Tại Diễn đàn “Bộ Công an - Trung ương Hội Nông dân Việt Nam: Lắng nghe nông dân nói” lần thứ I năm 2026, với chủ đề “Chung sức giữ gìn bình yên từ cơ sở, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển”, ông Lưu Văn Dũng, Nông dân Việt Nam xuất sắc tỉnh Hưng Yên, phản ánh tình trạng một số nhóm bán hàng đa cấp có dấu hiệu lừa đảo thường xuất hiện tại khu vực nông thôn, nhắm vào người cao tuổi bằng nhiều thủ đoạn khác nhau. Không ít người dân đã bị lợi dụng, mất tiền và tài sản.
Về vấn đề trên, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho biết, tình trạng lừa đảo qua mạng, tín dụng đen và bán hàng đa cấp biến tướng diễn biến phức tạp. Các đối tượng có xu hướng lợi dụng những địa bàn mà người dân còn hạn chế khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo, từ đó dụ dỗ, chiếm đoạt tài sản và gây ra nhiều hệ lụy.
Đối với hoạt động tín dụng đen và lừa đảo dưới hình thức bán hàng đa cấp biến tướng, các đối tượng có thể lập trang web, ứng dụng hỗ trợ tài chính, cho vay trực tuyến, thiết lập đường dây nóng để trao đổi và hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng vay tiền trên điện thoại. Những thủ đoạn này thường được quảng bá với quy trình đơn giản, nhanh chóng, khiến người dân dễ mất cảnh giác và cung cấp thông tin cá nhân hoặc thực hiện các giao dịch theo yêu cầu của đối tượng.
Năm 2025, cả nước xảy ra khoảng 4.200 vụ việc lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại khoảng 8.000 tỷ đồng. Chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2026 đã xảy ra 1.800 vụ việc.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh, thông tin cá nhân nếu không được bảo vệ, để lọt vào tay tội phạm có thể bị khai thác nhằm xây dựng kịch bản lừa đảo riêng cho từng người. Khi đối tượng nắm được hoàn cảnh, nhu cầu và thông tin của nạn nhân, việc nhận diện thủ đoạn càng trở nên khó khăn. Vì vậy, nâng cao nhận thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng ngừa tội phạm.
Quá trình đối soát, làm sạch thông tin thuê bao đã được triển khai trên diện rộng. Việc xác thực thuê bao di động ngoài định danh chính chủ, còn giúp răn đe các đối tượng phạm tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội. Nhờ đó, trong một năm qua, các đơn vị nghiệp vụ đã phát hiện và ngăn chặn hơn 1.700 vụ tấn công lừa đảo trực tuyến.
Đã có 135 triệu thuê bao được đối soát, làm sạch; 17 triệu thuê bao được xử lý; 6 triệu thuê bao bị chặn; hơn 193.000 thuê bao nghi phát tán cuộc gọi rác bị chặn; hơn 55 triệu cuộc gọi quốc tế giả mạo, lừa đảo được ngăn chặn.
Xác thực thông tin cá nhân trở thành "màng lọc" rất quan trọng nhằm giảm thiểu tình trạng tội phạm lợi dụng các tài khoản ngân hàng để phạm tội. Ngăn chặn dòng tiền có ý nghĩa then chốt trong đấu tranh với tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Bên cạnh điều tra, truy tìm đối tượng, việc kịp thời phát hiện và ngăn chặn các giao dịch liên quan đến hành vi phạm tội có thể góp phần hạn chế thiệt hại cho nạn nhân.
Cùng với các biện pháp về quản lý, xác thực thông tin và kiểm soát giao dịch, hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm mạng tiếp tục được duy trì thông qua các cơ chế song phương và đa phương. Việt Nam đã tổ chức lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội trong hai ngày 25 và 26/10/2025. Đây là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm phòng ngừa, điều tra và xử lý tội phạm mạng.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, bên cạnh các giải pháp ở cấp quản lý, người dân cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, cảnh giác với các lời mời vay tiền trực tuyến, quảng cáo lợi nhuận bất thường hoặc đề nghị cung cấp thông tin, thực hiện giao dịch không rõ nguồn gốc.
Đối với người dân ở nông thôn, nhất là người cao tuổi, công tác tuyên truyền cần được triển khai bằng hình thức gần gũi, dễ hiểu, gắn với những tình huống cụ thể trong đời sống. Công an cấp cơ sở và các tổ chức đoàn thể có thể phối hợp phổ biến các dấu hiệu nhận biết lừa đảo, hướng dẫn cách kiểm tra thông tin trước khi giao dịch, không cung cấp mật khẩu, mã xác thực dùng một lần (OTP) và không cài đặt ứng dụng từ những đường dẫn không rõ nguồn gốc.
