“Ngành hưởng lợi số 1” sẽ ra sao khi không có TPP?

Với kỳ vọng là ngành được hưởng lợi nhiều nhất khi TPP hình thành, viễn cảnh không có TPP cũng trở nên đáng sợ nhất đối với dệt may.

Ngoài việc không còn cơ hội mở rộng thị trường, kém hấp dẫn trong thu hút đầu tư, thì dệt may Việt Nam còn phải chuẩn bị cho một kịch bản khác là chính sách thương mại của Mỹ dưới thời ông Donald Trump sẽ không còn như cũ, trong khi đây là thị trường xuất khẩu số 1 của chúng ta hiện nay.

Theo báo cáo chuyên đề về TPP của Bộ Công Thương gửi Quốc hội tại kỳ họp cuối cùng của Quốc hội 13 (tháng 3/2016), riêng với dệt may, gần 95% số dòng thuế sẽ hoặc là được xóa bỏ hoàn toàn, hoặc là giảm mạnh với mức từ 35 đến 50%. 

Mức giảm này tương ứng với 63,5% tổng tiền thuế nhập khẩu mà Mỹ thu vào đối với hàng dệt may của ta (quy về giá trị, tương đương 1,1 tỷ USD trên tổng số thuế nhập khẩu Mỹ thu năm 2014 đối với dệt may Việt Nam, so với tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may vào Mỹ là 10 tỷ USD).

Không chỉ nhắm tới Mỹ, nếu có TPP, các đối tác thương mại hàng đầu khác như Nhật Bản, Canada... cũng sẽ có các ưu đãi. Với TPP, dệt may Việt Nam đã đạt được mở cửa thị trường nhanh hơn so với lộ trình dài trong các FTA ASEAN – Nhật Bản và Việt Nam – Nhật Bản. Với Canada, hầu hết các mặt hàng xuất khẩu của ta đều được hưởng thuế 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực hoặc sau 3 năm như nông sản, thủy sản, dệt may...

Quy tắc xuất xứ “từ sợi trở đi” trong TPP cũng là một thỏi nam châm thu hút đầu tư nước ngoài vào dệt may ở Việt Nam. Bằng chứng là một làn sóng FDI vào dệt may đã xuất hiện trong những năm 2014, 2015 với con số lần lượt là 1,4 tỷ USD và hơn 2 tỷ USD - con số kỷ lục. 

Theo Hiệp hội Bông Sợi Việt Nam, phần lớn vốn FDI đổ vào các cụm dự án liên hoàn, từ sản xuất sợi, dệt nhuộm, hoàn tất vải và may xuất khẩu, nhằm tận dụng quy tắc xuất xứ. 

Dệt may Việt Nam có nhiều vấn đề phải tính toán trong bối cảnh thay đổi hiện nay.
Dệt may Việt Nam có nhiều vấn đề phải tính toán trong bối cảnh thay đổi hiện nay.

Năm 2016, theo thống kê của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), vốn FDI vào dệt may trong 5 tháng đầu năm vẫn đạt khoảng 500 triệu USD, nhưng rõ ràng đã chậm lại nhiều so với đột biến của năm trước. Quy tắc này cũng được kỳ vọng sẽ khiến các DN trong nước đầu tư nhiều hơn vào dệt, sợi để chủ động nguồn nguyên liệu, thay vì phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc.

Vậy dệt may sẽ ra sao nếu không có TPP? Hiện nay, nhiều người có xu hướng nhìn ngược lại để an ủi “cơ hội không đến thì thách thức cũng không”. Tập đoàn Dệt may Việt Nam trích ý kiến “một đại diện của Vitas” cho rằng: “TPP có đạt thỏa thuận hay không cũng không ảnh hưởng đến dệt may Việt Nam, đặc biệt là xuất khẩu sang Mỹ, bởi hiện đây đã là thị trường xuất khẩu số 1 của chúng ta”. 

Tuy nhiên, nếu có TPP, thì lượng và chất của vị trí số 1 đó sẽ có khác biệt đáng kể. Mặt khác, quan điểm này có thể chủ quan, bởi vì TPP chưa phải toàn bộ câu chuyện. 

Quan trọng hơn là chính sách thương mại dưới thời ông Donald Trump. Với quan điểm chống tự do thương mại, ông này đã nhiều lần “đe dọa” sẽ nâng thuế đối với hàng hóa từ Trung Quốc và Mexico; nên không thể loại trừ khả năng thuế sẽ bị nâng lên đối với cả hàng hóa từ các thị trường khác, bao gồm Việt Nam. Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan, trong một trao đổi với CAND, đã cảnh báo không nên xem thường diễn biến này, bởi Mỹ là thị trường không dễ thay thế.

Tuy vậy, cũng có quan điểm cho rằng, kể cả khi TPP được thông qua, Việt Nam cũng chưa thể hưởng lợi ngay do vướng quy tắc xuất xứ, nên diễn biến hiện nay cho Việt Nam thêm thời gian để bù đắp những thiếu hụt về tỷ lệ nội địa hóa. 

Trao đổi với Báo CAND, TS Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cũng đánh giá: Do sự chuẩn bị chưa kỹ, nên cơ hội mà Việt Nam có được từ các FTA không phải là cơ hội của người dân Việt Nam, mà trở thành cơ hội của nước ngoài. Bằng chứng là thị trường bán lẻ bị thôn tính, thị trường ôtô bị thôn tính và có thể là dệt may, nếu có TPP.

