Vướng cơ chế, thiếu nguồn lực để doanh nghiệp xây dựng chuyển đổi số, đổi mới công nghệ

Doanh nghiệp ngành xây dựng Việt Nam vẫn gặp nhiều rào cản về cơ chế, vốn, nhân lực và chi phí triển khai để đổi mới công nghệ, chuyển đổi số

Công nghệ mở dư địa tăng trưởng

Đầu năm 2026, Bộ Xây dựng xây dựng Đề án nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy ngành đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 và duy trì mức tăng trưởng hai con số những năm tiếp theo. Kịch bản đặt ra là giá trị tăng thêm của các lĩnh vực thuộc ngành tăng 11,8%, đóng góp khoảng 2,25 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP cả nước.

Trong 9 tháng năm 2026, giá trị tăng thêm của ngành đạt khoảng 1.475,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 17,42% GDP, tăng 10,31% so với cùng kỳ, cao hơn 1,30 điểm phần trăm so với tốc độ tăng GDP cả nước. Tăng trưởng cải thiện qua từng quý, từ 8,88% trong quý I lên 10,52% trong quý II và 11,31% trong quý III. Các lĩnh vực thuộc ngành đóng góp khoảng 1,77 điểm phần trăm, tương đương 19,71% mức tăng GDP cả nước trong 9 tháng.

cao-toc.jpg
Ngành Xây dựng đóng góp không nhỏ trong tăng trưởng GDP cả nước.

Dù vậy, mục tiêu quý cuối năm còn nhiều áp lực. Theo kịch bản cập nhật, trong quý IV/2026, hoạt động xây dựng cần tăng 19,2%, vận tải, kho bãi và kinh doanh bất động sản cùng tăng 15,1%. Để đạt mục tiêu, ngành phải đẩy nhanh tiến độ dự án, nâng hiệu quả sử dụng vốn, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu.

Theo đánh giá của Học viện chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, về dài hạn, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư mà cần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sử dụng vốn và năng suất các nhân tố tổng hợp. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì vậy trở thành động lực quan trọng. Ứng dụng công nghệ tiên tiến, tự động hóa và đổi mới quy trình có thể rút ngắn thời gian thi công, giảm chi phí, nâng chất lượng công trình; số hóa quản lý giúp khai thác dữ liệu hiệu quả, cải thiện vận hành và bảo trì.

Ở lĩnh vực vận tải, số hóa điều độ, hành trình, ghép chuyến, quản lý phương tiện và chứng từ giúp giảm thời gian chạy rỗng, tiết kiệm nhiên liệu, nâng hiệu suất khai thác. Theo ông Lê Kim Thành, Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), kết nối dữ liệu giữa các phương thức vận tải còn giúp giảm thời gian chờ, tối ưu luồng hàng và hạn chế đầu tư trùng lặp. Hiệu quả chuyển đổi số cần được đo bằng năng suất tăng, chi phí logistics giảm, chất lượng dịch vụ và an toàn được cải thiện, thay vì chỉ đếm số ứng dụng được triển khai.

Doanh nghiệp chờ cơ chế tháo gỡ

Theo Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam, trên 90% doanh nghiệp xây dựng trong nước là doanh nghiệp vừa và nhỏ, phần lớn có quy mô vốn dưới 100 tỷ đồng. Với tiềm lực hạn chế, đầu tư thiết bị hiện đại, đổi mới công nghệ thi công là bài toán khó, nhất là khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án kỹ thuật phức tạp như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị sử dụng công nghệ TBM hay dự án điện hạt nhân.

Trước hết, doanh nghiệp thiếu tiêu chuẩn, quy chuẩn và quy trình thống nhất để đánh giá, chấp thuận, nghiệm thu công nghệ thi công mới. Điều này gây khó khăn trong xác định căn cứ nghiệm thu, đánh giá chất lượng và phân định trách nhiệm giữa chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, nhà thầu và đơn vị chuyển giao công nghệ.

Hệ thống định mức, đơn giá cũng chưa theo kịp thực tế. Công nghệ tiên tiến thường phát sinh chi phí lớn cho thiết bị chuyên dụng, phụ tùng, bảo dưỡng, chuyên gia và chuyển giao công nghệ, nhưng chưa có đầy đủ cơ sở tính toán, thanh toán. Vì vậy, dù giải pháp mới có thể đem lại hiệu quả tốt hơn về tiến độ, chất lượng, doanh nghiệp vẫn khó thuyết minh và được phê duyệt kinh phí.

Khó khăn còn nằm ở khâu đấu thầu. Công nghệ mới chưa được áp dụng rộng rãi khiến doanh nghiệp thiếu dự án tham chiếu để chứng minh kinh nghiệm, năng lực. Trong khi đó, thiết bị hiện đại có giá trị lớn, thời gian thu hồi vốn dài nhưng chưa có cơ chế bảo đảm thời gian khai thác hoặc hợp đồng dài hạn với chủ đầu tư.

z7356085543071-2e1dec5eb3aaf23-1632-1793.jpg
Các doanh nghiệp ngành xây dựng hiện vẫn đang gặp không ít khó khăn để đổi mới công nghệ.

