GS trẻ nhất Việt Nam nhận giải thưởng Tạ Quang Bửu:

Làm khoa học vì… nhà nghèo

Thật thà, thẳng thắn và có phần hơi vụng trong cách nói chuyện là cảm nhận ban đầu của bất cứ ai khi tiếp xúc với GS.TS Nguyễn Văn Hiếu – Viện phó Viện đào tạo quốc tế về khoa học vật liệu (Đại học Bách khoa Hà Nội), người vừa được trao giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2016.

Ở tuổi 44, anh trở thành GS trẻ nhất Việt Nam năm 2015. Ít ai biết, con đường đi đến vinh quang của anh trải qua không ít nhọc nhằn. Thành công của anh là minh chứng cho một chân lí: Có quyết tâm, không gì là không thể.

Sinh ra tại Huế trong một gia đình nghèo có tới 11 anh em, anh sớm nhận ra, chỉ có tri thức mới có thể giúp thay đổi số phận. Bởi thế, dù vất vả mưu sinh, 11 anh em đều chăm chỉ học hành. Trong số này, 9 người tốt nghiệp Đại học, 2 người học nghề. Sau khi tốt nghiệp khoa Hoá (trường Đại học Tổng hợp Huế), anh quyết định học cao học tại Viện đào tạo quốc tế về Khoa học vật liệu, bước đi đầu tiên cho con đường nghiên cứu khoa học.

Nói về quyết định của mình, anh chia sẻ: “Lúc đi học, vì nhà nghèo quá nên tôi chỉ nhắm ngành nào có học bổng, được chu cấp ăn ở để bố mẹ không phải lo toan. Tôi chọn rẽ ngang sang ngành khoa học vật liệu tại Đại học Bách khoa vì khi đó chỉ có duy nhất đơn vị này có học bổng và có kí túc xá cho học viên”. Với anh, làm khoa học như là định mệnh, một thứ định mệnh bắt buộc.

GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.
GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.

Sau khi kết thúc nghiên cứu sinh tại khoa Kĩ thuật điện tử - Đại học Twente (Hà Lan), anh đứng trước một quyết định hết sức khó khăn: Trở về nước cống hiến hay ở lại Hà Lan làm việc với mức lương hấp dẫn. Thời điểm đó, nhờ thành tích cá nhân xuất sắc, anh nhận được nhiều lời mời làm việc cho các tập đoàn lớn tại Hà Lan. Cuối cùng, anh quyết định trở về nước sau khi nghe lời khuyên của người hướng dẫn: “Việt Nam còn khó khăn quá, nếu những người giỏi không trở về thì không có ai giúp đất nước phát triển”.

Đến bây giờ, anh vẫn cho rằng, đó là một quyết định mạo hiểm ở thời điểm đó nhưng anh hoàn toàn không hối hận.

Khi trở về nước, anh đứng trước áp lực mưu sinh, cơm áo gạo tiền. Trong khi bạn bè đã chuyển hướng kinh doanh, trở thành những doanh nhân giàu có thì trong suốt 5 năm liền, anh không xin được đề tài nào để thực hiện.

“Hồi mới về, cuộc sống của tôi và gia đình rất vất vả. Tôi vừa phải dạy học, vừa đi làm công ty để kiếm tiền. Cũng có lúc, vì khó khăn quá, tôi phải bỏ ra làm cho doanh nghiệp với mức lương 60 triệu/tháng nhưng rồi lại nhớ phòng thí nghiệm nên tôi quay trở lại” – anh tâm sự. Trong lúc anh đang gặp khó khăn về tài chính thì năm 2009, quỹ Khoa học Công nghệ quốc gia (Nafosted) ra đời. Anh được giao làm chủ nhiệm đề tài  “Phát triển các loại cảm biến trên cơ sở dây nano phục vụ quan trắc môi trường” với mức thù lao khoảng 17 triệu/tháng. Nhờ vậy, anh có thể yên tâm làm công tác nghiên cứu.

