Mùa xuân của Trí

Buổi tối. Muộn. Tôi ngồi nghe Chopin. Tối nay, tự dưng thích những bản ballade của ông. Chắc tại mới đọc xong cuốn của Nguyễn Thụy Kha viết về bạn bè, mà khúc cuối, ông Kha nhắc tới ông Trịnh Công Sơn, khi kể lại câu chuyện đưa “Đóa hoa vô thường” vào cuốn tuyển tập ballade tân nhạc Việt Nam.

Ballade, hai tiếng nghe quen, mà giờ người ta lạm dụng về nó nhiều, bất chấp họ không hiểu thể của nó thực sự như thế nào. Và sực nhớ đến một người bạn, một người viết ballade rất tài: Đức Trí.

Buổi tối. Muộn. Tôi ngồi uống rượu vang. Tối nay, như mỗi tối ở nhà uống một mình, tôi chọn một chai vang ưng ý nhất. Đầu tiên là một chai Bourgogne rồi sau đó là một chai Saint Émilion. Rồi tự nhiên nhớ nửa thập niên trước, lúc còn độc thân. Ngày ấy, ở căn hộ nhỏ, căn hộ giờ cho người ta mướn rồi, không gian nhỏ, cũng hay uống vang một mình. Nhớ nhất là hay uống với người hàng xóm, nói chuyện phiếm về đủ mọi thứ: âm nhạc; tranh ảnh; nhan sắc; và vang.

Người ấy nói một câu tôi giờ vẫn nhớ: "Bourgogne lúc nào cũng vậy, như người con gái nhẹ nhàng, gặp lúc nào cũng được, nhưng không tạo ấn tượng sâu đậm đến choáng váng từ ban đầu. Cứ hơi điệu đà một tí, già hay trẻ cũng điệu đà một tí. Tức là ta luôn sẵn lòng gặp nàng". Người hàng xóm nói câu ấy cũng là người bạn rượu, rất quen, Đức Trí.

Giờ gần Tết rồi. Năm trôi qua nhanh chẳng ai tưởng nổi. Tôi vội vã gõ những dòng này trong âm thanh của Chopin. Nhạc mục đã chuyển. Không còn Ballade nữa, mà là Norturnes, Op.32: No.2 ở cung La trưởng. Những giọt piano làm tôi nhớ đến tiếng đàn của Trí năm 2010, ở phòng trà WE. Hồi đó, ai cũng ngạc nhiên khi Trí nhận lời làm việc với phòng trà ấy. Anh em ai cũng nghĩ, Trí có danh rồi, có đủ rồi, sao lại đi làm phòng trà. Nhưng tôi biết. Trí nhận vì quý người chủ, mà đúng hơn là vì quý cái ý tưởng người chủ đưa ra, mở một chỗ để chơi-nghe thứ âm nhạc đúng nghĩa.

Năm đó, sinh nhật Trí, cũng độ cuối năm, chúng tôi xúm lại làm một đêm nhạc của Trí. Trí ngồi bên cây piano, sang trọng, lịch lãm, vứt hết cả những rối ren cuộc đời, nói một câu không bao giờ tôi quên: "Bản này, tôi viết chung với anh Hà Quang Minh, đang ngồi dưới kia". Tôi lúc đó đã nghĩ, Trí phải ở bên cây đàn mới là Trí. Nhưng mưu sinh, ai cho Trí là Trí. Chơi đàn ở xứ mình, nghèo lắm. Chơi đàn ở xứ mình, phận bạc lắm.

Giờ gần Tết rồi. Đời trôi nhanh kinh hoàng. Tôi chợt nhớ về Trí, mà thương Trí, và ngẫm lại về những mùa xuân của Trí, cả âm nhạc, lẫn đời sống, để thấy lại thương chính mình. Âm nhạc, mang cho đời cảm xúc. Để lại cho mình được gì? Đời sống, mình sống cũng cho đời nhiều lắm. Để lại cho mình được gì? Nỗi niềm, có nhiều khi lại đối diện chính mình, một ly thôi, dưới ánh đèn ngà ngà, đèn còn say hơn mình.

Ngày Trí mới về nước sau chuyến đi học, Trí viết bài nhạc Xuân đầu tiên của đời nhạc sĩ. “Nắng có còn xuân”, một bài tiết tấu nhanh, vui tươi nhưng chẳng giấu được cái buồn sau vẻ ngoài của nó. Ừ, thì Trí chọn hơi hướng dân tộc mà, Trí vốn dân đàn bầu mà. Nhạc dân tộc thì buồn. Đến cả cái ngũ cung trong quan họ, dù chủ âm là âm trưởng đấy, cũng buồn tan nát. Nhưng “Nắng có còn xuân” không chỉ buồn vì hơi hướng âm nhạc mà nó buồn cả trong ca từ Trí dùng. Nội một câu hỏi "Nắng có còn xuân?" đã đủ nói lên tất cả rồi.

Kể cũng lạ. Xuân là hy vọng; Tết mở tương lai, mà sao những bài nhạc xuân buồn buồn cứ hút người nghe đến thế. Chắc tại người ta làm sao quên được những thực tế của tồn sinh trong vài ngày Xuân, dăm cữ Tết? Mà ngay cả Tây cũng vậy thôi. Cái bài “Tết ca” của Tây đó thôi, bài “Happy New Year", âm hưởng cũng buồn man mác. Con người, có xuân, có Tết để an ủi chính mình thôi. Giấu sao nổi nỗi buồn quanh năm nhân thế?