“Hoạt động chuyển giao công nghệ cũng chưa đi vào chiều sâu. Nhiều trường hợp mới dừng ở cung cấp thiết bị và hướng dẫn vận hành, chưa chú trọng đào tạo kỹ sư có khả năng tổ chức thi công độc lập, xử lý sự cố, bảo dưỡng và làm chủ công nghệ. Doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nhà cung cấp nước ngoài về phụ tùng, phần mềm điều khiển và dịch vụ kỹ thuật”, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội nhà thầu xây dựng Việt Nam cho hay.

Theo ông Hiệp, trong chuyển đổi số, một số doanh nghiệp lớn đã ứng dụng ERP trong quản trị, BIM trong quản lý dự án và phần mềm thiết kế, bóc tách khối lượng. Tuy nhiên, việc triển khai chủ yếu mang tính nội bộ. Chi phí bản quyền, vận hành phần mềm, nhất là BIM, phần lớn do doanh nghiệp tự chi trả, trong khi dự toán nhiều dự án chưa có đầu mục thanh toán tương ứng. Đáng chú ý, sản phẩm từ mô hình BIM như bản vẽ hoàn công và khối lượng tổng quyết toán chưa được công nhận chính thức, khiến nhà thầu vẫn phải thực hiện song song quy trình thủ công.

“Từ thực tế trên, chúng tôi kiến nghị, cần xây dựng Chương trình quốc gia về tiếp nhận và làm chủ công nghệ thi công tiên tiến giai đoạn 2027-2035; ban hành hướng dẫn thống nhất về đánh giá, chấp thuận, nghiệm thu công nghệ mới; đồng thời cập nhật định mức, đơn giá cho công nghệ thi công và công nghệ số”, ông Hiệp kiến nghị.

Hiệp hội nhà thầu xây dựng Việt Nam cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi, bảo lãnh tín dụng, thuê mua tài chính và chính sách thuế, phí phù hợp để khuyến khích đầu tư thiết bị hiện đại. Đáng chú ý, Hiệp hội kiến nghị nâng tỷ lệ chi phí chung và thu nhập chịu thuế tính trước từ mức 13,5-15% hiện nay lên 18%, tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số.

Cùng với đó, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong chuyển giao công nghệ, đổi mới chương trình đào tạo tại các trường nghề, cao đẳng, đại học sát yêu cầu thực tế. Tháo gỡ đồng bộ những điểm nghẽn sẽ giúp doanh nghiệp trong nước từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát huy tốt hơn vai trò của ngành Xây dựng trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Phan Hoạt

Các tin khác

Siêu cảng của T&T Group góp phần nâng cao năng lực logistics quốc gia bằng công nghệ

Siêu cảng của T&T Group góp phần nâng cao năng lực logistics quốc gia bằng công nghệ

Quy mô giao thương ngày càng lớn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực logistics quốc gia. Việt Nam cần những trung tâm kết nối nhiều phương thức vận tải, xử lý hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế và ứng dụng công nghệ. Trên hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, siêu cảng logistics Vietnam SuperPort do Tập đoàn T&T Group và Tập đoàn YCH (Singapore) hợp tác phát triển đang từng bước đáp ứng yêu cầu đó.

Hà Nội phát động chiến dịch “Mái nhà đón nắng”

Hà Nội phát động chiến dịch “Mái nhà đón nắng”

Sáng 14/11, tại Vườn hoa Lạc Long Quân, Sở Công Thương TP Hà Nội phối hợp với Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) tổ chức Lễ phát động chiến dịch “Mái nhà đón nắng” với thông điệp “Biến nắng thành điện”.

Kỳ 1: Khơi thông nguồn lực, mở đường phát triển

Kỳ 1: Khơi thông nguồn lực, mở đường phát triển

Kinh tế nhà nước nắm giữ những nguồn lực quan trọng của quốc gia, từ đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng đến ngân sách, vốn nhà nước và hệ thống doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị được xem là bệ phóng thể chế mới để kinh tế nhà nước dẫn dắt tăng trưởng 2 con số.

Cà Mau chấm dứt hợp tác với doanh nghiệp nợ tiền mua lúa của dân

Cà Mau chấm dứt hợp tác với doanh nghiệp nợ tiền mua lúa của dân

UBND tỉnh Cà Mau quyết định đơn phương chấm dứt hiệu lực biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty TNHH Tập đoàn nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (gọi tắt là Công ty Toàn Cầu), sau khi doanh nghiệp này triển khai không đầy đủ các nội dung cam kết, phát sinh nhiều bất cập trong liên kết thu mua, bao tiêu lúa gạo và chậm thanh toán cho hợp tác xã và người dân.

