Theo Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Hà Nội, sau khi nhận được báo cáo về tình trạng nhiều nhà dân ở khu vực xã Phong Vân (huyện Ba Vì) bị lún nứt, Sở đã tổ chức đoàn kiểm tra, trực tiếp khảo sát địa chất khu vực này.
Nhận định sơ bộ cho thấy, đê kè Phong Vân có dấu hiệu bị nứt, gây nguy cơ mất an toàn tính mạng, tài sản của người dân khu vực. Ngay sau đó, Sở NN&PTNT đã mời các chuyên gia nghiên cứu, khảo sát sâu cũng như đánh giá nguyên nhân. Theo báo cáo của đoàn chuyên gia, nguyên nhân khách quan là địa chất khu vực này yếu, vị trí kè Phong Vân thuộc ngã ba hợp lưu sông Đà và sông Hồng nên dòng chảy phức tạp. Ở khu vực hợp lưu, vị trí và cường độ sạt lở bờ phụ thuộc rất nhiều vào sự đóng góp dòng chảy lũ của dòng sông.
Nguyên nhân chủ quan là việc nạo vét, hút cát trái phép, không đúng kỹ thuật, hút cát sát bờ sông, thềm sông tạo ra các hố xói, vực sâu cục bộ gây biến đổi đột ngột địa hình lòng dẫn, thay đổi dòng chảy, làm suy kiệt mực nước ngầm và hậu quả là sụt lún, nứt đất. Qua khảo sát, khu vực xã Phong Vân đang xuất hiện hai hố xói sâu cục bộ từ 3 đến 7 m, tạo ra vách bờ thẳng đứng xuống lòng sông. Hai hố xói lở trên đã khiến các công trình kè đê bên bờ sông bị mất chân, tạo thành vách đứng, tăng nguy cơ sạt lở.
Sau khi nhận được đánh giá và khuyến cáo từ các chuyên gia, Sở NN&PTNT Hà Nội có văn bản đề nghị UBND huyện Ba Vì chỉ đạo các phòng chuyên môn, cùng UBND xã Phong Vân tổ chức cắm biển cảnh báo, rào chắn khu vực sạt lở, không cho người dân qua lại.
Cơ quan chức năng cũng khuyến cáo chính quyền địa phương có biện pháp đảm bảo an toàn cho người và tài sản, chủ động di dời trong trường hợp khẩn cấp và có biện pháp ngăn chặn tình trạng khai thác cát ở khu vực này để ổn định dòng dẫn.
Trước đó, UBND TP Hà Nội đã gửi văn bản tới UBND tỉnh Phú Thọ nêu rõ thực trạng, tồn tại và các vi phạm từ hoạt động khai thác cát trên sông Đà, sông Hồng thuộc khu vực giáp ranh địa giới hành chính giữa hai địa phương.
Hà Nội đề nghị Phú Thọ có biện pháp quản lý Nhà nước về hoạt động khai thác cát trên địa bàn, phối hợp chặt chẽ với Hà Nội để đảm bảo ANTT, phòng chống thiên tai, ngăn chặn xử lý dứt điểm vi phạm trong khu vực.
Huyện Ba Vì cũng được yêu cầu thường xuyên kiểm tra, rà soát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về khai thác khoáng sản.
Trước đó, huyện Ba Vì có văn bản gửi UBND TP Hà Nội cho biết tình trạng khai thác cát trên sông Đà, sông Hồng ở địa phận xã Thái Hòa và xã Phong Vân thời gian qua diễn ra công khai, tấp nập. Tình trạng hút cát đã làm ảnh hưởng đến lòng sông, gây biến đổi dòng chảy, làm sạt trượt chân kè và nứt đường đỉnh kè, tường rào, tường nhà, công trình dân sinh khiến nhiều nhà dân bị nứt.
Siết chặt quản lý khai thác cát, sỏi lòng sông 
Bắt 2 tàu khai thác cát trái phép trên sông Son 