Bẵng đi hơn chục năm sau, Trí mới viết bài nhạc Xuân thứ hai. Ấy là dịp Tết năm ngoái (2015). Trí khoe tôi bản nháp đầu tiên và tôi đã tưởng rằng đó sẽ là một bản xuân vui khi mới đọc lời ca Trí viết vội trên tờ giấy A4. Nhưng khi đọc từng note nhạc, tôi biết nỗi buồn vẫn còn. Và ngay cả trong ca từ cũng vậy thôi. Nó chỉ vui trong mở đề. Còn đoạn sau, buồn như nghe người con gái Nam Bộ tuổi 15, hát ru em câu "Má ơi đừng gả con xa. Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu".

"Hoa cúc, hoa lan, hoa mai, hoa đào. Về đón xuân bên nhau như bao xuân nào", Trí mở ra bài “Xuân muộn” như thế, để rồi kết lại bằng cái câu hỏi day dứt của những người yêu nhau, hứa với nhau mùa xuân se duyên pháo hồng nhưng cả đời đành lỡ. Nhiều người nghe “Xuân muộn” rồi bỡ ngỡ. Họ nghĩ rằng Trí bây giờ đời sống ổn định rồi; danh có; tài sản có; vợ đẹp con khôn cũng có, vậy còn gì mà phải vương vất nỗi buồn ấy nữa. Nhưng tôi thì hiểu. Nỗi buồn ấy không phải vì lần nữa Trí trọn âm nhạc dân tộc làm cái nền tảng cho bài hát. Nỗi buồn ấy đến từ chuyện khác. Nó có thật. Rất đời.

Trí viết “Xuân muộn” rất muộn, theo cách nghĩ của những người sản xuất âm nhạc bây giờ. Hôm nay, viết nhạc xuân họ viết từ mùa hè, hay mùa thu, hoặc chậm lắm thì cũng đầu đông. Để kịp sản xuất, kịp truyền thông, kịp lăng xê đủ kiểu. Trí lại viết cận Tết. Chẳng để tung ra thị trường làm gì. Lâu rồi, cũng phải 7 hay 8 năm nay rồi, Trí bắt đầu có thói quen làm những gì mình thích, cho mình, để "tối về uống vang mở nghe cho thư giãn". “Xuân muộn” cũng vậy thôi.

Trí viết cho chính bản thân Trí. Viết vì tôi biết Trí nhớ má. Má đã ra đi rồi, rất bất ngờ, đi trong giây phút chẳng ai nghĩ tới. Má đi, Tết đầu tiên Trí giam mình trong căn hộ, không bước ra ngoài. Tết thứ hai, tức là Tết có bài “Xuân muộn”, Trí đưa vợ con về ngoại, ở Đà Lạt. Trí đi như chạy trốn. Trí sợ phải trở về căn nhà ngày xưa, cái gác gỗ, cây piano cổ, những vật phẩm sơn mài của gia đình làm lặng yên đó, nơi mà mỗi Tết, Trí đều có má, ăn những món tự tay má nấu; nghe má kể những chuyện ngày xưa; cười với các “chế” các “hia” trong nhà; xem lại những cuốn video cũ, thời Trí còn thiếu niên. Trí sợ bước vào không gian cũ mà không có má ở đó. Trí sợ sự thay đổi to lớn ấy của đời.

Và bởi thế, Trí viết "Xuân nắng, xuân mưa, xuân vui, xuân buồn. Người với em trông xuân khi thu ngủ muộn. Còn xa lắm mùa ta ngóng đợi. Trở về thôi, ngày xưa bé dại". Với Trí, mùa xuân là phải có má, mùa xuân là phải có gia đình và Trí sẵn sàng đánh đổi tất cả: danh vọng; tiền tài; sự tôn trọng của đồng nghiệp hôm nay chỉ để được trở về ngày xưa, ngày có má.

Tôi còn nhớ mùa xuân 2010, ngày cưới Trí, tôi đứng trên sân khấu trong vai trò MC. Tôi hỏi thầm má; "Má thấy sao má ơi?". Má nói rằng: "Má run quá Minh à. Lâu quá rồi không được ngồi sui". Sau này, mỗi lần gia đình có tiệc, tôi vẫn kể lại chuyện đó cho Trí và các anh chị trong nhà. Mọi người đều cười, chọc quê Trí vì cái tội để má mất cảm giác ngồi sui mấy chục năm trời.

Năm ngoái, viết báo Xuân, tôi viết về “chế Sương”, chị của Trí, ở Paris. Năm nay chế Sương về, không còn cô đơn nữa, giữa tết Paris xứ lạ. Nhưng tôi biết, rồi chế cũng như Trí thôi, lại một năm nữa thấy buồn. Không có má, ai còn nấu ragu, ai còn nấu Boeuf Bourginonge cho các con ăn nữa?

Nhưng năm nay, tôi sẽ vẫn như mọi năm, lên chơi với Trí thật sớm, uống một chai thật ngon, kể cả là xuân với chúng tôi có muộn đi nữa. Tôi cũng không được ăn Tết với ba mẹ mấy năm rồi. Vì mưu sinh thôi. Và tôi nhớ, năm ngoái, khi lần thứ hai liên tiếp tôi không về Hà Nội ăn Tết, Trí biết, Trí qua nhà từ trước Tết, mang theo chai vang ngon, bảo rằng "Anh lâu không gặp chú, thấy có chai này ngon quá, anh mua mang qua tặng. Để đó đi, mình uống sau, bữa nào có dịp nào thật xứng".

Chắc là, Tết này, tôi mang nó qua Trí, uống với nhau, như xuân của bao nhiêu năm rồi, đã muộn...

Hà Quang Minh

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.