Nestlé Milo khánh thành và bàn giao sân chơi thể thao cộng đồng

Nestlé Milo khánh thành và bàn giao sân chơi thể thao cộng đồng

Tiếp nối hành trình của chương trình Năng Động Việt Nam, Công ty TNHH Nestlé Việt Nam, thông qua nhãn hàng Nestlé MILO, đã phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức Lễ khánh thành và bàn giao sân chơi thể thao cộng đồng tại Nhà văn hóa cộng đồng KDC Quan Nam 5, phường Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

SHB vào Top 10 thương hiệu dẫn đầu Việt Nam năm 2026

SHB vào Top 10 thương hiệu dẫn đầu Việt Nam năm 2026

Ngày 12/11, tại lễ vinh danh 50 thương hiệu dẫn đầu năm 2026 do Forbes Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) được xướng tên ở vị trí thứ 10 trong bảng xếp hạng, với giá trị thương hiệu đạt 836 triệu USD. Trước đó, SHB từng được Forbes Việt Nam vinh danh trong Top 25 thương hiệu tài chính dẫn đầu Việt Nam 2021.

Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực đẩy mạnh công tác phối hợp

Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực đẩy mạnh công tác phối hợp

Bảo hiểm xã hội (TP Hồ Chí Minh) đang đẩy mạnh phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân khu vực (VKSND khu vực) trên địa bàn thành phố, tăng cường rà soát, làm việc, đôn đốc và xử lý các đơn vị vi phạm, nhất là những trường hợp chậm đóng kéo dài, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Vì sao VPBank tăng trưởng mạnh mẽ cả tín dụng lẫn huy động mà vẫn kiểm soát tốt nợ xấu?

Vì sao VPBank tăng trưởng mạnh mẽ cả tín dụng lẫn huy động mà vẫn kiểm soát tốt nợ xấu?

Trong 9 tháng năm 2026, VPBank ghi nhận tín dụng riêng lẻ tăng gần 30%, huy động tăng nhanh hơn cho vay và tỷ lệ nợ xấu theo Thông tư 31 duy trì quanh 2%, nhờ chiến lược tăng trưởng có trọng tâm, kỷ luật thẩm định, ứng dụng AI trong quản trị rủi ro, đồng thời chủ động khai thác phân khúc hộ kinh doanh và đa dạng hóa nguồn vốn.

Các công trình nghiên cứu, thử nghiệm thành công góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của đội ngũ kỹ sư BSR.

BSR làm chủ công nghệ khai thác dữ liệu điện, hướng tới bảo dưỡng thông minh

Trong nhà máy lọc dầu (NMLD) vận hành liên tục, dữ liệu điện có vai trò quan trọng trong giám sát và đánh giá tình trạng thiết bị. Từ thực tế nhiều nguồn dữ liệu chưa được khai thác hiệu quả, đội ngũ kỹ thuật Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR, đơn vị thành viên của PETROVIETNAM) đã phát triển hệ thống thu thập, giám sát dữ liệu điện và thử nghiệm thành công tại trạm SS7, NMLD Dung Quất. Giải pháp góp phần nâng cao năng lực giám sát, tạo nền tảng cho bảo dưỡng dựa trên tình trạng thiết bị.

Kinh tế - xã hội Lạng Sơn bứt phá mạnh mẽ: Tạo đà vững chắc về đích năm 2026

Kinh tế - xã hội Lạng Sơn bứt phá mạnh mẽ: Tạo đà vững chắc về đích năm 2026

10 tháng năm 2026, kinh tế - xã hội tỉnh Lạng Sơn ghi nhận nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực. Nổi bật trong đó là thu ngân sách tăng 74,54%, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh cùng sự bứt phá của ngành du lịch và sản xuất công nghiệp, tạo tiền đề quan trọng để Lạng Sơn hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển năm 2026.

Phiên bán hàng trực tuyến Shopee Mega Sale 11.11 hưởng ứng Vibrant HCMC

Phiên bán hàng trực tuyến Shopee Mega Sale 11.11 hưởng ứng Vibrant HCMC

Lần đầu tiên Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh xuất hiện trong phiên bán hàng trực tuyến (livestream) Mega Sale 11.11 của Shopee, nằm trong chuỗi hoạt động kích cầu kinh tế thành phố, mang đến nhiều ưu đãi cho người tiêu dùng và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, nhà bán hàng.

Chi nhánh Trường Sơn 21 phát động đợt thi đua “60 ngày đêm lao động Quyết thắng”

Chi nhánh Trường Sơn 21 phát động đợt thi đua “60 ngày đêm lao động Quyết thắng”

Hướng tới chào mừng kỷ niệm 82 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2026), 37 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân (22/12/1989 – 22/12/2026), Chi nhánh Trường Sơn 21, Binh đoàn 12 vừa tổ chức phát động đợt thi đua cao điểm “60 ngày đêm lao động Quyết thắng” nhằm cổ vũ, động viên cán bộ, nhân viên, người lao động nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động, sáng tạo, quyết tâm hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ được giao.

Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng đầu ra nông sản

Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng đầu ra nông sản

Từ những đơn hàng đầu tiên trên nền tảng số đến mục tiêu 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến vào năm 2030, thương mại điện tử đang được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, để người dân thực sự sống được bằng kinh doanh trực tuyến, cần nhiều hơn những lớp tập huấn hay phiên livestream theo phong trào.

Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động

Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) vừa tổ chức thành công Diễn đàn Kinh tế thường niên lần thứ 12 – MB Economic Insights 2026 với chủ đề "Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động" tại Khách sạn JW Marriott Hotel & Suites Saigon.