GS trẻ nhất Việt Nam nhận giải thưởng Tạ Quang Bửu:

Làm khoa học vì… nhà nghèo

Thật thà, thẳng thắn và có phần hơi vụng trong cách nói chuyện là cảm nhận ban đầu của bất cứ ai khi tiếp xúc với GS.TS Nguyễn Văn Hiếu – Viện phó Viện đào tạo quốc tế về khoa học vật liệu (Đại học Bách khoa Hà Nội), người vừa được trao giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2016.

Ở tuổi 44, anh trở thành GS trẻ nhất Việt Nam năm 2015. Ít ai biết, con đường đi đến vinh quang của anh trải qua không ít nhọc nhằn. Thành công của anh là minh chứng cho một chân lí: Có quyết tâm, không gì là không thể.

Sinh ra tại Huế trong một gia đình nghèo có tới 11 anh em, anh sớm nhận ra, chỉ có tri thức mới có thể giúp thay đổi số phận. Bởi thế, dù vất vả mưu sinh, 11 anh em đều chăm chỉ học hành. Trong số này, 9 người tốt nghiệp Đại học, 2 người học nghề. Sau khi tốt nghiệp khoa Hoá (trường Đại học Tổng hợp Huế), anh quyết định học cao học tại Viện đào tạo quốc tế về Khoa học vật liệu, bước đi đầu tiên cho con đường nghiên cứu khoa học.

Nói về quyết định của mình, anh chia sẻ: “Lúc đi học, vì nhà nghèo quá nên tôi chỉ nhắm ngành nào có học bổng, được chu cấp ăn ở để bố mẹ không phải lo toan. Tôi chọn rẽ ngang sang ngành khoa học vật liệu tại Đại học Bách khoa vì khi đó chỉ có duy nhất đơn vị này có học bổng và có kí túc xá cho học viên”. Với anh, làm khoa học như là định mệnh, một thứ định mệnh bắt buộc.

GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.
GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.

Sau khi kết thúc nghiên cứu sinh tại khoa Kĩ thuật điện tử - Đại học Twente (Hà Lan), anh đứng trước một quyết định hết sức khó khăn: Trở về nước cống hiến hay ở lại Hà Lan làm việc với mức lương hấp dẫn. Thời điểm đó, nhờ thành tích cá nhân xuất sắc, anh nhận được nhiều lời mời làm việc cho các tập đoàn lớn tại Hà Lan. Cuối cùng, anh quyết định trở về nước sau khi nghe lời khuyên của người hướng dẫn: “Việt Nam còn khó khăn quá, nếu những người giỏi không trở về thì không có ai giúp đất nước phát triển”.

Đến bây giờ, anh vẫn cho rằng, đó là một quyết định mạo hiểm ở thời điểm đó nhưng anh hoàn toàn không hối hận.

Khi trở về nước, anh đứng trước áp lực mưu sinh, cơm áo gạo tiền. Trong khi bạn bè đã chuyển hướng kinh doanh, trở thành những doanh nhân giàu có thì trong suốt 5 năm liền, anh không xin được đề tài nào để thực hiện.

“Hồi mới về, cuộc sống của tôi và gia đình rất vất vả. Tôi vừa phải dạy học, vừa đi làm công ty để kiếm tiền. Cũng có lúc, vì khó khăn quá, tôi phải bỏ ra làm cho doanh nghiệp với mức lương 60 triệu/tháng nhưng rồi lại nhớ phòng thí nghiệm nên tôi quay trở lại” – anh tâm sự. Trong lúc anh đang gặp khó khăn về tài chính thì năm 2009, quỹ Khoa học Công nghệ quốc gia (Nafosted) ra đời. Anh được giao làm chủ nhiệm đề tài  “Phát triển các loại cảm biến trên cơ sở dây nano phục vụ quan trắc môi trường” với mức thù lao khoảng 17 triệu/tháng. Nhờ vậy, anh có thể yên tâm làm công tác nghiên cứu.

Nói về chặng đường mình đã đi qua, anh cho rằng, thành công hôm nay có được một phần là nhờ may mắn nhưng hơn hết vẫn là sự nỗ lực của bản thân. Anh nói: “Ngày nay các bạn trẻ hay đòi hỏi nhiều quá, chưa đóng góp được gì đã muốn Nhà nước phải thế này, thế kia, đặc biệt là các bạn trẻ từ nước ngoài trở về. Tôi thì nghĩ rằng, mình cứ phải nỗ lực hết mình đã, làm cho tốt công việc của mình rồi sẽ được đền đáp xứng đáng. Làm khoa học ở Việt Nam không giàu nên càng cần đòi hỏi niềm đam mê. Không đam mê  không thể có thành công”.

GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.
GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.

