Ngay trong những ngày đầu năm 2015, Cục An toàn thực phẩm (ATTP), Bộ Y tế, đã phát hiện và xử phạt vi phạm hành chính 3 cơ sở vi phạm về quảng cáo thực phẩm chức năng (TPCN) với tổng số tiền là 65 triệu đồng. Đó là Công ty TNHH Thương mại Thiên Lộ (728-730 Võ Văn Kiệt, TP HCM) với sản phẩm TPCN viên nang Vimudium được quảng cáo có tác dụng như thuốc chữa bệnh. Đơn vị thứ 2 là Công ty TNHH Dược Phẩm Việt Hùng (ở tổ 9D ngõ 54 phố Kim Ngưu, Hà Nội) quảng cáo sản phẩm TPCN viên nang Vieskin Collagen-C khi chưa được cơ quan có thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo. Công ty Cổ phần DP ECOFAM (Phùng Khoang, Hà Nội) cũng bị xử lý quảng cáo các sản phẩm TPCN của công ty dù chưa được Cục ATTP xác nhận nội dung quảng cáo. Cùng với xử phạt, Cục ATTP đã buộc các cơ sở trên tháo gỡ các nội dung quảng cáo vi phạm, đồng thời, cải chính trên phương tiện thông tin đại chúng các nội dung đã quảng cáo sai.
Tuy nhiên, đây không phải là những đơn vị cá biệt trong việc “nói vống” lên về tác dụng của các TPCN, hoặc quảng cáo mà không được cơ quan chức năng cho phép, mà cách đây chưa lâu, cũng đã có 7 cơ sở bị xử phạt về việc này. Các sản phẩm TPCN Mãnh chúa diệu khang, Cốt Bách Bổ, Herbeye, Tiền Đình Khang, Fiber Plus Baby và Viên khớp Bách xà ... đã được các Công ty TNHH Thương mại Bảo Bình An, Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Tây, Công ty TNHH Hiệp Phong, Công ty Cổ phần đầu tư Kim Long và Công ty TNHH Nam Dược quảng cáo như “thần dược”, khi đã thay đổi nội dung quảng cáo mà cơ quan chức năng đã duyệt. Trong đó, có Công ty CP Dược phẩm Vinh Gia 4 lần liên tiếp quảng cáo sản phẩm TPCN, trong đó có sản phẩm Kiều Xuân và TPCN An Trĩ Vương, không đúng với nội dung mà Cục ATTP đã xác nhận và đã bị phạt 130 triệu đồng.
 |
| Một sản phẩm quảng cáo không đúng nội dung được duyệt gây hiểu lầm cho người sử dụng. |
Đặc biệt, vài tháng trước, Cục ATTP đã phải thu hồi giấy xác nhận công bố phù hợp quy định ATTP cấp cho sản phẩm TPCN Rockmen của Công ty CP Sao Thái Dương (quận Hoàng Mai, TP Hà Nội) do vi phạm quy định về ghi nhãn. Sản phẩm TPCN Rockmen của Sao Thái Dương được giới thiệu như một loại TPCN, nhưng trên nhãn lại ghi “Rockmen là rượu đặc biệt, hương thơm đặc trưng, vị êm dịu được kết hợp độc đáo giữa rượu sạch và các thảo dược quý… Đặc biệt không bị đau đầu, không mệt mỏi và có lợi cho sức khỏe người dùng”. Không chỉ thế, sản phẩm Rockmen này có nồng độ cồn 33%, nhưng trên nhãn lại không có hướng dẫn liều lượng cho người sử dụng. Vì thế, ngoài phạt tiền và thu hồi giấy xác nhận công bố sản phẩm, Cục ATTP còn buộc cơ sở vi phạm cải chính trên phương tiện thông tin đại chúng; thu hồi, tiêu hủy lô sản phẩm không đạt … Đó là chưa kể, Công ty này còn bán một loại rượu Rockmen khác, có hình thức giống hệt và được quảng cáo là TPCN.
Chỉ riêng năm 2014, đã có gần 100 đơn vị vi phạm về quảng cáo bị Cục ATTP xử phạt, cho thấy tình trạng vi phạm trong quảng cáo TPCN là khá phổ biến. Điều này, rất nguy hại cho người tiêu dùng.
Theo đại diện của Cục ATTP, việc vi phạm trong quảng cáo TPCN sẽ dẫn đến nhiều tác hại, mà thiệt thòi trước nhất chính là người tiêu dùng. Bởi các thông tin quảng cáo không chính xác sẽ dẫn đến hiểu nhầm sản phẩm TPCN có tác dụng như thuốc chữa bệnh, gây tốn kém tiền của, mà đặc biệt là, thời gian sử dụng TPCN đó có thể khiến bệnh diễn biến nặng hơn, khó điều trị hơn, thậm chí, nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh, khi không được dùng đúng thuốc. Việc quảng cáo TPCN sai sẽ làm mất lòng tin của người tiêu dùng vào TPCN, ảnh hưởng uy tín các loại TPCN thực sự có công dụng tốt cho con người, tác động xấu đến chiến lược chăm sóc bảo vệ sức khỏe của nhân dân. Bên cạnh đó, việc quảng cáo TPCN sai sự thật còn tạo sự không công bằng trong việc kinh doanh sản xuất sản phẩm TPCN giữa các doanh nghiệp, ảnh hưởng xấu đến uy tín của ngành sản xuất sản phẩm này ở trong nước vốn đã èo uột và không dễ cạnh tranh với nước ngoài.
Trong nhiều cuộc họp, Bộ Y tế đã đề nghị các đơn vị báo chí hợp tác trong việc ngăn chặn các vi phạm trong quảng cáo TPCN. Một số đơn vị báo chí đã đăng quảng cáo cho các sản phẩm TPCN mà không kiểm tra giấy phép do đơn vị chức năng cấp, như một sự “tiếp tay” cho các vi phạm. Cũng bởi thế, năm 2014 đã có nhiều đơn vị báo chí bị Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông xử lý do quảng cáo TPCN không phù hợp với nội dung đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận.
Tìm hiểu nguyên nhân của việc vi phạm trong quảng cáo TPCN, có thể thấy ngay là, một số cơ quan báo chí không hiểu các thủ tục quy định về quảng cáo các loại hàng hóa đặc biệt có ảnh hưởng đến sức khỏe con người, thì doanh nghiệp muốn quảng cáo TPCN phải có Giấy xác nhận nội dung quảng cáo kèm theo maket quảng cáo do Cục ATTP cấp. Vì thế, các báo thường chỉ kiểm tra giấy đăng ký kinh doanh và giấy xác nhận nội dung quảng cáo, mà không kiểm tra maket quảng cáo đã được duyệt, nên một số doanh nghiệp đã lợi dụng sơ hở này để thay đổi maket đã được duyệt với việc ghi thêm vào nội dung quảng cáo những tác dụng không hề có của sản phẩm, đánh lừa người tiêu dùng.
Tuy nhiên, cho đến nay, việc vi phạm trong quảng cáo các sản phẩm TPCN chưa chấm dứt. Vì thế, rất cần các biện pháp mạnh tay hơn để xử lý triệt để tình trạng này. Ngoài việc xử phạt, cơ quan chức năng phải thu hồi giấy xác nhận nội dung quảng cáo, hoặc cần thiết, phải phối hợp với lực lượng Công an để xử lý, nhằm ngăn chặn việc vi phạm trong quảng cáo TPCN.
