Lựa lời mà nói

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà các tiến bộ về công nghệ truyền thông được áp dụng triệt để. Bất kỳ một cuộc nói chuyện tay đôi nào cũng có nguy cơ bị ghi âm, sau đó ít phút nội dung được phơi lên trên các trang web, trong các clip để đến với độc giả và khán giả khắp mọi miền. Đây là một thực tế dù không muốn, ta cũng khó mà ngăn cản được. Phải tập sống chung với nó. Bởi vậy, điều cần phải cảnh tỉnh trước nhất, là tùy vào vị trí của mình, khi phát ngôn, ta phải hết sức lựa lời...

Chúng ta đều biết, trong cuộc sống, không phải lúc nào giữa "nói" và "nghĩ" cũng đồng nhất. Lý do có thể do ai đó thiếu can đảm, nghĩ vậy song vì vị trí của mình, vì miếng cơm manh áo của mình mà không dám cất lên tiếng nói của sự thật. Lý do nữa, có thể do vấn đề phức tạp, cần phải có đầy đủ thông tin, dữ liệu, có đủ độ sắc bén trong mổ xẻ, phân tích mới có thể nhận xét được đúng bản chất vấn đề, thành thử ai đó có muốn nói cũng phải lựa lời, sao cho lời nói phát ra rồi không bị thiên hạ phản ứng. Bởi thế mới có chuyện, khi ngồi với nhau bên bàn trà, nơi chỉ có vài ba người đối ẩm với nhau, người ta có thể phát biểu suy nghĩ, nhận xét của mình về vấn đề này, vấn đề nọ một cách thoải mái, song khi lên phát biểu trên hội trường, giữa chốn đông người, người ta lại dè dặt. Không hiếm người phải chuẩn bị văn bản viết sẵn. Không chỉ để nói cho "có câu có cú" (nghĩa là suôn sẻ về mặt hành văn), mà cái chính là để tránh những sơ suất mà ta gọi nôm là "lỡ lời". Không, ở đây xin đừng ai vội qui kết rằng sở dĩ có cái "sợ" ấy là vì ở ta không có dân chủ trong phát ngôn. Chữ "lỡ lời" không có nghĩa đó là những phát biểu "phạm húy", "động chạm" tới ai đó có quyền có chức. "Lỡ lời" tức là phát biểu chưa thấu đáo, chưa nhìn toàn diện vấn đề, chưa tinh tế khi đặt nhận xét, ý kiến của mình vào bức tranh tổng thể của cuộc sống, từ đó dẫn tới việc gây phương hại cho uy tín, danh dự của người khác. Thế mới có chuyện, nhiều người khi ngồi tâm tình chuyện đời tư với các nhà báo, trong phút giây cởi lòng, họ đã tâm sự nhiều điều thuộc loại "tuyệt đối bí mật", nhưng khi nhà báo ra về, họ đều không quên lời dặn: "Viết gì thì nhớ cho mình xem lại nhé". Không, không phải họ tráo trở, thay lòng đổi dạ gì đâu, mà bởi khi nói chuyện hai người với nhau thì khác, khi bài báo được đưa lên cho hàng vạn người đọc thì lại cần phải cân nhắc hết sức thấu đáo: Cái gì đưa ra, cái gì chưa nên đưa ra và cái gì không được phép đưa ra.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà các tiến bộ về công nghệ truyền thông được áp dụng triệt để. Bất kỳ một cuộc nói chuyện tay đôi nào cũng có nguy cơ bị ghi âm, sau đó ít phút nội dung được phơi lên trên các trang web, trong các clip để đến với độc giả và khán giả khắp mọi miền. Đây là một thực tế dù không muốn, ta cũng khó mà ngăn cản được. Phải tập sống chung với nó. Bởi vậy, điều cần phải cảnh tỉnh trước nhất, là tùy vào vị trí của mình, khi phát ngôn, ta phải hết sức lựa lời. Phải luôn hình dung ta tuy đang nói chuyện với một người, với một nhóm người, nhưng nhiều khả năng là ta đang nói chuyện trước cả đám đông. Một chiếc máy ghi âm đủ nối thông lời phát biểu của ta với cộng đồng rộng rãi. Bên cạnh đó, những người nghe  cũng cần phải tỉnh táo và nhân văn hơn. Nghe đấy nhưng không phải điều gì cũng ghi lại, cũng tung ra. Bạn mình tin mình thì mới nói, mới trải lòng thổ lộ nỗi niềm, dù những phát ngôn ấy chưa phải lúc nào cũng đúng. Vậy mà ta lại lợi dụng lúc bạn cởi mở tâm tình để ghi lại, rồi tung lên công luận để cộng đồng mạng… "ném đá". Chưa nói nội dung ta ghi âm lại ấy có thực đại diện cho suy nghĩ của người nói không, mà xét về mặt tình, cách hành xử ấy rõ ràng là không ổn!

Lê Huy Văn

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.