Nói về chặng đường mình đã đi qua, anh cho rằng, thành công hôm nay có được một phần là nhờ may mắn nhưng hơn hết vẫn là sự nỗ lực của bản thân. Anh nói: “Ngày nay các bạn trẻ hay đòi hỏi nhiều quá, chưa đóng góp được gì đã muốn Nhà nước phải thế này, thế kia, đặc biệt là các bạn trẻ từ nước ngoài trở về. Tôi thì nghĩ rằng, mình cứ phải nỗ lực hết mình đã, làm cho tốt công việc của mình rồi sẽ được đền đáp xứng đáng. Làm khoa học ở Việt Nam không giàu nên càng cần đòi hỏi niềm đam mê. Không đam mê  không thể có thành công”.

GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.
GS.TS Nguyễn Văn Hiếu.

Đến nay, anh là tác giả và đồng tác giả của 130 công trình khoa học, 85 bài báo trên các tạp chí ISI, trong đó có 22 bài báo được trích dẫn quốc tế 22 lần. Anh cũng là chủ nhiệm của một số đề tài như “Nghiên cứu chế tạo một số loại linh kiện điện tử và cảm biến trên cơ sở dây nano oxit kim loại bán dẫn”, “Nghiên cứu chế tạo một số cảm biến khí và sinh học trên cơ sở vật liệu có cấu trúc nano kết hợp công nghệ vi cơ điện tử”…Năm 2010, anh được nhận giải thưởng Nhà khoa học trẻ có kết quả nghiên cứu khoa học xuất sắc của Quỹ Nafosted.

GS.TS Nguyễn Văn Hiếu giành giải thưởng Tạ Quang Bửu với công trình "Thiết kế chế tạo nano rẽ nhánh SnO2/ZnO nhằm tăng cường tính chất nhạy khí với hơi cồn". Nghiên cứu này đã đưa ra phương pháp chế tạo nano thứ cấp đơn giản, dễ điều khiển, mở rộng được khả năng ứng dụng của các cấu trúc nano, không chỉ ở lĩnh vực cảm biến khí mà còn có thể mở rộng sang lĩnh vực khác như linh kiện điện tử nano, pin năng lượng. Công trình được đăng trên tạp chí Sensors and Actuators B - một trong những tạp chí chuyên ngành uy tín nhất thế giới năm 2012.

Khánh Vy

Các tin khác

Thí sinh thi lại tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Tuyên Quang.

Giáo viên nói gì về đề thi lại môn Ngữ văn tại Tuyên Quang?

Đề thi lại Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang được đánh giá có tính thực tiễn cao, mức độ yêu cầu tương đương đề thi ngày 11/6. Ở phần Đọc hiểu, đề thi  sử dụng văn bản "Những mặt trận vô hình của an ninh văn hóa" của tác giả Bùi Hoài Sơn, đăng trên Báo Công an nhân dân.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nói gì về kết quả kiểm tra điểm thi môn Toán tại Tuyên Quang?

Bộ Giáo dục và Đào tạo giám sát tổ chức thi lại tại Tuyên Quang

Đoàn giám sát của Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia đối với công tác tổ chức thi lại tốt nghiệp THPT (coi thi và chấm thi) cho các thí sinh tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang sẽ hiện nhiệm vụ từ ngày 13/8 đến hết ngày 15/8 đối với công tác coi thi và từ ngày 16/8 đến hết ngày 18/8 đối với công tác chấm thi.

11.000 hiệu trưởng, hiệu phó làm giáo viên: Đừng coi đó là bước lùi nghề nghiệp!

11.000 hiệu trưởng, hiệu phó làm giáo viên: Đừng coi đó là bước lùi nghề nghiệp!

Trong quá trình tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, dự kiến khoảng 11.000 hiệu trưởng, hiệu phó sẽ được bố trí trở lại làm giáo viên trực tiếp giảng dạy. Cần nhìn sự chuyển dịch này bằng tư duy quản trị và phát triển đội ngũ, không bằng tâm thế “thắng - thua” hay coi việc trở lại đứng lớp là một bước lùi nghề nghiệp.

