Đưa công nghệ vào phòng, chống thiên tai
Thực hiện Kết luận số 36-KL/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước; những năm qua, TP Huế đã từng bước cụ thể hóa các mục tiêu bằng hệ thống chương trình, kế hoạch, đề án và các dự án đầu tư cụ thể.
Một trong những điểm nổi bật trong quá trình triển khai Kết luận số 36-KL/TW tại Huế là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quan trắc, dự báo, cảnh báo thiên tai. Đến nay, thành phố đã hình thành mạng lưới gồm 52 trạm đo mưa tự động, 3 máy đo gió bão, 8 trạm giám sát ngập lụt, 4 trạm quan trắc mực nước bổ sung trên sông Hương và sông Bồ cùng 6 trạm khí tượng thủy văn ven biển...
Dữ liệu được tích hợp trên các nền tảng số, kết nối với Hue-S, giúp cơ quan chức năng và người dân có thể theo dõi diễn biến mưa, lũ, mực nước theo thời gian thực. Đến nay, TP Huế đã thí điểm lắp đặt nhiều còi hú công suất lớn với bán kính hữu dụng khoảng 5 km, phục vụ cảnh báo người dân khi có bão, mưa lớn, ngập lụt.
Cùng với đó, khoảng 100 camera từ hệ thống của Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh TP Huế được chia sẻ cho lực lượng phòng, chống thiên tai, giúp giám sát các vị trí xung yếu, thường xảy ra ngập lụt như khu vực Đập Đá, cầu Lòn, hai bờ sông Hương; đồng thời kết nối với dữ liệu camera tại các hồ chứa thủy lợi, thủy điện.
Công nghệ cũng đang làm thay đổi cách thức thông tin, cảnh báo đến cộng đồng. Trước các đợt mưa lũ, thông tin cảnh báo sớm được chủ động phát đi trước từ 48 - 72 giờ. Hue-S hiện có hơn 900.000 tài khoản đăng ký; Fanpage HueIOC có hơn 162.000 người theo dõi và Zalo HueIOC có hơn 100.000 người quan tâm. Các lớp dữ liệu về hồ chứa, di dời, sơ tán dân, mực nước, lượng mưa, ngập lụt, bản đồ cảnh báo sạt lở đất, bản đồ ngập lụt hay các vị trí dừng, đỗ phương tiện khi xảy ra lũ đã từng bước được tích hợp lên hệ thống GIS-Hue.
Cùng với hệ thống quan trắc tại chỗ, Huế còn triển khai nghiên cứu về diễn biến lũ, hành lang thoát lũ, sạt trượt đất đá và cảnh báo sớm sạt lở. Việc kết hợp giữa dữ liệu thực tế, mô hình dự báo và công nghệ viễn thám đang mở ra khả năng quản trị thiên tai theo hướng ngày càng chủ động, khoa học và hiệu quả hơn.
Đảm bảo sinh kế lâu dài của người dân
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế, trên địa bàn hiện có 56 hồ chứa thủy lợi và 13 hồ chứa thủy điện. Các công trình được quản lý, vận hành đa chức năng, vừa phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước, vừa tham gia điều tiết nguồn nước, phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.
Trong đó, Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền là ba hồ chứa lớn có vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước trên lưu vực sông Hương. Tổng dung tích của ba hồ khoảng 1,8 tỷ m³; trong đó khoảng 1,2 tỷ m³ tham gia vận hành điều tiết lũ. Trong đợt mưa lớn từ ngày 10 - 13/9 vừa qua, tổng lượng nước về ba hồ nói trên khoảng 433,3 triệu m³; các hồ giữ lại khoảng 380,3 triệu m³, tương đương 87,8%. Qua đó, góp phần cắt, giảm lũ cho vùng hạ du sông Hương - sông Bồ.
Qua kiểm tra thực địa và làm việc với các chủ hồ thủy lợi, thủy điện về công tác quản lý, vận hành, điều tiết nước và bảo đảm an toàn hồ chứa trên địa bàn mới đây, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh chỉ đạo, đối với những tình huống thời tiết diễn biến phức tạp, bất thường, cần chủ động nghiên cứu các phương án vận hành linh hoạt, tạo dung tích đón lũ phù hợp trên cơ sở tính toán chặt chẽ, vừa nâng cao khả năng cắt giảm lũ cho hạ du, vừa bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. "An toàn công trình, an toàn vùng hạ du và tính mạng của người dân phải đặt lên trên hết”, Chủ tịch Lê Trí Thanh lưu ý.
Bên cạnh hệ thống đo mưa hiện có, lãnh đạo thành phố đề nghị rà soát, nghiên cứu bổ sung hệ thống quan trắc tại những khu vực cần thiết nhằm nâng cao khả năng xác định lưu lượng lũ về hồ. Dữ liệu quan trắc cần được cập nhật, truyền kịp thời về cơ quan chuyên môn để phục vụ công tác dự báo, tham mưu và đưa ra quyết định vận hành trong các tình huống mưa lũ phức tạp.
"Cùng với yêu cầu bảo đảm an toàn công trình; các chủ hồ thủy lợi, thủy điện và đơn vị liên quan cần tiếp tục quan tâm đến đời sống, sinh kế của người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng. Việc chăm lo đời sống người dân cần được quan tâm lâu dài, không chỉ trong quá trình triển khai dự án mà cả sau khi công trình đã hoàn thành, đưa vào vận hành. Các đơn vị cần phối hợp với chính quyền địa phương rà soát đời sống, việc làm, điều kiện sản xuất của người dân để có giải pháp phù hợp, góp phần ổn định sinh kế và nâng cao thu nhập", Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh yêu cầu.
Lãnh đạo TP Huế đề nghị các ngành chức năng và chính quyền địa phương khảo sát, đánh giá tiềm năng cảnh quan, mặt nước, các đảo và khu vực ven hồ để nghiên cứu quy hoạch, xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp. Định hướng phát triển cần ưu tiên các loại hình du lịch sinh thái có chất lượng, giá trị cao, kiểm soát số lượng khách phù hợp với sức chịu tải của môi trường và tạo điều kiện để người dân địa phương được tham gia cải thiện sinh kế và hưởng lợi”.
Đối với nuôi trồng, khai thác thủy sản, cần xác định rõ các khu vực phù hợp, tổ chức theo quy hoạch, có quản lý và kiểm soát. Qua đó vừa tạo điều kiện cho người dân tham gia cải thiện sinh kế, vừa hạn chế phát triển tự phát, gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng đến an toàn hồ chứa…
