Hoạt động của hacker trước thềm bầu cử tổng thống Mỹ

Hạt Gila cách thành phố Phoenix khoảng 200km về phía đông vừa trải qua một mùa hè nóng bỏng. Đây là vùng đất của bang Arizona, bang đầu tiên cho cử tri đăng ký trên mạng từ năm 2002, vừa bị hacker tấn công vào tháng 6 vừa qua.

Ở đâu đó trên thế giới, tên hacker đã lọc ra 4 người trong văn phòng bầu cử rồi chọn lấy 1 người. Hắn gửi một tin nhắn đơn giản cho người nhận đồng ý tải xuống một phần mềm kèm theo chứa virus. Khi virus nhiễm vào máy, tên hacker có thể theo dõi nạn nhân, ghi nhận mọi phím bấm mà anh ta sử dụng.

Nạn nhân không hề hay biết nên gõ nick và mã để truy cập vào danh sách cử tri. Tên hacker sẽ sử dụng chúng để tiếp cận với danh sách. Nhưng hắn sẽ vấp phải hàng rào an ninh thứ nhì. Ngày 23-6, một tên hacker khác (hay chính hắn) đã đạt được mục đích.

Hắn truy cập vào hệ thống đăng ký cử tri ở bang Illinois, thu thập danh tính, ngày sinh, số giấy phép lái xe và căn cước của hàng ngàn người cho đến khi bị phát hiện vào ngày 12-7. Tệ hơn nữa là phần mềm gián điệp của hắn có thể thay đổi cơ sở dữ liệu. Nhưng theo giới chức hữu trách, chưa có dữ liệu nào bị thêm bớt, sửa đổi hay hủy bỏ.

Cơ quan FBI đang truy tìm manh mối. Mỗi kẻ thâm nhập đều để lại dấu vết, thông tin về máy vi tính của hắn. Nhưng để định vị được thì hầu như rất khó khăn vì hắn sẽ ẩn sau vô số server. Vào cuối tháng 8, hai vụ thâm nhập đó đã bị phát hiện. Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Arizona kể lại với phóng viên Washington Post rằng các nhà điều tra nghĩ có bàn tay của người Nga phía sau vụ tin tặc đó. Còn giám đốc hệ thống bầu cử tại bang Illinois nói đến "một phương pháp tinh vi, có lẽ phát xuất từ một thực thể nước ngoài".  

Chỉ còn gần 2 tháng nữa là đến kỳ bầu cử Tổng thống, tuy Illinois và Arizona không phải là những bang quyết định đến kết quả bầu cử, nhưng khả năng bị tin tặc tại các khu vực khác tuy chưa bị tiết lộ hay phát hiện vẫn không thể loại trừ. Nhất là mối nghi ngờ sẽ đặt vào kết quả chung cuộc.

Trụ sở của đảng Dân chủ tại Washington DC. Các văn phòng không còn đặt tại tầng 6 tòa nhà Watergate mà trong một cơ ngơi tại đường South Capitol. Vào cuối tháng 4, viên trưởng nhóm điện thoại đã chú ý đến một hoạt động bất bình thường trên mạng lưới và thông báo cho bà Giám đốc Amy Dacey.

"Đây không bao giờ là một thông báo mà một vị giám đốc muốn nhận được, nhưng cả nhóm biết rằng đã có một hoạt động bất bình thường nào đấy" - bà nói với phóng viên Washington Post vào tháng 6 nhưng không biết rằng điều đó sẽ khiến bà mất chức. Ngày hôm sau, theo yêu cầu của đảng Dân chủ, Công ty an ninh mạng CrowdStrike đã cài đặt các phần mềm trên những máy tính của đảng và phát hiện ra rằng từ hơn 1 năm qua, bọn hacker đã lang thang trong các server của đảng và thu thập hàng ngàn tài liệu, địa chỉ.

Ngày 15-6, CrowdStrike công bố báo cáo về sự cố tin tặc chưa từng xảy ra đó và lên tiếng cáo buộc Fancy Bear cùng Cozy Bear, 2 nhóm tin tặc Nga. Chiến thuật của họ đã được nhận biết từ nhiều năm qua, và dù chưa có bằng chứng chính thức nào nhưng theo ý kiến chung, 2 nhóm đó là cánh tay vũ trang của Nga từ thời kỳ Liên Xô cũ, nước này nổi tiếng về khả năng đào tạo các kỹ sư và nhà toán học tài năng, là những chiến binh mạng đáng ngại. "Một công ty tư nhân cáo buộc Nga dễ hơn là chính phủ.

Từ năm 2011 tại Mỹ, một cuộc tấn công tin học có thể được xem như một động thái chiến tranh" - Giáo sư Frédérick Douzet ở Viện Địa chính trị Pháp cho biết. Nhóm Fancy Bear được cho là thuộc Cơ quan Tình báo Nga GRU. Kỹ thuật thâm nhập của họ rất hữu hiệu. Một trang mạng giả được tạo ra giống như trang sắp bị tấn công. Nếu một người sử dụng truy cập vào trang giả, họ sẽ ghi nhận nick và mã của người này để truy cập vào trang thật.

