Lấp khoảng trống tài chính giữa hai kỳ lương
Ngày 19/11, Báo Lao Động phối hợp với Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tổ chức Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen”. Hội thảo có sự tham gia của đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp, chuyên gia và tổ chức Công đoàn.
Một thực tế được nhiều đại biểu đề cập là dù có việc làm và thu nhập hằng tháng, không ít công nhân vẫn gặp khó khăn khi phát sinh những khoản chi ngoài dự kiến. Tiền thuê nhà, điện nước, học phí, chi phí khám chữa bệnh hoặc việc gia đình đột xuất có thể khiến ngân sách vốn đã eo hẹp của người lao động nhanh chóng mất cân đối.
Ông Lê Nhật Trường, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Pou Sung Việt Nam cho biết, từ năm 2010, Công đoàn cơ sở đã phối hợp với Agribank, HDBank và Tổ chức tài chính vi mô CEP triển khai các chương trình hỗ trợ người lao động vay vốn. Đến nay, chương trình đã giải quyết 47.502 lượt vay, với tổng số tiền hơn 1.596 tỷ đồng. Riêng CEP thực hiện 12.035 lượt vay, tổng số tiền hơn 495 tỷ đồng.
Từ năm 2021, doanh nghiệp còn phối hợp với Gimo triển khai giải pháp ứng lương linh hoạt, giúp người lao động có thêm nguồn tài chính khi cần thiết trước kỳ trả lương. Đến nay, chương trình có hơn 4.500 người đăng ký, giá trị ứng lương hơn 10 tỷ đồng/tháng, tổng giá trị giải ngân đạt 500 tỷ đồng.
Phòng, chống tín dụng đen không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, cảnh báo mà cần tạo ra những lựa chọn tín dụng chính thức đủ thuận tiện, kịp thời và dễ tiếp cận. Đặc biệt, tổ chức Công đoàn cần tham gia kết nối, tư vấn, giám sát để người lao động hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ trước khi sử dụng dịch vụ tài chính.
Thực tế khảo sát của Công ty cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM cũng cho thấy áp lực tài chính giữa các kỳ lương khá phổ biến. Có 86,07% người lao động được khảo sát cho biết thường xuyên thiếu hụt tài chính; 29,53% phải co kéo chi tiêu chỉ sau 10-15 ngày nhận lương; 47,63% gặp khó khăn do những khoản chi phát sinh không lường trước. Đáng chú ý, 43,98% cho biết phải đi vay khi gặp khó khăn, trong đó 87,42% vay với tần suất từ vài lần mỗi năm đến thường xuyên hằng tháng.
Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Kinh doanh Công ty cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM, tính đến tháng 10/2026, hệ thống Flexpay đã xử lý gần 110.000 lượt ứng lương, giá trị bình quân mỗi lượt khoảng 900.000 đồng đến 1 triệu đồng. Khoảng 1/5 giao dịch phát sinh trong khung giờ từ 22h đến 3h sáng hôm sau. Điều này cho thấy nhu cầu của người lao động thường không quá lớn về giá trị nhưng cần được đáp ứng nhanh, kể cả ngoài giờ hành chính.
Đại diện BEAM cho rằng, ứng lương linh hoạt và thẻ tín dụng nội địa có thể bổ trợ cho nhau, nhưng cần được sử dụng đúng mục đích.
Phát triển thẻ đi đôi với khả năng trả nợ
Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đánh giá, thẻ tín dụng nội địa không đơn thuần là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà còn là công cụ góp phần mở rộng tài chính toàn diện, đưa tín dụng chính thức đến gần hơn với người lao động.
Thông qua sản phẩm này, người lao động có thêm nguồn tài chính ngắn hạn minh bạch khi phát sinh nhu cầu chi tiêu cần thiết, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn vay phi chính thức. Việc sử dụng và hoàn trả đúng hạn cũng giúp khách hàng từng bước xây dựng lịch sử tín dụng cá nhân.