“Kịch bản tốt nhất là hội nhập đồng thời với cải cách mạnh mẽ trong nước. Nếu không, thì phải giảm tốc độ cả 2, để những lợi ích có được là thực chất” – ông Nguyễn Đình Cung nêu quan điểm. 

TPP giúp Việt Nam có thêm cơ hội, nhưng không giúp cải tạo nền tảng nền kinh tế, nên dù vắng TPP, “khó khăn theo nghĩa bản chất là không có”. Ông Cung cho rằng tăng trưởng “ảo” mà TPP đem lại từ cơ hội thị trường, cơ hội đầu tư “làm chậm đi sự hối thúc, giảm đi áp lực của cải cách - mà Việt Nam rất cần sự thay đổi ấy, cần hơn rất nhiều so với các cơ hội xuất khẩu”.

Ngoài đe dọa về thị trường, việc không có TPP còn mang đến một mối lo khác là các nhà đầu tư nước ngoài sẽ rút khỏi Việt Nam. Cả nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan và TS Nguyễn Đình Cung đều nhất trí đây là khả năng cần tính đến. 

Tuy Hãng tin Nikkei của Nhật hồi tháng 8 có đưa tin từ Hong Kong về việc lãnh đạo Tập đoàn Texhong (một trong những nhà cung cấp sợi hàng đầu thế giới và cũng là nhà đầu tư nước ngoài về dệt may lớn nhất Việt Nam) khẳng định dù không có TPP vẫn sẽ tiếp tục đầu tư và mở rộng đầu tư vào Việt Nam, do những lợi thế về giá nhân công, giá điện và vị trí địa lý. Tuy nhiên, không thể phủ nhận việc không có TPP, sức hút đầu tư của Việt Nam giảm đi rõ rệt.

Vũ Hân

Các tin khác

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

Cây dừa từ lâu gắn bó với đời sống kinh tế, văn hóa và sinh kế của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với Vĩnh Long, đây không chỉ là cây trồng có giá trị kinh tế mà còn là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Thông tin về sản phẩm được ghi nhận qua từng khâu sản xuất, vận chuyển và phân phối nhưng còn phân tán, thiếu kết nối. Thực trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ Quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, có hiệu lực 1/1/2027 tạo cơ sở xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia thống nhất, kết nối thông tin và nâng cao hiệu quả truy xuất toàn chuỗi cung ứng.

TP Hồ Chí Minh công bố chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, khởi động chuỗi hoạt động kích cầu mua sắm dịp cuối năm.

TP Hồ Chí Minh khởi động mùa mua sắm ưu đãi hơn 270 tỷ đồng

Tối 11/11, tại Công viên Lam Sơn (phường Sài Gòn), UBND TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ công bố Chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, chính thức khởi động chuỗi hoạt động kích cầu tiêu dùng quy mô lớn dịp cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán 2027.

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, thời gian tới, cơ quan này sẽ tập trung hoàn thiện và tổ chức thực thi đồng bộ khung pháp lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Sáng 10/11, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”. Hội thảo thu hút sự tham dự của đại diện các sở, ngành, hiệp hội doanh nghiệp cùng đông đảo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và xuất nhập khẩu.

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

Ngày 9/11, UBND TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành kế hoạch triển khai Chương trình liên kết phát triển hệ sinh thái mua sắm - tiêu dùng - dịch vụ và kích cầu tổng thể giai đoạn 2026 - 2030, mang thương hiệu “Vibrant HCMC”, với thông điệp “TP Hồ Chí Minh - Sống động từng trải nghiệm”.

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Là địa phương có khối lượng nhà, đất dôi dư lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, Vĩnh Long tập trung nhiều giải pháp, phương án sử dụng, sớm đưa toàn bộ cơ sở nhà, đất đủ điều kiện vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực công, hạn chế thất thoát, lãng phí.

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang có địa bàn rộng, tuyến biên giới có địa hình phức tạp, có cả đường bộ, đường sông và vùng biển khiến công tác phòng, chống buôn lậu có lúc, có nơi còn gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng thường thay đổi phương thức hoạt động, chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua nhiều khâu nhằm né tránh kiểm tra, gây khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc và làm rõ vai trò của từng đối tượng…

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

Với lượng truy cập trong tháng 10/2026 tăng 19,4% so với tháng trước, website quảng bá du lịch quốc gia vietnam.travel đã vượt qua website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á, chỉ sau Singapore. Kết quả này ghi nhận sức hút ngày càng tăng của du lịch Việt Nam trên môi trường số, đồng thời cho thấy hiệu quả bước đầu của quá trình đổi mới, nâng cấp vietnam.travel trở thành nền tảng quảng bá, xúc tiến và kết nối dịch vụ du lịch toàn diện dành cho du khách quốc tế.

Tạo cực tăng trưởng mới cho ngành du lịch TP Hồ Chí Minh

Tạo cực tăng trưởng mới cho ngành du lịch TP Hồ Chí Minh

Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu cả nước sẽ thu hút 45-50 triệu khách du lịch quốc tế, riêng TP Hồ Chí Minh dự kiến sẽ đón 20 triệu khách du lịch quốc tế vào năm 2030. Do đó TP Hồ Chí Minh đang đứng trước thách thức phát triển hạ tầng, không gian phục vụ du lịch, nghỉ dưỡng nhằm thu hút và giữ chân du khách trong nước và quốc tế…

Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường

Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường

Phát triển chăn nuôi phải gắn với việc bảo vệ môi trường. Đây là nội dung Diễn đàn “Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên” do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk và các đơn vị chức năng tổ chức sáng ngày 6/11 tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.