Chiều 5/6, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 46, với 100% thành viên có mặt, tán thành, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua về nguyên tắc các nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025. Theo đó, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội “chốt” sau khi thực hiện sắp xếp ĐVHC cấp xã năm 2025, cả nước còn tổng số 3.321 ĐVHC cấp xã (2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu), giảm 6.714 ĐVHC cấp xã (đạt tỷ lệ giảm 66,91%).
Đặc biệt quan tâm nhân sự cấp xã
Nêu ý kiến thảo luận tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng đối với sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, việc quan trọng là lựa chọn cán bộ chủ chốt, mục tiêu xã mạnh, tỉnh mới mạnh, trung ương mới mạnh; tất cả chủ trương bây giờ dồn vào cấp xã, không còn chung chung như trước.
Chủ tịch Quốc hội bày tỏ quan việc trong 3.321 xã này, ai làm bí thư, ai phó bí thư, chủ tịch UBND, chủ tịch HĐND. “Chủ tịch UBND xã phải vừa am hiểu quản lý nhà nước, vừa phải có kinh nghiệm thực tiễn ở địa phương. Cán bộ ở tỉnh điều về xã làm chủ tịch chưa chắc đã làm được. Tới đây bao nhiêu nhiệm vụ cấp tỉnh, cấp huyện về xã. Chính vì vậy, việc lựa chọn ai làm Chủ tịch UBND xã phải rất thận trọng, kỹ lưỡng" - Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Nội vụ phải có văn bản hỏa tốc gửi các tỉnh, thành chọn nhân sự cấp xã, đặc biệt là nhân sự chủ tịch xã, phường và đặc khu. Sẽ có hơn 1.000 nhiệm vụ cấp tỉnh, huyện chuyển về xã, nhất là phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, xây dựng chính quyền.
Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết trong nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với sắp xếp các xã chỉ cần nêu sáp nhập với xã A với xã B. Còn các thông số khác giao cho Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương rà soát đầy đủ, chặt chẽ các dữ liệu có liên quan, đúng quy định hiện hành. Việc này để khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết, Chính phủ có cơ sở tiếp tục ban hành các quyết định theo đúng thẩm quyền; Bộ Nội vụ đã ban hành thêm văn bản hướng dẫn hành chính về tiêu chuẩn cụ thể cho cán bộ, công chức cấp xã…
Quan tâm đến chế độ chính sách cho cán bộ khi “thủ phủ”
Cho ý kiến Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đề nghị, ngoài việc quan tâm chế độ, chính sách cho cán bộ nghỉ theo các Nghị định của Chính phủ thì cần quan tâm đến đời sống, nơi ở cho cán bộ bị ảnh hưởng do di chuyển công tác đến trung tâm tỉnh mới. “Trước mắt, cán bộ di chuyển cấp bách theo phân công của tổ chức nhưng về lâu dài thì các địa phương cần quan chế độ chính sách cho họ để ổn định gia đình, yên tâm làm việc" – Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị.
Nói về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, 34 tỉnh, thành phố đã có tên, thủ phủ đặt ở đâu, còn tâm tư trong cán bộ, nhân dân muốn tên này, thủ phủ chỗ này nhưng các cũng phải hết sức thông cảm vì Bộ Chính trị, Trung ương đã bàn rất kỹ rồi, Thường vụ Quốc hội thẩm tra để trình Quốc hội sao cho đồng thuận cao. Điều quan trọng là đảm bảo ổn định chính trị là trên hết, đảm bảo an ninh, quyền lợi của người dân, phải tuân thủ theo pháp luật, phải cho nội bộ thông suốt, người dân thông suốt mới có thể thành công. “Đây là giai đoạn lịch sử của đất nước, người dân kỳ vọng đợt sắp xếp này sẽ tạo ra động lực mới, diện mạo mới đảm bảo quốc phòng, an ninh, bộ máy tinh gọn” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Về vấn đề xử lý trụ sở, tài sản sau sắp xếp, sáp nhập, Chủ tịch Quốc hội cho biết, hiện Bộ Tài chính đã có khảo sát, kế hoạch sắp xếp, xử lý. Tuy nhiên đây là vấn đề Ủy ban Thường vụ Quốc hội rất quan tâm. Theo Chủ tịch Quốc hội, việc sáp nhập, sắp xếp có thể dẫn đến tình trạng chỗ cần thì thiếu trụ sở, diện tích, chỗ di dời đi thì dư. Chỗ cần thì không có, chỗ có thì không sử dụng. Vấn đề xử lý trụ sở sau sáp nhập phải mất thời gian, có thể từ nay tới cuối năm, chứ không thể giải quyết xong chỉ trong 1 - 2 tháng.
Biên chế và trụ sở dôi dư sau sắp xếp sẽ giải quyết như thế nào? 
Thành lập Bộ phận Thường trực hướng dẫn sắp xếp đơn vị hành chính ở Hải Dương 
