bạo hành, buôn bán phụ nữ và trẻ em gái có nguy cơ tăng lên”, bà Đỗ Thị Quỳnh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Cơ cấu và Chất lượng dân số, Tổng cục Dân số nhấn mạnh.

Để giải quyết cả hai vấn đề mức sinh cao và MCBGTKS, theo đại diện Tổng cục Dân số, cần phải đẩy mạnh thực hiện 4 giải pháp gồm: Truyền thông nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi đối với công tác kiểm soát MCBGTKS; xây dựng, thử nghiệm và thực hiện các chính sách khuyến khích hỗ trợ; nâng cao hiệu lực thực thi những quy định của pháp luật về kiểm soát MCBGTKS; đẩy mạnh các hoạt động hợp tác quốc tế. Đặc biệt là tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm việc sử dụng công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi. 

Theo Tổng cục Dân số, để đạt được các mục tiêu về mức sinh cho dù là giảm sinh hay duy trì mức sinh, các địa phương cần phải đẩy mạnh cung cấp dịch vụ KHHGĐ nhằm tăng tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai. Đồng thời tập trung vận động không kết hôn và sinh con quá sớm, không sinh quá dày và không sinh nhiều con. Ngành dân số cấp cơ sở cần đẩy mạnh vận động các cặp vợ chồng đã sinh hai con và có ý định sinh thêm con hãy dừng ở hai con để nuôi, dạy cho tốt.

Trần Hằng

Các tin khác

Khách nước ngoài thích thú tham quan nơi lưu giữ nghề dệt thổ cẩm của bà con dân tộc thiểu số.

Nam Đà tập trung phát triển con người có lối sống tốt đẹp

Với tổng kinh phí hơn 5,8 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã Nam Đà (Lâm Đồng) đang tập trung triển khai các nhiệm vụ xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, đồng thời hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, tạo dựng môi trường sinh hoạt văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Phía sau chuyện một tháng 3 lần phường ven kênh cảnh báo về triều cường

Phía sau chuyện một tháng 3 lần phường ven kênh cảnh báo về triều cường

Thời điểm này thời tiết ở khu vực TP Hồ Chí Minh đã bước vào mùa khô, các trận mưa lớn gây ngập đã giảm mạnh nhưng chỉ trong vòng 1 tháng trở lại đây, Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường An Hội Tây đã 3 lần phải phát đi khuyến cáo về tình trạng triều cường dâng cao gây nguy cơ ngập, lụt trên địa bàn…

Lan tỏa những công dân số tích cực

Lan tỏa những công dân số tích cực

Từ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp ý xây dựng pháp luật trên nền tảng số đến hướng dẫn người khiếm thị ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), những công dân số tiêu biểu đang góp phần đưa chuyển đổi số vào đời sống bằng những việc làm thiết thực.

Chủ động phòng bệnh, vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn

Chủ động phòng bệnh, vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn

Ngày 14/11, tại TP Hồ Chí Minh, Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp tổ chức “Ngày hội Sức khỏe Gia đình” với chủ đề “Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn”. Chương trình hướng đến mục tiêu đưa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân, đặc biệt là những nhóm đối tượng còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Không chỉ là “lá phổi xanh” của Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà còn là mái nhà của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm, là điểm dừng chân của các loài chim di cư và vùng biển giàu nguồn lợi tự nhiên. Thế nhưng, những chiếc bẫy cùng với hoạt động săn bắt chim, thú và các phương thức khai thác thủy sản tận diệt vẫn đang đặt ra nguy cơ đối với hệ sinh thái đặc biệt này.

Báo cáo viên truyền đạt nội dung liên quan đến trợ giúp pháp lý về công tác phòng chống ma túy.

Đưa trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân

Vừa qua, UBND phường Duy Tiên phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về trợ giúp pháp lý liên quan đến công tác phòng chống ma túy.

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Không chỉ tuần tra, xử lý các đối tượng sử dụng súng tự chế, bẫy và những phương tiện tận diệt để săn bắt động vật hoang dã, lực lượng Công an ở Lâm Đồng còn chủ động phối hợp với kiểm lâm, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung tay bảo vệ các loài động vật rừng.

Xã Nam Đà bàn giao bò, dê sinh sản để hỗ trợ các gia đình trong diện được thụ hưởng.

Nam Đà đa dạng hóa sinh kế, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Với phương châm hỗ trợ đúng đối tượng, sát điều kiện sản xuất và khả năng của từng hộ dân, xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng đang tập trung triển khai nhiều mô hình phát triển sản xuất, tạo sinh kế ổn định, từng bước nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo.

Những kỳ vọng mới của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng TP Đà Nẵng

Những kỳ vọng mới của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng TP Đà Nẵng

Trong bối cảnh tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đang trở thành xu thế tất yếu, Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng (BV và PTR) TP Đà Nẵng đứng trước những cơ hội phát triển mới. Không chỉ thực hiện tốt vai trò tổ chức huy động, quản lý và điều phối nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), Quỹ đang hướng đến mở rộng các nguồn thu từ dịch vụ hấp thụ, lưu giữ các-bon rừng, góp phần tạo dựng nền tảng tài chính lâm nghiệp bền vững, đồng hành cùng thành phố trên hành trình phát triển kinh tế xanh.

Trao sinh kế, tiếp sức người dân Nam Đà vươn lên thoát nghèo

Trao sinh kế, tiếp sức người dân Nam Đà vươn lên thoát nghèo

Không chỉ hỗ trợ trước mắt, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2026 đang từng bước tạo sinh kế, mở ra cơ hội để người nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn xã Nam Đà (Lâm Đồng) chủ động phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống.

Dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước để lựa chọn thực phẩm phù hợp

Dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước để lựa chọn thực phẩm phù hợp

Việt Nam có khoảng 8 triệu người mắc đái tháo đường, nhưng tới 62,6% trường hợp chưa được chẩn đoán. Người Việt tiêu thụ nhiều muối, thịt, đồ uống có đường, ít ăn rau xanh, trái cây… làm gia tăng các yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm, trong đó có đái tháo đường, tim mạch, ung thư…