Thầy cô đến tận nhà dân để vận động phụ huynh học sinh đăng ký nhập học cho con trẻ.

Thầy cô giáo vùng biên giới Đắk Lắk chung tay đưa học sinh đến trường

Năm học 2026-2027 đang đến gần, trong khi các trường học ở vùng thuận lợi đã công bố danh sách học sinh trúng tuyển thì tại các xã biên giới đất liền tỉnh Đắk Lắk, thầy cô giáo vẫn miệt mài chạy đua với thời gian để nỗ lực vận động các phụ huynh đưa học sinh đến trường.

Nhân viên y tế chuyên trách trong trường học chỉ 30% có chuyên môn

Nhân viên y tế chuyên trách trong trường học chỉ 30% có chuyên môn

Chăm sóc sức khỏe học đường không chỉ được là nhiệm vụ của ngành Y tế, Giáo dục hay một phần việc của nhà trường mà cần trở thành chiến lược đầu tư cho các thế hệ tương lai của đất nước với sự phối hợp liên ngành, liên lĩnh vực và đa chủ thể.

Điểm chuẩn năm 2026: AI lên ngôi, Sư phạm trở lại đường đua, Báo chí sụt giảm

Điểm chuẩn năm 2026: AI lên ngôi, Sư phạm trở lại đường đua, Báo chí sụt giảm

Điểm chuẩn đại học năm 2026 đang cho thấy những chuyển động đáng chú ý trong lựa chọn ngành học của thí sinh. Nếu Trí tuệ nhân tạo (AI), Khoa học dữ liệu và các ngành công nghệ tiếp tục thiết lập mặt bằng điểm chuẩn rất cao thì một số ngành Báo chí và xã hội - nhân văn lại chứng kiến điểm chuẩn sụt giảm đáng kể.

Khi nào Hà Nội công bố điểm thi vào lớp 10?

Ngành học nào có điểm chuẩn cao nhất năm 2026?

Chiều 9/8, thêm nhiều trường đại học đã công bố điểm chuẩn trúng tuyển năm 2026. Theo đó, tính đến thời điểm hiện tại, ngành Trí tuệ nhân tạo, Trường Đại học Công nghệ thông tin TP Hồ Chí Minh có điểm trúng tuyển cao nhất với 100 điểm theo thang điểm 100, tương đương 30 điểm khi quy đổi về thang điểm 30. 

TP Hồ Chí Minh: Làm rõ vụ bảo mẫu bạo hành trẻ tại trường mầm non

TP Hồ Chí Minh: Làm rõ vụ bảo mẫu bạo hành trẻ tại trường mầm non

Ngày 7/8, lãnh đạo UBND phường Thuận Giao, TP Hồ Chí Minh cho biết cơ quan chức năng đang làm việc với bảo mẫu xuất hiện trong video dùng dây thun bắn vào chân trẻ nhỏ và đánh trẻ tại Trường Mầm non L.X ở phường Thuận Giao. Trường mầm non này đã bị tạm dừng hoạt động để làm rõ vụ việc.

Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT chia sẻ thông tin tại buổi họp báo.

Tách 328 thí sinh Trường chuyên Tuyên Quang khỏi hệ thống lọc ảo

Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Quang sẽ bị hủy kết quả thi và loại khỏi hệ thống lọc ảo hiện nay. Sau khi có kết quả điểm thi lại, 328 thí sinh được tham gia một đợt xét tuyển riêng. Việc này nhằm đảm bảo quyền lợi của toàn bộ thí sinh trên cả nước.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đưa chuẩn khảo thí Oxford đến gần hơn với người học Việt Nam

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đưa chuẩn khảo thí Oxford đến gần hơn với người học Việt Nam

Ngày 4/8, trong khuôn khổ sự kiện Choose Oxford, Nhà xuất bản Đại học Oxford (Oxford University Press - OUP) chính thức công bố Oxford Test of English (OTE) được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận tương đương các bậc của Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam theo Quyết định số 1429/QĐ-BGDĐT ngày 29/5/2026.