Kinh tế quốc phòng và trọng tâm chiến lược của EU

Sự thay đổi ở bên trong và bên ngoài châu Âu đan xen, tác động với nhau, khiến nền kinh tế, xã hội, an ninh và ngoại giao của châu lục này đối mặt các thách thức nghiêm trọng. 2024 cũng là năm thay đổi lãnh đạo khóa mới của các cơ quan như Nghị viện châu Âu (EP) và Ủy ban châu Âu (EC)...

Trước những thách thức ngày càng tăng, các nhà lãnh đạo khóa mới của Liên minh châu Âu (EU) muốn coi việc nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế và tăng cường xây dựng nền quốc phòng là trọng tâm chiến lược trong 5 năm tới.

Năng lực cạnh tranh giảm

Suy thoái kinh tế và tăng trưởng yếu tiếp tục gây khó khăn cho châu Âu. 2024 sẽ là năm thứ 2 liên tiếp Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu - tăng trưởng âm. Trong Báo cáo triển vọng kinh tế mùa thu năm 2024, EC dự đoán tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của EU năm 2024 tăng trưởng 0,9%. Khu vực đồng tiền chung châu Âu tăng trưởng 0,8%.

q.jpg -0
Châu Âu đối mặt với nỗi lo phải một mình gánh vác nhiệm vụ hỗ trợ Ukraine trong cuộc chiến.

Báo cáo này nêu rõ mặc dù nền kinh tế châu Âu bắt đầu phục hồi chậm và lạm phát liên tục giảm, nhưng vẫn phải đối mặt với rủi ro suy thoái do ảnh hưởng của 3 nhân tố lớn, bao gồm: rủi ro địa chính trị và năng lượng do cuộc khủng hoảng Ukraine và tình hình căng thẳng ở Trung Đông; tác động bên ngoài từ việc Mỹ chuyển sang chủ nghĩa bảo hộ thương mại; và năng lực cạnh tranh kinh tế của châu Âu suy giảm.

Kinh tế giảm tốc chỉ là biểu hiện bên ngoài, nguyên nhân sâu xa vẫn là năng lực cạnh tranh quốc tế giảm. Tháng 9/2024, EC công bố báo cáo Tương lai của năng lực cạnh tranh châu Âu do Mario Draghi, cựu Chủ tịch Ngân hàng trung ương châu Âu soạn thảo. Báo cáo này cảnh báo EU đang đối mặt với thách thức kinh tế rất lớn, nếu không có những thay đổi căn bản, họ sẽ không còn có vị thế quan trọng trên vũ đài kinh tế toàn cầu. Giải pháp mà Mario Draghi đưa ra là EU cần đầu tư thêm 730-800 tỷ euro/ năm trong tương lai, tương đương 4,4-4,7% GDP của tổ chức này năm 2023.

Những năm gần đây, nhiều chính đảng cực hữu trỗi dậy ở các nước châu Âu và năm 2024, xu thế này tăng lên. Trong cuộc bầu cử EP diễn ra 5 năm/ lần, các chính đảng cực hữu đã giành được thắng lợi lớn. Mặc dù địa vị chủ đạo của các đảng trung hữu và trung tả chưa bị lung lay, nhưng phe cực hữu đã giành được 187 ghế, chiếm hơn 1/4 tổng số ghế của tổ chức này.

Trước đây, nhiều học giả cho rằng cuộc bầu cử EP không phản ánh đầy đủ quan điểm thực sự của cử tri. Quan điểm phổ biến ở châu Âu là cử tri bỏ phiếu theo “con tim” cho cuộc bầu cử EP và theo “lý trí” cho cuộc bầu cử quốc gia của họ. “Con tim” có nghĩa là cử tri đi bỏ phiếu cho cuộc bầu cử EP dựa trên cảm xúc của họ. Trong khi “lý trí” có nghĩa là cử tri không dễ đưa ra quyết định, thực sự coi trọng là cuộc bầu cử ở quốc gia của họ. Vì vậy, khi Tổng thống Pháp Macron biết được số ghế mà đảng Phục hưng do mình lãnh đạo giành được không bằng 1/2 của đảng Tập hợp Quốc gia (RN) cực hữu của bà Le Pen, ông lập tức giải tán Quốc hội Pháp và tuyên bố bầu cử trước thời hạn.

