Từ cựu du học sinh, cử nhân đến tội phạm vì cám dỗ “hoa hồng”
Thị trường lao động thời gian qua chứng kiến một thực trạng nhức nhối khi không ít người trẻ được đào tạo bài bản, có trình độ ngoại ngữ, công nghệ, lại chọn kiếm tiền bằng cách lừa dối những người đáng tuổi ông bà mình. Chỉ đến khi đối mặt với cơ quan điều tra, đứng sau song sắt buồng giam, những lời hối lỗi muộn màng mới được thốt lên.
Trường hợp của Bùi Tá Phan Hùng (sinh năm 1996, quê Hải Phòng), cựu du học sinh Nhật Bản, bị can trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Công ty Jungle Journey Travel (phường Thạnh Mỹ Tây) là một bài học đắt giá. Rời Nhật Bản về nước năm 2017, Hùng từng có công việc ổn định tại Hà Nội nhờ vốn ngoại ngữ. Tuy nhiên, suy thoái kinh tế sau đại dịch COVID-19 cùng áp lực trụ cột gia đình khi vừa đón con nhỏ chào đời đã đẩy Hùng vào con đường sai lầm.
Năm 2024, Hùng chuyển sang lĩnh vực du lịch, làm việc cho một công ty bán thẻ sở hữu kỳ nghỉ tại Hà Nội và nhanh chóng leo lên vị trí quản lý. Đến năm 2025, Hùng đầu quân cho Công ty TNHH Jungle Journey Travel tại TP Hồ Chí Minh, làm quản lý kinh doanh với mức lương cố định 15 triệu đồng/tháng và khoản hoa hồng 3,5% trên mỗi hợp đồng khách đóng từ 30% trở lên.
Nhiệm vụ chính của Hùng là đào tạo nhân viên sale cách “chốt” hợp đồng và truyền đạt, trấn an cấp dưới mỗi khi họ hoài nghi về bản chất lừa đảo của công ty. “Một phần vì tôi tin tưởng hoàn toàn vào lãnh đạo, một phần vì lợi ích bản thân nên tôi dùng chính những lời trấn an của cấp trên để lôi kéo mọi người cùng làm việc, dẫn tới sự việc ngày hôm nay”, Hùng thừa nhận trong trại tạm giam. Nỗi hối tiếc lớn nhất của người cha 30 tuổi này là phải bỏ lại đứa con trai nhỏ mới 18 tháng tuổi và người vợ trẻ để trả giá cho hành vi vi phạm pháp luật.
Cùng vướng vòng lao lý tại doanh nghiệp này là Nguyễn Tất Thành (sinh năm 1998, quê Hưng Yên). Tốt nghiệp Khoa Công nghệ thông tin hệ cao đẳng năm 2021, Thành rẽ hướng sang làm nhân viên bán thẻ kỳ nghỉ. Đến tháng 7/2025, Thành làm nhân viên sale cho Jungle Journey Travel, gọi điện, mồi chài khách đến dự sự kiện và ký hợp đồng.
Với mức lương cố định 8,5 triệu đồng cộng thêm 6,5% hoa hồng hậu hĩnh trên mỗi hợp đồng (thấp nhất là 75 triệu đồng), Thành đã đánh mất bản thân. Thành cay đắng thừa nhận: “Tôi nhận thức được việc làm của mình là sai, là lừa khách hàng, đặc biệt là những khách hàng lớn tuổi lấy hết khoản lương hưu dưỡng già, nhưng tôi vẫn cố chấp làm vì được hưởng những khoản hoa hồng lớn. Các bạn trẻ đừng làm công việc như tôi vì sẽ gây hại đến các cô các chú ở lứa tuổi bố mẹ mình”.