Tuy nhiên, theo ông Dũng, phát triển thẻ tín dụng nội địa cần chuyển trọng tâm từ số lượng phát hành sang chất lượng sử dụng. Các ngân hàng cần đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, khai thác hợp pháp dữ liệu về thu nhập qua tài khoản, dòng tiền, lịch sử giao dịch và lịch sử trả nợ, trên cơ sở có sự đồng ý của khách hàng và bảo đảm bảo vệ dữ liệu cá
Ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS cho biết, hiện có hơn 50 ngân hàng tham gia phát hành thẻ tín dụng nội địa. NAPAS đang phối hợp với các ngân hàng phát triển sản phẩm, chú trọng điều kiện phát hành, hạn mức và chi phí sử dụng phù hợp với từng nhóm khách hàng. Theo ông Hùng, thẻ nội địa không chỉ cần có chi phí cạnh tranh mà quan trọng hơn phải tạo ra tiện ích thực sự trong hoạt động chi tiêu hằng ngày.
Ở góc độ ngân hàng thương mại, bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Phó Giám đốc Trung tâm Thẻ Agribank cho biết, khó khăn lớn khi phát triển thẻ tín dụng nội địa cho công nhân, nhất là nhóm thu nhập thấp hoặc chưa có lịch sử tín dụng, là việc chứng minh thu nhập và đánh giá chính xác khả năng trả nợ. Thu nhập của người lao động có thể biến động theo ca kíp, phụ cấp, làm thêm giờ và tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Để tháo gỡ, Agribank không chỉ căn cứ vào mức lương mà còn xem xét tính ổn định công việc, thời gian công tác, thu nhập bổ sung và lịch sử tài chính hiện tại. Thẻ tín dụng nội địa Lộc Việt của Agribank có hạn mức từ vài triệu đồng đến tối đa 200 triệu đồng, thời gian miễn lãi lên đến 55 ngày, lãi suất 15%/năm. Ngân hàng cũng cung cấp tiện ích theo dõi giao dịch, sao kê, nhắc hạn thanh toán và khuyến khích khách hàng đăng ký trích nợ tự động.
Đến nay, Agribank đã phát hành hơn 300.000 thẻ tín dụng nội địa, tổng hạn mức tín dụng khoảng 4.400 tỷ đồng. Đại diện ngân hàng nhấn mạnh mục tiêu không phải chạy theo số lượng phát hành mà là cấp đúng hạn mức, phù hợp với khả năng trả nợ của từng khách hàng.
Cùng với phát triển sản phẩm, giáo dục tài chính được xác định là giải pháp không thể thiếu. TS Châu Đình Linh, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh đề xuất, người lao động thay đổi cách quản lý thu nhập theo nguyên tắc: lấy thu nhập trừ đi khoản tiết kiệm và dự phòng, phần còn lại mới dành cho chi tiêu. Việc phân bổ tiền ngay khi nhận lương, ghi chép các khoản chi và xác định giới hạn chi tiêu mỗi ngày sẽ giúp người lao động hình thành kỷ luật tài chính, hạn chế bội chi.
TS Nguyễn Minh Phong, thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng cho rằng, cần đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng nhỏ, linh hoạt, có thời hạn vay gắn với chu kỳ trả lương. Các ngân hàng cần công khai chi phí, đơn giản hóa điều kiện tiếp cận trên cơ sở khai thác dữ liệu hợp pháp, đồng thời xây dựng hệ sinh thái tích hợp thanh toán, nhận lương, tiết kiệm, bảo hiểm vi mô và tư vấn tài chính.
Phát biểu kết luận hội thảo, ông Lê Văn Nghĩa, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, các ý kiến đã chỉ ra những khó khăn trong tiếp cận tín dụng chính thức và đề xuất nhiều giải pháp thiết thực. Thời gian tới, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính và đơn vị liên quan thúc đẩy những giải pháp tài chính an toàn, phù hợp với nhu cầu, khả năng trả nợ của người lao động.
Mở rộng thẻ tín dụng nội địa cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn. Khi dịch vụ tài chính chính thức thuận tiện, minh bạch và phù hợp với thu nhập, người lao động sẽ có thêm lựa chọn vay vốn an toàn, từng bước thu hẹp khoảng trống tài chính và hạn chế tín dụng đen.