Đến nay, anh là tác giả và đồng tác giả của 130 công trình khoa học, 85 bài báo trên các tạp chí ISI, trong đó có 22 bài báo được trích dẫn quốc tế 22 lần. Anh cũng là chủ nhiệm của một số đề tài như “Nghiên cứu chế tạo một số loại linh kiện điện tử và cảm biến trên cơ sở dây nano oxit kim loại bán dẫn”, “Nghiên cứu chế tạo một số cảm biến khí và sinh học trên cơ sở vật liệu có cấu trúc nano kết hợp công nghệ vi cơ điện tử”…Năm 2010, anh được nhận giải thưởng Nhà khoa học trẻ có kết quả nghiên cứu khoa học xuất sắc của Quỹ Nafosted.

GS.TS Nguyễn Văn Hiếu giành giải thưởng Tạ Quang Bửu với công trình "Thiết kế chế tạo nano rẽ nhánh SnO2/ZnO nhằm tăng cường tính chất nhạy khí với hơi cồn". Nghiên cứu này đã đưa ra phương pháp chế tạo nano thứ cấp đơn giản, dễ điều khiển, mở rộng được khả năng ứng dụng của các cấu trúc nano, không chỉ ở lĩnh vực cảm biến khí mà còn có thể mở rộng sang lĩnh vực khác như linh kiện điện tử nano, pin năng lượng. Công trình được đăng trên tạp chí Sensors and Actuators B - một trong những tạp chí chuyên ngành uy tín nhất thế giới năm 2012.

Khánh Vy

Các tin khác

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Công ty Nestlé Việt Nam về xây dựng lối sống năng động, tích cực cho học sinh tiểu học, cuộc thi toàn quốc “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” đã chính thức được phát động với sự đồng hành và phối hợp của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng.

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Năm 2026, Đại học (ĐH) Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu, với 88 mã ngành, trong đó có 41 chương trình học bằng tiếng Việt, 20 chương trình học bằng tiếng Anh, 7 chương trình định hướng ứng dụng POHE, 2 mã chương trình tiên tiến (5 chương trình), 3 mã chương trình chất lượng cao (16 chương trình), 1 ngành/chương trình đào tạo bằng tiếng Anh là Công nghệ tài chính (TV), Toán ứng dụng (TA) và Kinh tế số (TA) mở trong 2026.

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Theo đề án, hai trường chuyên của Hà Nội sẽ tập trung đào tạo học sinh có năng lực nổi trội, tăng cường học chuyên sâu, nghiên cứu khoa học, học theo dự án và rèn kỹ năng học thuật bậc đại học. Kết quả đầu ra của học sinh hướng tới được công nhận rộng rãi trên thế giới.

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận số lượng thí sinh tự do đăng ký dự thi tăng cao chưa từng có, với gần 64.000 thí sinh. Thực tế này không chỉ phản ánh nhu cầu thi lại để tìm đường vào đại học của nhiều người học, mà còn đặt ra yêu cầu về công tác hướng nghiệp cho học sinh cần hiệu quả hơn.

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Kỳ tuyển sinh đầu cấp và thi vào lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm học 2026 -2027 ghi nhận nhiều điểm mới về phương thức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và cách thức đăng ký. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng mạnh, áp lực thi cử vẫn hiện hữu, đòi hỏi những giải pháp căn cơ để giảm căng thẳng cho học sinh và phụ huynh.

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Từ năm 2027, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính dự kiến sẽ được triển khai thí điểm tại những nơi có đủ điều kiện. Mặc dù thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là bước đi tất yếu trong lộ trình chuyển đổi số, song các chuyên gia cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu khắt khe về hạ tầng, nhân lực và thể chế để đảm bảo việc triển khai hiệu quả.

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Trong nhiều năm qua, xét tuyển học bạ từng được xem là “cánh cửa rộng” giúp thí sinh bước vào giảng đường đại học. Tuy nhiên, trước những điều chỉnh của quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đầu vào, học bạ đang dần mất đi vị thế vốn có. Khi học bạ không còn là “tấm vé vàng”, thí sinh buộc phải điều chỉnh chiến lược ôn tập, đa dạng các phương thức xét tuyển để cửa vào đại học không bị thu hẹp.

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Nhằm bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho năm học mới, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% và khuyến khích tái sử dụng sách, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Ngày 26/4, Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo, Đại học quốc gia (ĐHQG) TP Hồ Chí Minh cho biết, tính đến thời hạn cuối đăng ký dự thi Kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026 (ngày 25/4/2026), có 172.622 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 77% so với đợt 2 năm 2025.

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

Không còn khô cứng với điều khoản, những bài học pháp luật được Công an TP Hà Nội “mềm hóa” bằng tiểu phẩm, tương tác và trải nghiệm thực tế trong chương trình “Tiết học Gen Z”. Cách làm sáng tạo này đang giúp học sinh dễ tiếp thu, ghi nhớ và từng bước hình thành ý thức chấp hành pháp luật ngay từ ghế nhà trường.