Ngược lại, Cozy Bear có liên quan đến cơ quan FSB, hậu duệ của KGB, họ từng thâm nhập vào những tài liệu không mã hóa của Nhà Trắng. Hai nhóm không hợp tác với nhau. Tổng thống Putin thề rằng không hề biết về các sự cố đó và cười nhạo nỗi ám ảnh của Mỹ. Ông biết rằng người ta không thể truy ngược lên đến Chính phủ Nga. "Cho dù không ra lệnh nhưng ông ta vẫn hưởng lợi từ những vụ tấn công đó trong tương quan quyền lực với Mỹ" - Frédérick Douzet cho biết.

Lời cáo buộc nhắm vào Nga khiến cho một kẻ có biệt danh "Guccifer 2.0" phản ứng. Anh ta tự cho là người Romania. Cái tên "Guccifer" đầu tiên là Marcel Lazar, kẻ vừa bị tòa án Virginia kết án 4 năm tù về tội đã thâm nhập vào hộp thư điện tử của Colin Powell, Ngoại trưởng dưới thời George Bush, và Sidney Blumenthal, cố vấn không chính thức của Hillary Clinton. "Guccifer 2.0" cho rằng tự mình do thám phe Dân chủ.

Trong một cuộc phỏng vấn của trang Motherboard, hắn kể lại bằng cách nào hắn đã lách được mạng lưới an ninh mạng. Theo các chuyên gia ngôn ngữ học, tiếng Romania không phải là tiếng mẹ đẻ của hắn và những cấu trúc bên tiếng Anh cho thấy hắn là người Nga. Liệu FSB và GRU định tung hỏa mù chăng ?

Chiến dịch tranh cử Tổng thống vẫn tiếp diễn, và Julian Assange của WikiLeaks đang chờ cơ hội. Từ 4 năm qua ông ta sống ẩn dật tại London trong đại sứ quán Ecuador. Ngày 22-7, trước thềm đại hội đảng Dân chủ, WikiLeaks công bố 19.252 thư điện tử và người ta biết rằng đảng này đã dành nhiều ưu ái cho ứng viên Hillary Clinton thay vì Bernie Sanders. Những sự từ chức của quan chức trong Ủy ban đảng kế tiếp nhau, và từ đó nảy sinh ra các câu hỏi: Vì sao Assange có được thông tin? Ông ta có nhiều nguồn tin không? Người Nga có như bà Clinton nói?

Julian Assange.
Julian Assange.

Đó là điều mà Assange muốn ngụ ý khi nhắc đến cái chết bí ẩn của Seth Rich ngày 10-7 tại Washington: "Những người thổi còi rất nỗ lực để có được tài liệu và thường đối đầu với nguy hiểm. Chẳng hạn như người đàn ông 27 tuổi (Seth Rich) bị bắn sau lưng vì những lý do chưa được biết". Assange trao giải thưởng 20.000 đôla cho ai cung cấp được thông tin để bắt thủ phạm. "Các diễn viên đó có những lợi ích khác nhau nhưng phù hợp. Assange muốn làm hại Clinton. Tổng thống Putin khai triển chính sách tạo ảnh hưởng, khuyến khích quần chúng, tìm cách gây tổn hại cho cuộc tranh luận tại phương Tây" - Frédérick Douzet giải thích. 

Chỉ có Donald Trump là đắc ý. Ông ta không bỏ lỡ cơ hội để ca tụng Vladimir Putin. Ông hứa rằng một khi vào Nhà Trắng, ông sẽ cải thiện mối quan hệ Mỹ-Nga. "Từ 25 năm qua, chưa bao giờ mối quan hệ này lại tồi tệ như thế trong lúc mà cả thế giới đang rất cần. Obama và Putin có sự ngờ vực lẫn nhau" - Giáo sư lịch sử chính trị Vincent Michelot ở Đại học Lyon cho biết.

Ngày 27-7-2016 sẽ được ghi nhớ trong lịch sử nước Mỹ. Hôm đó ông Donald Trump mở cuộc họp báo tại Florida. Đứng trước quốc kỳ Mỹ, ông ta lợi dụng một câu hỏi về các thư điện tử của bà Clinton để gửi một thông điệp cho điện Kremlin: "Hỡi nước Nga, nếu các bạn đang nghe tôi, tôi hy vọng rằng các bạn có thể tìm được 30.000 thư điện tử còn thiếu". Đây là lần đầu tiên một ứng viên Tổng thống chính thức kêu gọi một nước khác chống lại đối thủ của mình. Cả các nhà viết kịch bản Hollywood còn chưa dám làm như thế.