Không chỉ các nam thanh niên, nhiều cô gái trẻ vừa rời ghế nhà trường cũng dính vào đường dây. Gần một tháng bị tạm giam là khoảng thời gian bị can Tạ Mỷ Tiên (sinh năm 2003, quê Cà Mau) đủ để thấm thía sai lầm. Tốt nghiệp cao đẳng, Tiên ứng tuyển vào Công ty League of Resorts (LORS, ở phường Thạnh Mỹ Tây) vì mức lương telesale 7-10 triệu đồng/tháng phù hợp với sinh viên mới ra trường.
Nhiệm vụ của Tiên là gọi điện cho 200 người mỗi ngày để mời dự sự kiện kèm hứa hẹn tặng voucher du lịch miễn phí. Sau vài tháng, Tiên nghi ngờ hoạt động của công ty nhưng liên tục bị cấp trên thao túng tâm lý bằng luận điệu: “Công ty đăng ký hợp pháp, nếu vi phạm đã bị bắt từ lâu”. Dù từng xin nghỉ vào tháng 8/2025, Tiên lại quay lại làm vì bị công ty giữ lại lương và hứa hẹn phúc lợi. Chỉ đến khi tra tay vào còng số 8, cựu sinh viên này mới bàng hoàng nhận ra mình đã giúp sức đắc lực cho một đường dây bòn rút tiền của những người già.
Với chức danh cao hơn, Trương Minh Phương, phụ trách nhân sự Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Metaland khai nhận, tại công ty, Phương phụ trách mảng hành chính nhân sự, đặt lịch hẹn cho khách hàng. Thu nhập mỗi tháng, sau khi trừ thuế, Phương được nhận 45 triệu tiền lương cứng.
“Tôi chỉ nghĩ là công ty chưa thực hiện được như đã nói với khách chứ chưa nhận thức được mức độ đây là hành vi vi phạm pháp luật”, Phương nói.
Dưới góc độ tâm lý học, chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Mỹ Linh chia sẻ nhiều trăn trở khi người trẻ, vì thiếu trải nghiệm và hiểu biết pháp luật, đã trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo. Trong khi đó, các tổ chức tội phạm hiện nay núp bóng doanh nghiệp hợp pháp rất tinh vi. Điều này khiến nhân viên trẻ rơi vào bẫy “bình thường hóa” sai phạm. Họ tự trấn an rằng mình không trực tiếp ký hợp đồng lừa đảo thì sẽ không sao, từ đó sa vào lợi ích trước mắt mà bỏ qua hậu quả lâu dài.
Để không phải trả giá đắt, chuyên gia Nguyễn Thị Mỹ Linh khuyến cáo giới trẻ cần nâng cao kiến thức pháp luật và chủ động trau dồi kỹ năng nhận diện rủi ro; đặc biệt, cảnh giác trước các lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”, hoa hồng “khủng”...; bản lĩnh nói “không” với các hành vi khuất tất...
Bản chất tận thu và những kịch bản thao túng tàn nhẫn
Đằng sau sự sa ngã của những nhân viên sale trẻ tuổi là nước mắt và bi kịch nợ nần của các nạn nhân. Bà N.T.T.V. (sinh năm 1956, ngụ TP Hồ Chí Minh), một giáo viên hưu trí, là nạn nhân điển hình của Công ty cổ phần Du lịch và Đầu tư Meli Club (phường Gia Định). Đến dự sự kiện ngày 5/12/2025 vì lời hứa tặng voucher, bà V. bị các nhân viên “vây ráp”, vẽ ra viễn cảnh đi du lịch giá rẻ và cam kết thuê lại gói dịch vụ với giá hàng chục triệu đồng mỗi năm. Tin lời, bà đồng ý mua gói sở hữu kỳ nghỉ 10 năm, trị giá 180 triệu đồng.
Biết bà V. có lương hưu, nhân viên lập tức đưa bà đến ngân hàng làm thủ tục vay tín chấp 190 triệu đồng. Ngay sau khi giải ngân, chúng đưa bà ra quán cà phê, lấy điện thoại của bà với lý do “quét sinh trắc học” rồi tự tay chuyển sạch tiền sang tài khoản công ty. Đến đầu năm 2026, với chiêu bài “hỗ trợ làm visa đi Mỹ” cho người em trai của bà, chúng tiếp tục lừa bà vay thêm 200 triệu đồng ở một ngân hàng khác và chiếm đoạt 190 triệu đồng. Chưa từng được đi kỳ nghỉ nào, người phụ nữ 70 tuổi giờ đây ôm khoản nợ hơn 400 triệu đồng...
