Lưu giữ điệu múa sư tử mèo độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số

Múa sư tử của đồng bào dân tộc Tày, Nùng ở tỉnh Lạng Sơn hay còn gọi là múa sư tử mèo được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2017.

Để có những điệu múa sư tử mèo hấp dẫn, độc đáo, mang đậm văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số xứ Lạng không chỉ là sự khéo léo của người múa, mà phần quan trọng không kém là những đạo cụ như mặt sư tử, mặt báo đông, nả lình, chiêng, chũm xòe, đinh ba… của các nghệ nhân chế tạo ra.

Ở thôn Bản Kìa, xã miền núi Hội Hoan, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, nói tới nghệ nhân Hoàng Thanh Huy (sinh năm 1980) ai cũng biết, bởi anh là một trong ít người còn lưu giữ được nghề nặn làm đầu tư sử, các con linh vật và đạo cụ khác trong nghi thức múa sư tử mèo.

Lưu giữ điệu múa sư tử mèo độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số -0
Biểu diễn múa sư tử mèo. (Ảnh: Quang Duy/TTXVN)

Chia sẻ về cơ duyên đến với việc chế tác đạo cụ múa sư tử mèo, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy cho biết: “Năm 2003, tôi bắt đầu chế tạo mặt và các đạo cụ múa sư tử mèo. Ngay từ bé, tôi đã tìm thấy niềm vui và đam mê khi được cha ông hướng dẫn các bước làm ra các sản phẩm ấy”.

Để làm ra sản phẩm đạo cụ hay đầu tư sử mèo, từ một khuôn có sẵn, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy phải khéo léo bôi hồ vào 2 - 3 lớp giấy, sau đó ép chặt vào khuôn sao cho khi lấy giấy lên dễ dàng mà không bị dính. Ở mỗi lớp giấy, nghệ nhân bôi 2 lớp hồ bên trên và bên dưới để tạo kết dính. Bột được tạo ra từ sắn nên rất bền và bền hơn các loại keo khác… Cứ như vậy, mỗi năm nghệ nhân Huy làm từ 8 đến 12 sản phẩm để phục vụ biểu diễn cho địa phương.

“Tôi vẫn tiếp tục tạo ra những sản phẩm đầu sư tử mèo và các đạo cụ kèm theo để phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa bà con trong thôn, xã và phục vụ lễ hội. Tôi thấy rất vui và tự hào khi sản phẩm của mình làm ra đã được mọi người trong xã, huyện và tỉnh biết đến và còn giới thiệu ra địa phương khác; qua đây góp phần bảo tồn được những giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo của dân tộc”, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy chia sẻ.

Theo anh Nông Văn Tuyên, đội múa sư tử mèo thôn Cốc Lào, xã Hội Hoan, hiện nay ở xã chỉ còn nghệ nhân Hoàng Thanh Huy là người còn lưu giữ được nghề làm mặt nạ sư tử mèo và các linh vật khác trong nghi thức múa sư tử. Anh là nghệ nhân được các cụ truyền dạy lại những tinh hoa của nghề nên các thao tác làm rất thuần thục. Đầu con sư tử mèo của nghệ nhân Huy làm ra đều đẹp, đường vẽ sắc nét, màu sắc hài hòa, hội tụ đầy đủ thần thái của con sư tử.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hội Hoan Hoàng Văn Hưởng cho biết, nghệ nhân Hoàng Thanh Huy còn hướng dẫn nhiều người khác cách làm mặt nạ sư tử mèo. Để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc múa sư tử mèo, cấp ủy, chính quyền địa phương đã có kế hoạch đề nghị cơ quan cấp trên tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí nghệ nhân bảo tồn nghề làm đầu sư tử.

Còn với Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Cải (sinh năm 1976, ở Sơn Hồng, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn), trải qua 24 năm gắn bó, thực hành và truyền dạy những điệu múa sư tử mèo, anh đã rất thuần thục với các trò diễn, các quy tắc trong nghi thức, nghi lễ, hoạt động múa sư tử truyền thống của dân tộc Tày, Nùng; với các điệu múa thó tỳ, múa chúc mừng năm mới, múa tại lễ hội, múa võ tay không, múa đinh ba chạc, nhảy qua ống cót…

Nghệ nhân Hoàng Văn Cải cho biết, múa sư tử mèo mang nhiều ý nghĩa, không chỉ thể hiện tinh thần thượng võ của người miền núi, mà còn là biểu tượng của sự may mắn, hạnh phúc trong cuộc sống. Để góp phần gìn giữ di sản, tôi đã truyền dạy cho khoảng 100 học trò là con em đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương. Sau khi học, các trò có thể thực hành điệu múa, trò diễn trong múa sư tử, tham gia trình diễn trong các dịp lễ Tết, hội thi, hội diễn, giao lưu văn hóa…

Múa sư tử mèo là một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống, chứa đựng nhiều thành tố như: âm nhạc, múa, võ thuật… thể hiện một cách sinh động, hấp dẫn. Tỉnh Lạng Sơn hiện có trên 600 nghệ nhân có thể thực hành các điệu múa, trò diễn; trên 200 nghệ nhân có khả năng truyền dạy, chế tác đầu sư tử và các đạo cụ liên quan.

Sau khi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận múa sư tử mèo là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, công tác bảo tồn di sản này luôn được các cấp, ngành và nhiều người dân tỉnh Lạng Sơn quan tâm. Tỉnh đã triển khai đề án Bảo tồn, phát huy giá trị múa sư tử dân tộc Tày, Nùng giai đoạn 2021-2030 với các nội dung về phục dựng, bảo tồn một số điệu múa, trò diễn; truyền dạy gắn với xây dựng, hình thành và khôi phục đội múa sư tử dân tộc Tày, Nùng. Lạng Sơn tăng cường hoạt động tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu múa sư tử dân tộc Tày, Nùng; xây dựng mô hình làng văn hóa truyền thống về bảo tồn và phát huy giá trị múa sư tử gắn liền với phát triển du lịch… qua đó góp phần gìn giữ và phát huy giá trị di sản của đồng bào dân tộc thiểu số. 

Nguyễn Quang Duy

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.