Tuy nhiên, kết quả bầu cử Quốc hội Pháp vẫn cho thấy sự trỗi dậy của phe cực hữu. Kết quả cuộc bầu cử hội đồng địa phương ở phía Đông nước Đức tháng 9/2024 đã thể hiện xu thế ngả sang cánh hữu. Tóm lại, một số cuộc bầu cử ở châu Âu trong năm 2024 có kết quả khác thường, thể hiện sự thay đổi sâu sắc của môi trường chính trị ở châu lục này. Cùng với việc thế lực dân túy cánh hữu không ngừng vươn lên, cục diện chính trị châu Âu đang trải qua thời kỳ tái cơ cấu mới.

Ứng phó với tác động tiêu cực

Năm 2024, châu Âu tiếp tục gánh chịu ảnh hưởng tiêu cực đến từ bên kia bờ Đại Tây Dương. Nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ đầu tiên của ông Donald Trump đã để lại bóng đen tâm lý rất lớn đối với nhiều nước châu Âu. Lo ngại của châu Âu chủ yếu đến từ 4 khía cạnh: Một là, lo ngại Mỹ sẽ từ bỏ lập trường viện trợ cho Ukraine để chống lại Nga, khiến châu Âu phải một mình gánh vác nhiệm vụ hỗ trợ Kiev; hai là, lo ngại ông Donald Trump sẽ gây sức ép với các quốc gia châu Âu là thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), yêu cầu họ tăng chi tiêu quốc phòng, đe dọa Mỹ và NATO sẽ không bảo vệ an ninh vô điều kiện cho châu Âu; ba là lo ngại Mỹ tăng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu đến từ các nước châu Âu; và bốn là lo ngại việc ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng sẽ kích thích và hỗ trợ hơn nữa thế lực theo chủ nghĩa dân túy ở châu Âu.

Sau khi ông Donald Trump thắng cử, phản ứng của châu Âu có thể chia thành 2 loại: Một số chuyên gia, học giả cho rằng cùng với sự trở lại của ông Trump, quan hệ xuyên Đại Tây Dương sẽ căng thẳng và châu Âu sẽ ngày càng trở nên cô độc, mong manh hơn. Một số chuyên gia, học giả khác lại cho rằng việc ông Trump trở lại Nhà Trắng sẽ buộc châu Âu phải đứng lên và làm cho châu lục này vĩ đại trở lại.

Trên thực tế, trong thời gian diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, EC và Đức từng công khai tuyên bố thành lập nhóm công tác đặc biệt nhằm nghiên cứu việc làm thế nào để trao đổi với ông Trump và bảo vệ lợi ích của châu Âu trên các phương diện như kinh tế và an ninh. Vấn đề quan trọng và cấp bách nhất chắc chắn là thuế quan và cuộc khủng hoảng Ukraine. Về thuế quan, EU có thể thực hiện biện pháp đáp trả mức thuế cao của Mỹ. Về an ninh, việc xây dựng nền quốc phòng của châu Âu sẽ được EU và các nước châu Âu coi là chương trình nghị sự quan trọng hàng đầu. Một ngày sau khi ông Trump giành chiến thắng, các nhà lãnh đạo của EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh không chính thức tại Budapest, Hungary.

Hội nghị quyết định EU sẽ tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tăng cường xây dựng quốc phòng trong 5 năm tới, đồng thời cũng tuyên bố sẽ thực hiện biện pháp khẩn cấp nhằm giảm giá năng lượng và xây dựng chính sách ngành nghề thực sự, đến năm 2030 sẽ đầu tư 3% GDP của EU vào nghiên cứu và phát triển, thiết lập toàn diện liên minh thị trường tài chính, xây dựng cơ sở công nghiệp quốc phòng châu Âu...

Huy Thông

Các tin khác

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?