"Câu nói này cho thấy khả năng phá vỡ mọi quy tắc tranh cử của ông ta và đã gây nên nỗi bất bình trong giới chính trị Mỹ" - Giáo sư Vincent Michelot nhận định. Tuy Trump đã cố bào chữa rằng ông ta chỉ nói đùa nhưng nhiều nhân vật quan trọng đã rời bỏ ông ta.

Cựu giám đốc CIA Michael Morell nói với tờ New York Times: "Trong lĩnh vực tình báo, chúng tôi có thể cho rằng ông Putin đã tuyển mộ ông Trump như là điệp viên tình cờ của Liên bang Nga".

Ngày 12-8 phe Dân chủ phát hiện ra rằng cuộc tấn công tin học có quy mô rộng lớn hơn là họ tưởng. Đêm đó Guccifer 2.0 đã đăng trên trang blog nhiều tài liệu, trong đó có một bảng đầy đủ chi tiết về 193 nghị sĩ Dân chủ. Trong lúc ấy nghị sĩ Nancy Pelosi, thủ lĩnh nhóm thiểu số Dân chủ tại Thượng viện, đang ngồi trên phi cơ đi từ Florida về California. Sau khi hạ cánh, bà mở điện thoại di động và thấy có vô số tin nhắn thoại sàm sỡ. "Nên nhớ là phải cấm con cái và gia đình quý vị trả lời điện thoại hay đọc các tin nhắn của quý vị" - bà dặn dò đồng nghiệp.

Cũng trong tuần đó, cộng đồng tin học bị một phen bàng hoàng. Một nhóm bí mật có tên "The Shadow Brokers" thông báo một cuộc bán đấu giá. Ngày hôm sau, nhóm cho đăng tải 60% "tài sản" của mình. Các dòng mã có từ năm 2013 là của đơn vị hacker tinh nhuệ của NSA, nhóm TAO, chuyên nhắm vào Iran, Trung Quốc và Nga.

"Đó là các chương trình do NSA tạo ra để tận dụng điểm yếu của những bức tường lửa của Cisco hay Fortinet mà cả thế giới đều dùng, cùng với bảng hướng dẫn sử dụng" - Matt Suiche, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp Comae chuyên về an ninh mạng, giải thích.

Cơ quan NSA không có lời bình luận, nhưng giới chuyên gia đều nhất trí về tính chân xác của các tài liệu. Phải chăng Nga và các đồng minh đã tấn công cơ quan nghe lén quan trọng nhất của Mỹ? Hay NSA đang phải đối mặt với một Edward Snowden mới? Từ đất nước Nga, Edward Snowden nhắc đến trách nhiệm của Nga trên trang Twitter của anh ta. "Tôi nghi ngờ rằng đây là vấn đề ngoại giao hơn là tình báo".

Sự rò rỉ này gợi ra một vấn đề khác: cơ quan NSA đã khai thác lỗ hổng này trong 3 năm mà không thông báo cho các nhà sản xuất phần mềm, hầu hết là Mỹ. Và họ đã phải hối hả cung cấp những phiên bản sửa lỗi cho khách hàng.

"Điều này có thể bị xem như là phá hoại quốc gia: các lỗ hổng đó gây nguy hại cho những ai sử dụng phần mềm, kể cả các xí nghiệp và chính phủ" - Matt Suiche giải thích. Số 40% "tài sản" còn lại chưa được công bố. Nhưng WikiLeaks cho biết đang sở hữu toàn bộ tài liệu và sẽ công bố vào "thời gian thích hợp".

Liệu đây có phải là một trò mới của Assange nhằm tạo lợi thế cho các cuộc thương lượng về số phận của ông ta? Hoặc ông ta đang chờ đợi những cuộc tranh luận của các ứng viên Tổng thống để gây rối nhiều hơn? Hay ông đang chuẩn bị "món quà" cho dịp sinh nhật lần thứ 10 của WikiLeaks vào ngày 4-10 sắp tới?

Donald Trump lợi dụng tình thế này để nã pháo rằng nếu ông thất cử, đó là do kết quả bầu cử đã bị gian dối. Những sự chỉnh sửa là có thể và không chỉ trong các danh sách cử tri. Có 9.000 đơn vị bầu cử có máy bỏ phiếu, đa số đều đã cũ và dễ bị hack. Một vị giáo sư ở Đại học Princeton chỉ cần sự hỗ trợ của 1 sinh viên và 7 phút để làm sai lệch kết quả của máy.

"Hệ thống bỏ phiếu rất yếu ớt. Việc truyền dữ liệu không an toàn. Ngoài ra, các máy bỏ phiếu thường không in kết quả ra giấy. Trong trường hợp có tranh cãi, việc đếm lại là không thể". Mỹ sẽ không thể lặp lại kịch bản của cuộc bầu cử năm 2000 khi phân định Al Gore và George W. Bush, người ta phải kiểm lại từng phiếu bầu tại bang Florida.

Minh Luân (tổng hợp)

Các tin khác

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.