Năm 2026, tình hình chiến sự và các xung đột địa chính trị trên thế giới đã làm thay đổi sâu sắc cấu trúc và nhịp độ thương mại toàn cầu. Giá năng lượng tăng cao kéo theo chi phí sản xuất tăng khiến lạm phát tăng nhanh ở nhiều nền kinh tế lớn. Trong bối cảnh đó, Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở cao nên chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự biến động thương mại này.
Mặc dù vậy, đến ngày 29/10/2026, trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đã đạt mốc lịch sử 1.000 tỷ USD, trong khi còn tới 2 tháng nữa mới hết năm 2026. Trong đó, trị giá xuất khẩu tính đến ngày 29/10/2026 đạt khoảng 493,64 tỷ USD, tăng 105,56 tỷ USD tương đương 27,2% so với cùng kỳ năm trước và nhập khẩu đạt 507,66 tỷ USD, tăng 138,72 tỷ USD tương đương 37,6% so với cùng kỳ năm trước. Dự kiến cả năm 2026, trị giá xuất khẩu hàng hóa tăng trên 25% – vượt mục tiêu Chính phủ đề ra (15-16% - PL IV NQ 01/NQ-CP).
Từ khi gia nhập WTO, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam liên tục thiết lập nhiều cột mốc mới: 100 tỷ USD năm 2007; 200 tỷ USD năm 2011; 300 tỷ USD năm 2015; 400 tỷ USD năm 2017; 500 tỷ USD năm 2019; 600 tỷ USD năm 2021; 700 tỷ USD năm 2022; 900 tỷ USD năm 2025; và năm 2026, Việt Nam đạt mốc 1.000 tỷ USD.`
Trong 10 năm qua, giai đoạn 2016-2025, tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt 6.120 tỷ USD, với mức bình quân đạt 612 tỷ USD/năm. Trong đó, tổng trị giá xuất nhập khẩu năm 2016 đạt 351,38 tỷ USD thì đến năm 2025, con số này đã lên đến 929,92 tỷ USD, gấp 2,65 lần (tương ứng tăng tới 578,54 tỷ USD) so với trị giá xuất nhập khẩu của 10 năm trước. Tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu trong giai đoạn 2016-2025 đạt bình quân 11%/năm.
Hiện nay, Việt Nam đã xếp thứ 18 thế giới về xuất khẩu; xếp thứ 20 thế giới về nhập khẩu. Tính trong khu vực ASEAN, Việt Nam giữ vững vị trí thứ 2, chỉ sau Singapore. Xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế như một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Những nỗ lực trong việc thiết lập quan hệ đối tác với các quốc gia (đối tác chiến lược toàn diện...), đàm phán và tham gia, ký kết các thỏa thuận, hiệp định thương mại đã tạo cú hích rất lớn cho xuất khẩu của Việt Nam, giúp đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nông, thủy sản cũng như những mặt hàng Việt Nam vốn có nhiều lợi thế cạnh tranh.
Tính đến ngày 29/10/2026, Việt Nam có quan hệ thương mại với 237 nước và vùng lãnh thổ, trong đó có 36 thị trường xuất khẩu và 31 thị trường nhập khẩu đạt trên 1 tỷ USD. Các bộ, ngành, địa phương cũng đã vào cuộc quyết liệt, nỗ lực rà soát, sửa đổi cơ chế, chính sách, giảm thủ tục và chi phí cho cộng đồng doanh nghiệp trong việc thực hiện thủ tục hành chính.
Trong lĩnh vực hải quan, Bộ Tài chính chỉ đạo cải cách toàn diện: Tinh gọn bộ máy, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh quản lý rủi ro, số hóa quy trình nghiệp vụ “mọi lúc – mọi nơi – mọi phương tiện”. Các hệ thống CNTT được triển khai đồng bộ đã giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính minh bạch trong thương mại. Công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, xâm phạm sở hữu trí tuệ được tăng cường mạnh mẽ, góp phần bảo vệ doanh nghiệp chân chính và uy tín hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Tính từ đầu năm đến hết ngày 29/10/2026, Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI đóng góp ấn tượng với trị giá xuất nhập khẩu 778 tỷ USD, chiếm 77,5% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước và tăng tới 37% so với cùng kỳ năm trước. Trị giá xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 223 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu sang các thị trường có FTA tiếp tục tăng mạnh như Nhật Bản tăng 18,6%, Hàn Quốc tăng 19,1%, Canada tăng 14,4%, Mexico tăng 42,5%. Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.
Xét theo nhóm mặt hàng thì ba nhóm hàng xuất khẩu, nhập khẩu có trị giá cao nhất gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, điện thoại các loại và linh kiện và máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng. Tính chung, tổng trị giá xuất nhập khẩu của 3 nhóm hàng này đạt 532 tỷ USD, chiếm 54% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước và tăng 49% so với cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh thế giới liên tục biến động, quyết liệt triển khai các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính, ngành Hải quan tiếp tục giữ vai trò then chốt ở tuyến đầu hội nhập: Tạo thuận lợi cho thương mại, bảo đảm an ninh kinh tế, giữ vững chủ quyền quốc gia và đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trên mọi hành trình vươn ra thị trường quốc tế.
Bằng quyết tâm của Chính phủ Việt Nam, sự phối hợp nhịp nhàng của các bộ, ngành và sự nỗ lực bền bỉ của toàn xã hội, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế của mình như một nền kinh tế năng động, tin cậy và hội nhập sâu rộng.
Chặng đường phía trước còn nhiều cơ hội và thách thức, nhưng với nền tảng tăng trưởng vững chắc và sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống, Việt Nam sẽ tiếp tục tiến xa hơn trên bản đồ thương mại toàn cầu, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, thịnh vượng, vươn mình trong kỷ nguyên mới của dân tộc.
Bộ Công Thương đang xây dựng Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu bình quân 15–16%/năm, nhập khẩu 12–13%/năm giai đoạn 2026–2030; hướng tới thặng dư thương mại bền vững.
Chiến lược cũng đặt mục tiêu nâng tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước lên 28–30% vào năm 2030; hàng chế biến, chế tạo đạt hàm lượng công nghệ cao hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào các thị trường lớn, mở rộng thị trường mới.
Trong quý IV, Bộ Công Thương tập trung khai thác hiệu quả các FTA, đa dạng hóa thị trường, tăng cường cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy tắc xuất xứ. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, minh bạch chuỗi cung ứng; thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch, phát triển logistics lạnh, chuẩn hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói, đáp ứng yêu cầu thị trường nhập khẩu.