Một nạn nhân khác là bà D.T.M.P. (sinh năm 1977) bị sập bẫy từ một buổi “khám sức khỏe miễn phí kết hợp hội thảo du lịch” vào đầu tháng 11/2025. Sau khi bị ép đóng 12 triệu đồng, phía Công ty Meli Club lại bắt bà mở thẻ tín dụng với lý do số tiền chưa đủ 20% giá trị hợp đồng. Khi thẻ được kích hoạt, các đối tượng tự ý quẹt thẻ qua máy POS chiếm đoạt thêm 22 triệu đồng. Nhận thấy dấu hiệu vòi tiền vô lý khi công ty tiếp tục bắt đóng thêm tiền cho đủ 30%, bà P. kiên quyết dừng lại nhưng đã muộn.
Qua đấu tranh, kết quả điều tra của Công an TP Hồ Chí Minh xác định, các công ty trên được lập ra bởi những đối tượng từng có nhiều năm làm việc tại các đơn vị kinh doanh thẻ kỳ nghỉ từng bị người dân khởi kiện. Nhận ra bản chất thực tế của loại thẻ này chỉ là dịch vụ đặt phòng thông thường nhưng có thể thổi phồng để quảng cáo sinh lời, cho thuê, nhóm đối tượng đã tách ra thành lập các pháp nhân mới nhằm lừa đảo quy mô lớn.
Phương thức của các doanh nghiệp này là “tận thu” và “móc túi” khách hàng bằng mọi giá. Điển hình như bà H. (sinh năm 1964, ngụ phường Phú Thuận) bị thao túng tâm lý dẫn đến mua tới 33 thẻ kỳ nghỉ, thiệt hại hơn 7 tỷ đồng...
Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã khởi tố 15 vụ án, 275 bị can (bao gồm ban giám đốc và nhân viên) để tạm giam, điều tra về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Hàng loạt pháp nhân đã bị cơ quan chức năng điểm mặt chỉ tên: Công ty Gia Đình Hạnh Phúc, Công ty Hội Viên Hạng Nhất, Công ty YTS, Công ty Yes International, Công ty Paradise Travel, Công ty Invest Trip, Công ty Mariana Bay Group, Công ty Meli Club, Công ty League of Resorts (LORS), Công ty Ravi, Công ty Jungle Journey Travel, Công ty Metaland và Chi nhánh Holidays Việt Nam.
Vụ án lừa đảo sở hữu kỳ nghỉ là một hiện tượng đáng suy ngẫm và cũng là bài học lớn đối với người lao động trẻ hiện nay. Đại diện Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh khuyến cáo, đối với các bạn trẻ, sinh viên mới ra trường khi tham gia thị trường lao động, cần tỉnh táo trước những cái bẫy “việc nhẹ, lương cao” và những khoản hoa hồng bất thường. Người lao động cần chủ động kiểm tra tính pháp lý của nhà tuyển dụng bằng cách tra cứu mã số thuế, địa chỉ trụ sở, website chính thức và tìm hiểu kỹ thông tin trước khi nộp hồ sơ.
Đáng nói, người lao động cần nhận diện ranh giới pháp luật khi làm việc. Nếu công ty yêu cầu phải nói dối, dụ dỗ khách hàng để bán những sản phẩm không có thật, hoặc thấy dấu hiệu bất thường của công ty thì cần dừng lại ngay và chủ động tố giác tới Cơ quan công an. Mọi hành vi tiếp tay, giúp sức cho doanh nghiệp lừa đảo - dù dưới bất kỳ lý do gì - đều sẽ bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật.
