- Thanh tra tình trạng kinh doanh "thuốc thúc chín" hoa quả ở miền Bắc
- Kiểm tra việc sử dụng hóa chất ép chín trái cây siêu tốc
Với nhận thức rằng đây là thông tin sai lầm, gây bất lợi tới lĩnh vực trồng trọt và chế biến nông sản nói riêng, ảnh hưởng cả tới hình ảnh ngành Nông nghiệp nói chung, cuối tháng 12 vừa qua Hiệp hội Doanh nghiệp Nông nghiệp Trang trại Nông thôn VN và Hội Doanh nghiệp Hàng VN Chất lượng cao đã tổ chức buổi toạ đàm khoa học nhằm làm rõ các ứng dụng của hợp chất sinh học ethephon trong việc nuôi trồng cây trái nông sản; giải đáp rõ hơn cho người tiêu dùng cũng như gỡ khó cho các doanh nghiệp chế biến nông sản.
Ông Nguyễn Công Tú, Chi cục phó Chi cục Bảo vệ thực vật Đồng Nai cho rằng, các cơ quan truyền thông nói trái mít sử dụng thuốc “cực độc” để ép chín là không đúng sự thật, gây hoang mang dư luận và làm thiệt hại lớn cho nông dân trồng mít tại Đồng Nai. Chất mà một số nông dân, thương lái sử dụng làm mít nhanh chín là hoạt chất ethephon. Chất này được cấp phép sử dụng phun xịt cho một số loại cây trồng để kích thích ra hoa, đậu trái.
GS.TS NGND Nguyễn Quang Thạch, Chủ tịch Hội đồng khoa học của Viện Sinh học nông nghiệp - Đại học Nông nghiệp HN khẳng định: Từ lâu các nước trên thế giới đã sử dụng rộng rãi ethephon cả trong và sau thu hoạch để kích thích sự chín đều và đồng loạt của các loại quả, tạo điều kiện cho công nghệ sau thu hoạch. Ethephon hay còn có các tên khác là ethrel, bromeflor, arvest… có rất nhiều ứng dụng để điều khiển quá trình sinh trưởng của cây và trái chứ không chỉ gói gọn trong việc kích thích ra mủ trên cây cao su như một số cơ quan truyền thông đã đưa tin.
 |
| Thu hoạch sầu riêng tại một nhà vườn ở Đồng Nai. |
Ở nước ta, ethephon được phép sử dụng trong phân bón và điều này được ghi rõ trong Danh mục các chất điều tiết sinh trưởng được phép sử dụng trong phân bón ban hành kèm theo Thông tư số 36 ngày 24-6-2010 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT.
GS.TS Nguyễn Quang Thạch cho biết thêm, cách đây 20 năm, để thúc đẩy sự phát triển của ngành Nông nghiệp, Nhà nước đã cho tiến hành dự án “Chuyển giao sản xuất thử nghiệm và ứng dụng chế phẩm ethephon từ CHLB Nga vào Việt Nam”.
Dự án được giao cho Viện Sinh học nhiệt đới thuộc Trung tâm Khoa học tự nhiên và công nghệ Quốc gia thực hiện. Một loạt các đơn vị trong nước đã tham gia thực hiện dự án này như Trường ĐH Nông nghiệp 1 Hà Nội; Vườn cây ăn trái ở huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai; Trung tâm Khuyến nông và Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Bình thuận; Viện Nghiên cứu nông nghiệp Miền Nam; Công ty Thuốc sát trùng Việt Nam; Trung tâm Nghiên cứu khuyến nông; Viện Nghiên cứu cao su Việt Nam; Nông trường cao su Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk…
Kết quả nghiên cứu của dự án được Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao và cho phép triển khai ứng dụng, với các ứng dụng chính là sử dụng ethephon để điều khiển quá trình ra hoa kết trái của cây trồng theo ý muốn của nhà nông. Mục đích nhằm rải vụ và nghịch vụ các loại cây trái, tránh trái cây chín tập trung trong một thời gian quá ngắn, thất thoát nhiều và bị rớt giá; phục vụ cho xuất khẩu quanh năm như xoài, nhãn, thanh long…
Hoạt chất này cũng cần sử dụng hiệu quả cho công nghệ sau thu hoạch, tạo ra sản phẩm đẹp, đồng đều, chống thất thoát, chất lượng tốt đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Như vậy, bước đầu có thể loại bỏ lo ngại về tác hại của ethephon gây ra trong quá trình rấm chín trái cây.
Để người tiêu dùng hiểu rõ hơn về đặc tính sinh hóa cũng như các công dụng của ethephon trên cây trồng và yên tâm khi sử dụng các loại trái cây làm chín bằng chất này, kết quả nghiên cứu của GS.TS Nguyễn Quang Thạch cũng thể hiện, ethephon dễ hòa tan trong nước, ít độc với người và gia súc. Gặp nước, ethephon chuyển thành ethylen - một hormon thực vật giữ vai trò chính trong quá trình chín của cây trồng và nông sản. Khi phun vào cây, quả, ethephon xâm nhập vào tế bào, bị nước có trong tế bào phân hủy thành ethylen. Ethylen tồn tại ở dạng khí, được đưa vào ứng dụng đại trà nhanh nhất, đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Khác với các chế phẩm hóa học khác, ethylen không gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng vệ sinh nông sản và môi trường. Do đó ethylen là một chất điều tiết sinh trưởng hợp thời được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp.
Khoa học đã chứng minh được tác động của ethylen đến các quá trình sinh trưởng khác nhau của cây trồng như sự phát triển và chín của quả; kích thích sự tiết nhựa như với cây cao su; ức chế sinh trưởng, sự ngủ nghỉ của củ giống và hạt giống; sự phân hóa, sinh trưởng của rễ cây; sự rụng lá; sự ra hoa, sự phân hóa giới tính của hoa… Đồng thời, ethephon không liên kết chặt chẽ trong mô cây trồng. Chất này có thể được loại bỏ dễ dàng bằng cách rửa.
Do đó, dù là trái cây hay rau củ, nên rửa sạch trước khi sử dụng. Chỉ cần các nhà vườn và thương lái sử dụng sản phẩm ethephon có thương hiệu và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng đúng giai đoạn sẽ cho những loại trái chín đều, đẹp mắt và an toàn.
Đồng ý với quan điểm trên, ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch HĐQT Công ty Vinamit cho rằng, phát triển nông nghiệp hiện đại không thể thiếu những ứng dụng của công nghệ sinh học. Trong ngành chế biến nông sản, không ai có thể chờ từng trái cây chín rồi mới đưa vào sản xuất, nhất là các loại trái rất khó chín đều như mít, sầu riêng, chuối…
